Niels Ryberg Finsen, που το πρωτοποριακό του έργο σχετικά με τις θεραπευτικές δυνάμεις του φωτός, ιδιαίτερα στην περίπτωση της ευλογιάς και του λύκου, του χάρισε το βραβείο Νόμπελ το 1903.
Το Βραβείο Nobel Φυσιολογίας ή Ιατρικής του 1903 απονεμήθηκε στον Niels Ryberg Finsen "σε αναγνώριση της συμβολής του στη θεραπεία ασθενειών, ιδίως του κοινού λύκου, με συγκεντρωμένη ακτινοβολία φωτός, με την οποία άνοιξε έναν νέο δρόμο για την ιατρική επιστήμη"
Ο Niels Ryberg Finsen ήταν Ισλανδός γιατρός από τις Φερόες Νήσους.
Κέρδισε το βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής το 1903, για τη θεραπεία του κοινού λύκου με φωτεινή ακτινοβολία.
Ο Niels Ryberg Finsen γεννήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1860 στοThorshavn των Νήσων Φερόε.
Ο πατέρας του, Hannes Steingrim Finsen, ανήκε σε μια ισλανδική οικογένεια με παραδόσεις που χρονολογούνται από τον 10ο αιώνα και κατείχε εξέχουσες (από το 1871 τις υψηλότερες) θέσεις στη διοίκηση των Νήσων Φερόε.
Η μητέρα του, Johanne Formann, γεννήθηκε στο Falster της Δανίας.
Το αγόρι έλαβε την πρώτη του εκπαίδευση σε σχολεία στο Thorshavn και στη συνέχεια στο Herlufsholm της Δανίας.
Το 1882 ο Niels Ryberg Finsen πήγε στην Κοπεγχάγη για να σπουδάσει ιατρική, όπου έδωσε τις τελικές του εξετάσεις το 1890.
Την ίδια χρονιά έγινε καθηγητής ανατομίας στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, θέση που άφησε το 1893 για να μπορέσει να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στο επιστημονικό του έργο.
Συνέχισε να διδάσκει ιδιαίτερα σε φοιτητές ιατρικής, κερδίζοντας έτσι ένα πολύ μέτριο εισόδημα για τα προς το ζην.
Ήδη από το 1883 και πιθανώς αρκετά χρόνια νωρίτερα, έπασχε από μια ασθένεια που αποδείχθηκε ότι ήταν η νόσος Niemann-Pick, κάτι που του έδωσε την ιδέα της ηλιοθεραπείας και της διερευνήσεως των επιδράσεων του φωτός στους ζωντανούς οργανισμούς.
Με τον τρόπο αυτό έγινε γνωστός για τη θεωρία του της φωτοθεραπείας, κατά την οποία συγκεκριμένα μήκη κύματος φωτός μπορούν να έχουν ιαματικές ιδιότητες.
Η νόσος του Pick και χαρακτηρίζεται από προοδευτική πάχυνση του συνδετικού ιστού ορισμένων μεμβρανών στο ήπαρ, την καρδιά και τον σπλήνα.
Και αναγκαστικά ο Niels Ryberg Finsen τα τελευταία του χρόνια έπρεπε να τα περάσει σε αναπηρικό καροτσάκi.
Το γεγονός ότι, παρά ταύτα, κατάφερε να κάνει την αξιοσημείωτη συμβολή του στην ιατρική μαρτυρά ισχυρή θέληση και μεγάλη ενέργεια.
Ο ίδιος έχει δώσει την ακόλουθη σύντομη περιγραφή του έργου του:
"Η ασθένειά μου έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο σε ολόκληρη την ανάπτυξή μου...
Η ασθένειά μου ήταν η αιτία που με ώθησε να ξεκινήσω τις έρευνές μου σχετικά με το φως: υπέφερα από αναιμία και κόπωση και, καθώς ζούσα σε ένα σπίτι με βόρειο προσανατολισμό, άρχισα να πιστεύω ότι θα με βοηθούσε να εκτίθεμαι περισσότερο στον ήλιο.
Έτσι, περνούσα όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο κάτω από τις ακτίνες του.
Ως ενθουσιώδης γιατρός, φυσικά με ενδιέφερε να μάθω ποια ήταν τα πραγματικά οφέλη του ήλιου.
Το εξέτασα από φυσιολογική άποψη, αλλά δεν βρήκα απάντηση.
Κατέληξα στο συμπέρασμα ότι εγώ είχα δίκιο και η φυσιολογία άδικο...
Από τότε (περίπου το 1888) συνέλεξα όλες τις πιθανές παρατηρήσεις σχετικά με τα ζώα που αναζητούσαν τον ήλιο, και η πεποίθησή μου ότι ο ήλιος είχε μια χρήσιμη και σημαντική επίδραση στον οργανισμό (ειδικά στο αίμα;) γινόταν όλο και πιο ισχυρή.
Η πρόθεσή μου ήταν ακόμη και τότε (πριν από περίπου 15 χρόνια) να αξιοποιήσω τα ευεργετικά αποτελέσματα του ήλιου με τη μορφή ηλιοθεραπείας ή τεχνητών φωτεινών λουτρών, αλλά κατάλαβα ότι δεν θα ήταν σωστό να το εφαρμόσω στην πράξη, αν η θεωρία δεν βασιζόταν σε επιστημονικές έρευνες και συγκεκριμένα και σαφή στοιχεία...
Κατά τη διάρκεια της εργασίας μου προς την επίτευξη αυτού του στόχου, αντιμετώπισα διάφορες επιδράσεις του φωτός.
Στη συνέχεια, επινόησα τη θεραπεία της ευλογιάς με κόκκινο φως (1893) και περαιτέρω τη θεραπεία του ερυθηματώδους λύκου (1895).
Και τα δύο αυτά πράγματα είναι κατά μία έννοια δευτερεύοντα ζητήματα, αλλά απασχόλησαν πλήρως τον χρόνο μου για αρκετά χρόνια και με έχουν εν μέρει απομακρύνει από τον κύριο στόχο μου.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχω πειστεί ότι δεν βοηθά να περιμένω μέχρι να βρω την απάντηση που ψάχνω στο εργαστήριο, αλλά ότι είναι δικαιολογημένο να εργαστώ και με κλινικά πειράματα.
Έτσι, και οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να εφαρμοστούν ταυτόχρονα στην προσπάθεια επίτευξης του τελικού στόχου"
Τελικά ο Finsen ανακοίνωσε τα προκαταρκτικά του αποτελέσματα σχετικά με τη χρήση των "χημικών ακτίνων του φωτός" το 1896.
Ο όρος "χημικό φως" αναφερόταν στο φως με χημικές επιδράσεις, που ονομάζεται επίσης ιονίζον φως, όπως οι υπεριώδεις ακτίνες.
Ήταν ήδη γνωστό εκείνη την εποχή ότι το φως αυτό μπορούσε να έχει βακτηριοκτόνο δράση.
Σε όμορφα αλλά απλά πειράματα, ο Finsen απέδειξε ότι οι πιο διαθλαστικές ακτίνες από τον ήλιο (οι χημικές ακτίνες) ή από ένα ηλεκτρικό τόξο μπορεί να έχουν διεγερτική επίδραση στους ιστούς.
Ωστόσο, εάν η ακτινοβολία είναι πολύ ισχυρή, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους ιστούς, αλλά αυτό μπορεί σε κάποιο βαθμό να αποτραπεί από τη μελάγχρωση του δέρματος, όπως στους μαύρους ή σε εκείνους που εκτίθενται πολύ στον ήλιο.
Στην ευλογιά, ο Finsen πίστευε ότι οι πολλαπλές ουλές θα μπορούσαν να αποφευχθούν εάν ο ασθενής προστατεύονταν από τις χημικές ακτίνες.
Τα πειράματα με τέτοιους ασθενείς ήταν επιτυχημένα.
Από την άλλη πλευρά, χημικές ακτίνες χωρίς θερμικές ακτίνες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να επιτευχθεί ένα χρήσιμο αποτέλεσμα είτε με συγκέντρωση σε συγκεκριμένη περιοχή - και αυτό οδήγησε στη θεραπεία του λύκου ή άλλων δερματικών παθήσεων - είτε ως γενικά ηλιοθεραπεία, τα οποία, κατόπιν πρότασης του Finsen, δοκιμάστηκαν σε περιπτώσεις φυματίωσης.
Τα αποτελέσματα ήταν πολλά υποσχόμενα, αλλά κατά κανόνα το βόρειο κλίμα δεν ήταν κατάλληλο για τέτοια θεραπεία.
Όπως είναι γνωστό, αυτό το είδος θεραπείας έχει αποδειχθεί εξαιρετικό σε μέρη όπου ο ήλιος είναι πλούσιος σε χημικές ακτίνες!
Ο ίδιος ο Niels Ryberg Finsen απέδειξε πολύ πειστικά ότι οι "χημικές ακτίνες"(παλιά ονομασία για το υπεριώδες/UV φως) μπορούν να ασκήσουν πολύ ευεργετικά αποτελέσματα στην παραμορφωτική ασθένεια του κοινού λύκου.
Αυτό οφείλεται σε μια βακτηριοκτόνο καθώς και σε μια γενική διεγερτική επίδραση στους ιστούς.
Η έκθεσή του του 1896 περιέχει λεπτομέρειες για 11 ασθενείς, οι οποίοι έπασχαν από κοινό λύκο και τους οποίους είχε θεραπεύσει για δύο ώρες την ημέρα για αρκετές εβδομάδες στο ίδιο σημείο.
Αναγνώρισε ότι οι 11 περιπτώσεις δεν αποτελούσαν μεγάλο δείγμα, αλλά ήταν ένα ενδεικτικό δείγμα.
Είχε αναπτύξει την τεχνική με πολυάριθμες πρακτικές μεθόδους και το Ινστιτούτο Finsen που ιδρύθηκε στην Κοπεγχάγη ήδη από το 1896, επεκτάθηκε μερικά χρόνια αργότερα χάρη στη γενναιοδωρία δύο Δανών δωρητών, του Mr. Hageman και του Mr. Jörgensen και της δανικής κυβέρνησης.
Το Ινστιτούτο Finsen έχει χρησιμεύσει ως πρότυπο για πολλά παρόμοια ινστιτούτα σε διάφορα μέρη του κόσμου και μαζί έχουν μειώσει σημαντικά τον αριθμό των περιπτώσεων λύκου.
Το έργο του Finsen περιείχε μια σαφή και σημαντική πρόσφατη ανακάλυψη και ως εκ τούτου ήταν άρτια καταρτισμένο για ένα βραβείο Nobel
Επιπλέον, o Niels Ryberg Finsen, ήταν ακόμα νέος.
Φυσικά, ήταν γνωστό ότι η υγεία του δεν ήταν καλή, αλλά προφανώς είχε χρόνο!
Αυτό σύντομα διαπιστώθηκε.
Τελικά ο Niels Ryberg Finsen, στις 17 Οκτωβρίου 1903, έλαβε την επιστολή με την ανακοίνωση της απόφασης!
Όταν στις 10 Δεκεμβρίου 1903 πραγματοποιήθηκαν οι συνήθεις εορταστικές εκδηλώσεις για τα βραβεία Nobel στη Στοκχόλμη, ο ίδιος καθόταν στο σπίτι του, στο αναπηρικό του καροτσάκι, και δεχόταν τα συγχαρητήρια του προσωπικού του και των πολυάριθμων φίλων του.
Τότε ανακοίνωσε ότι θα δωρίσει 50.000 κορώνες από το βραβείο στο Ινστιτούτο και άλλες 60.000 κορώνες σε ένα σανατόριο για καρδιακές και ηπατικές παθήσεις, το οποίο είχε επίσης ιδρύσει ο ίδιος.
Άμεση συνέπεια αυτού, ήταν ότι ο καθένας από τους δύο κύριους δωρητές του, έδωσε από 50.000 κορώνες στο Ινστιτούτο Finsen.
Έτσι, παρά την επιδεινούμενη υγεία του Finsen, οι ιδέες του διαδόθηκαν ακόμη περισσότερο και η δημιουργία του - το Ινστιτούτο - υποστηρίχθηκε.
Μεταξύ των πολλών δημοσιεύσεων του Finsen, το Om Lysets Indvirkninger paa Huden (Σχετικά με τις επιδράσεις του φωτός στο δέρμα) εμφανίστηκε το 1893 και η κλασική πραγματεία Om Anvendelse i Medicinen af konsentrerede kemiske Lysstraaler (Η χρήση συμπυκνωμένων χημικών ακτίνων φωτός στην ιατρική) το 1896.
Αυτή και άλλες εργασίες δημοσιεύθηκαν στα γερμανικά το 1899, και το La Photothérapie δημοσιεύθηκε στα γαλλικά την ίδια χρονιά.
Τα αποτελέσματα πολλών από τις έρευνές του περιέχονται στις ανακοινώσεις που δημοσίευσε το Ινστιτούτο του.
Ο Finsen προσπάθησε να αντιμετωπίσει τα συμπτώματα της ασθένειάς του με διάφορους τρόπους και κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του ακολούθησε μια διατροφή φτωχή σε αλάτι.
Αυτό οδήγησε στην τελευταία του δημοσίευση, μια διεξοδική μελέτη του En Ophobning af Salt i Organismen (Συσσώρευση αλατιού στον οργανισμό) το 1904.
Ο Niels Ryberg Finsen, έλαβε τον τίτλο του Καθηγητή το 1898 και το 1899 έγινε Ιππότης του Τάγματος του Dannebrog, στον οποίο λίγα χρόνια αργότερα προστέθηκε ο Silver Cross.
Ήταν μέλος ή επίτιμο μέλος πολυάριθμων εταιρειών στη Σκανδιναβία, στην Ισλανδία, τη Ρωσία, τη Γερμανία...
Έλαβε ένα Danish gold μετάλλιο για την προσφορά του και το 1904 του απονεμήθηκε το Βραβείο Cameron από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου.
Με τη βράβευσή του με το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας και Ιατρικής το 1903 έγινε ο πρώτος Δανός και γενικότερα Σκανδιναβός που το κέρδισε ποτέ και ο μοναδικός γεννημένος στις Νήσους Φερόες που έχει πάρει ποτέ Βραβείο Νόμπελ μέχρι σήμερα.
Ένα μεγάλο μνημείο προς τιμή του, σχεδιασμένο από τον Rudolph Tegner, τοποθετήθηκε το 1909 έξω από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης (το μεγαλύτερο νοσοκομείο της χώρας).
Παριστάνει τρεις γυμνές ανθρώπινες μορφές που δείχνουν προς τον ουρανό και έχει τίτλο Mod lyset (Προς το φως).
Συμβολίζει την κύρια επιστημονική θεωρία του Finsen ότι το ηλιακό φως έχει ιαματικές ιδιότητες!
Το 1892, ο Niels Ryberg Finsen,παντρεύτηκε την Ingeborg Balslev, κόρη του επισκόπου Balslev στο Ribe.
Απέκτησαν τέσσερα παιδιά.
Ο δεύτερος γιος, ο Halldor, έγινε γιατρός.
Η μία κόρη, η Gudrun, παντρεύτηκε τον καθηγητή S. Lomholt, ο οποίος ήταν για πολλά χρόνια επικεφαλής του Τμήματος Δερματικών Παθήσεων του Ινστιτούτου Finsen και είναι ο συγγραφέας μιας γοητευτικής βιογραφίας του πεθερού του.
Η μικρότερη κόρη, η Valgerda παντρεύτηκε επίσης.
επίλογος
...και όλα αυτά έρχονται να συναντήσουν τις σημερινές έρευνες για τα αντιμικροβιακά πεπτίδια!
Το εντυπωσιακό εικονιστικό έργο του Rudolph Tegner, φτιαγμένο από γρανίτη και μπρούντζο, απεικονίζει τρεις φιγούρες, έναν άνδρα που πλαισιώνεται από δύο γυναίκες, να τεντώνουν τα σώματά τους προς τα πάνω, προς τον ήλιο.
Η ακραία γλώσσα του σώματός τους λέγεται ότι εμπνεύστηκε εν μέρει από τα γραπτά του φιλοσόφου Φρίντριχ Νίτσε για το υγιές και δυνατό άτομο, σε αντιπαράθεση με τον ίδιο τον άρρωστο σωματικό Niels Ryberg Finsen.
Αξιόπιστες πηγές / αφηγήσεις της ιστορίας
