"Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης"

Το έργο "Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης" είναι ένα από τα φιλοσοφικά κείμενα του Πλουτάρχου, που εξετάζει τα φαινόμενα της Σελήνης και τις συνδέσεις της με την Γη, την Ατλαντίδα, 
την ανθρώπινη φύση και τα Ελευσίνια Μυστήρια, αναδεικνύοντας την αρχαία ελληνική κοσμοθεωρία και τις μυστικές γνώσεις. 
Το κείμενο αναλύει θεωρίες για την ύπαρξη ατμόσφαιρας, 
νερού και μετάλλων στη Σελήνη, την επίδρασή της στον άνθρωπο και ερμηνεύει τα μυστήρια και τις εκλείψεις υπό ένα μυστικιστικό πρίσμα, συνδέοντάς τα με την "εσωτερική όραση" και την ενεργοποίηση δυνάμεων, με σύγχρονες εκδόσεις να το παρουσιάζουν ως αποκρυπτικό
     -. ο επίλογος από το έξοχο (για όσους κατανοούν) άρθρο https://www.facebook.com/dimitrios.pontikas.10/posts/pfbid0qnZsK7GzdLSdSLxfBj4sGVmQYNhySELoVKY2rDZrQeUrEYh2YnLcteBYP3X6YoTml
του Δημήτρη Ποντίκα
Επίλογος
Μονόλογος του Δημήτρη όσο κατηφορίζει από την παλιά πόλη προς τη λίμνη.
Δεν ήρθα απόψε για να πείσω κανέναν. 
Όποιος θέλει να πειστεί, θα βρει πάντα μια αυθεντία να τον καθησυχάσει. 
Ήρθα γιατί κάποια πράγματα, αν δεν ειπωθούν, σαπίζουν μέσα σου. 
Μας έμαθαν να φοβόμαστε τον μύθο. 
Μας είπαν πως είναι το παιδικό στάδιο της σκέψης και εμείς το δεχτήκαμε, γιατί μας χάιδευε τον εγωισμό να πιστεύουμε ότι είμαστε στο χωροχρονικό μας πέρασμα το τέλος της διαδρομής. 
Δεν μας είπαν όμως το κόστος. 
Δεν μας είπαν ότι, πετώντας τον μύθο, δεν πετάς το ψέμα αλλά πετάς το δοχείο της μνήμης. 
Ο μύθος δεν γεννήθηκε για να εξαπατήσει αλλά γιατί ο άνθρωπος κατάλαβε νωρίς ότι η αλήθεια δεν αντέχει πάντα να ειπωθεί γυμνή, δεν είναι αδύναμη αλλά είναι επικίνδυνη όταν πέσει σε χέρια που δεν αντέχουν την ευθύνη της. 
Γι’ αυτό οι παλιοί δεν έγραφαν "έτσι έγινε" αλλά "λέγεται ότι". 
Δεν έδιναν χάρτες μα σημάδια. 
Σήμερα απαιτούμε απόδειξη για τα πάντα, αλλά δεν αντέχουμε καμία συνέπεια. 
Θέλουμε δεδομένα χωρίς ήθος,
τεχνολογία χωρίς μνήμη και γνώση χωρίς βάθος και μετά απορούμε γιατί κάθε γενιά ξεκινά από το μηδέν. 
Όταν λέω ότι ο μύθος κρύβει εμπειρία,
δεν το λέω για να κάνω τον αρχαίο σοφότερο από τον σύγχρονο αλλά για να θυμίσω κάτι απλό και ενοχλητικό, είναι δύσκολο να επιμένεις σε λεπτομέρειες της φύσης αν δεν έχεις κάποτε συναντήσει το βάρος τους. 
Και αν κάποιοι, πριν από εμάς, διάλεξαν να ντύσουν τη γνώση με μύθο, ίσως δεν ήταν επειδή δεν ήξεραν πώς να γράψουν ιστορία αλλά επειδή ήξεραν
πόσο εύκολα η ιστορία γίνεται εργαλείο. 
Αν κάτι χάσαμε αντικαθιστώντας τον μύθο με το εγχειρίδιο, δεν ήταν η αλήθεια αλλά η ικανότητα
να τη σηκώνουμε.
Υστερόγραφο
Το κείμενο που προηγήθηκε δεν γράφτηκε για να αποδείξει ότι ο Πλούταρχος ήξερε όσα γνωρίζει η σύγχρονη επιστήμη, ούτε για να μετατρέψει το Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης σε προφητικό εγχειρίδιο. 
Μια τέτοια ανάγνωση θα ήταν απλώς η αντιστροφή του ίδιου σφάλματος, αντί να υποτιμήσουμε τον μύθο, θα τον εργαλειοποιούσαμε. 
Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι διαφορετικό και πιο περιορισμένο άρα και πιο επικίνδυνο, πώς είναι δυνατόν ένα διαλογικό κείμενο του 1ου-2ου αιώνα μ.Χ. να περιέχει περιγραφές φυσικών φαινομένων, κοσμολογικών υποθέσεων
και γεωγραφικών υπαινιγμών που στέκουν όταν διαβαστούν υπό το φως σύγχρονων επιστημονικών μοντέλων;
Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες που προσεγγίζουν το αρχαίο αυτό κείμενο δεν ισχυρίζονται ότι αποδεικνύουν τον Πλούταρχο. 
Αντίθετα, κινούνται μεθοδικά και επιφυλακτικά, δείχνουν συμβατότητες και συνέπειες. 
Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο σημείο. 
Η συμβατότητα δεν γεννά θαυμασμό αλλά υποψία και η υποψία, όταν δεν απορρίπτεται αυτόματα, μας υποχρεώνει να επανεξετάσουμε δύο βαθιά ριζωμένες παραδοχές, πρώτον, ότι ο μύθος είναι κατ’ ανάγκην έλλειψη γνώσης, και δεύτερον, ότι η γραμμική ιστορία είναι ο μόνος θεμιτός φορέας της αλήθειας.
Ο Πλούταρχος δεν έγραψε ως φυσικός ούτε ως ιστορικός αλλά ως άνθρωπος που γνώριζε πως η γνώση, όταν ειπωθεί χωρίς προστατευτικό φίλτρο, δεν χάνεται, μα κακοποιείται. 
Γι’ αυτό και ο διάλογος, και όχι το εκάστοτε εγχειρίδιο, ήταν το μέσο του για να καθυστερήσει την κακοποίηση και να προστατεύσει την παρεχόμενη γνώση.
Ο διάλογος που διαδραματίστηκε στην Γενεύη δεν ζητά από τον αναγνώστη να πιστέψει τον Πλούταρχο αλλά κάτι πιο δύσκολο, να ανεχθεί την ιδέα ότι η γνώση μπορεί να επιβιώνει χάρη στην ασάφεια με την οποία ντύνεται αναγκαστικά. 

Αν αυτό ενοχλεί, τότε ο διάλογος πέτυχε τον σκοπό του διότι το ζητούμενο δεν είναι η κατάληξη, αλλά το αν ο αναγνώστης φεύγει από έναν διάλογο λιγότερο βέβαιος και περισσότερο υπεύθυνος απέναντι σε όσα νομίζει ότι γνωρίζει.
Δημήτρης Ποντίκας (απλά ένας άνθρωπος)

Ο αρχαίος φιλόσοφος Αντισθένης μαζί με τους μαθητές του βάδιζαν προς την φιλοσοφική σχολή του . Μέχρι να φθάσουν τον ρωτά ένας μαθητής του :

-. Δάσκαλε ποιο θα είναι το σημερινό μας μάθημα ;
-. Η χρήση της ανθρώπινης δύναμης, του απαντά ο φιλόσοφος
Ο μαθητής μικρός σε ηλικία δεν κατάλαβε τι ήθελε να πει ο φιλόσοφος
Έφθασαν στη σχολή και κάθισαν όλοι περιμένοντας τον Αντισθένη να αρχίσει την διδασκαλία. 
Ο φιλόσοφος αφού τους είδε όλους σιωπηλούς άρχισε:
-. Για μία και μοναδική φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας αποφάσισαν να συγκεντρωθούν όλα τα ζώα που υπάρχουν στη φύση. 
Ο λόγος ήταν γιατί μεταξύ τους υπήρχαν ανισότητες και αδικίες. 
Επομένως έπρεπε να πάρουν απόφαση για το πως θα πορευόντουσαν στη ζωή τους

Αφού μαζεύτηκαν όλα σε μία αχανή πεδιάδα όρισαν πρόεδρο της συνέλευσης την κουκουβάγια. 
Ανεβαίνει αυτή στο βήμα και λέει: ποιο ζώο θέλει να λάβει τον λόγο; 
Κοιτάζει γύρω της και βλέπει σηκωμένο το χέρι του λαγού.
Εμπρός λαγέ του λέει πες μας την άποψη σου. 
Σηκώνεται ο λαγός και λέει το εξής καταπληκτικό: θέλω όλα τα ζώα να έχουμε μεταξύ μας ίσα δικαιώματα!
Τα ζώα κοιτάζονται σαστισμένα. 
Ξεσπούν αμέσως σε χειροκροτήματα, ζητωκραυγές,

επευφημίες και ότι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. 
Μετά από αρκετή ώρα όταν κόπασαν οι χαρές ρωτά η κουκουβάγια τη συνέλευση: έχει κάποιο ζώο διαφορετική άποψη;
Κοιτάζονται όλα αναμεταξύ τους και δεν διαφωνούσε κανένα.
Ξαφνικά στο βάθος βλέπει η κουκουβάγια ένα χέρι σηκωμένο. 

Δεν διέκρινε ποιο ζώο ήταν και του είπε: σήκω επάνω να μας πεις την άποψή σου. Σηκώνεται επάνω το ζώο και βλέπουν όλοι ότι ήταν το λιοντάρι. 
Πάγωσαν τα ζώα. 

Το ρωτά η κουκουβάγια: για πες μας λιοντάρι την δική σου άποψη.
Απαντά αυτό:
-. Όποιο ζώο θέλει να έχει ίσα δικαιώματα μαζί μου να έρθει να τα υπερασπιστεί με νύχια και δόντια όμοια με τα δικά μου.
Σάστισαν όλα τα ζώα. 

Νεκρική σιγή επικρατούσε. 
Το πρώτο ζώο που αποχώρησε ήταν η αλεπού. 
Σιγά σιγά άρχισαν να αποχωρούν και τα άλλα μέχρι που έληξε άδοξα η συνέλευση. 
Έκτοτε δεν ξαναέγινε ποτέ. 
Τα ζώα κατάλαβαν ότι μπορούσαν να ζουν σεβόμενα τους κανόνες της φύσης. 
Γι αυτό έγιναν ομάδες και η κάθε ομάδα όρισε τον αρχηγό της ο οποίος είχε την ικανότητα να τα προστατεύει.
Ο Αντισθένης κοιτά τους μαθητές του και τους λέει: σκεφθείτε το σημερινό μάθημα και τις απορίες σας θα τις αναλύσουμε αύριο.

iribeyond.com

Υπατία. Η δολοφονία της σπουδαιότερης διανοήτριας της αρχαίας Αλεξάνδρειας!!!

Η Υπατία ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, μαθηματικός και αστρονόμος, 

η οποία γεννήθηκε, δίδαξε και πέθανε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου το 415 μ.Χ. 

Θεωρείται από τις πιο σημαντικές, αν όχι η σημαντικότερη, φιλόσοφος της εποχής της. 

Το πιο πιθανό είναι πως γεννήθηκε το 355 μ.Χ., ενώ βρήκε μαρτυρικό θάνατο σε ηλικία 60 ετών από όχλο φανατικών χριστιανών, οι οποίοι την κατέκοψαν με θραύσματα αγγείων ή κοφτερά όστρακα και μετά έκαψαν τα σκορπισμένα και αιμόφυρτα μέλη της. 

Μέχρι και τις μέρες μας οι ιστορικοί δεν συμφωνούν ως προς το αν τα αίτια της δολοφονίας της ήταν θρησκευτικά ή πολιτικά, με τα τελευταία να τείνουν να είναι τα επικρατέστερα.

Η Υπατία ήταν κόρη του μαθηματικού, αστρονόμου και φιλόσοφου Θέωνα, 

ενώ έλαβε με τις φροντίδες του πατέρα της την καλύτερη δυνατή εκπαίδευση στα Μαθηματικά. Ήταν η πρώτη γυναίκα που είχε μια ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη των μαθηματικών.

Ήταν Ελληνίδα νεοπλατωνική φιλόσοφος, 

αστρονόμος και μαθηματικός, 

διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια.

Δίδαξε φιλοσοφία και αστρονομία στην Αλεξάνδρεια, όπου και δολοφονήθηκε από φανατισμένο όχλο!!!

Ταξίδεψε στην Αθήνα και στην Ιταλία για να σπουδάσει φιλοσοφία. 

Στην Αθήνα παρακολούθησε μαθήματα στη νεοπλατωνική σχολή, όμως μαθήτευσε και κοντά στον Πρόκλο και τον Ιεροκλή.

Ο πατέρας της Θέωνας κατέγραψε δυο εκλείψεις, μια ηλιακή και μια σεληνιακή ενώ υπήρξε ο τελευταίος διευθυντής της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας πριν την καταστροφή της. 

Το κορυφαίο επίτευγμα του Θέωνος όμως ήταν η έκδοση από αυτόν των Στοιχείων του Ευκλείδη, περί το 364, από την οποία η ανθρωπότητα μάθαινε Γεωμετρία επί 15 αιώνες, και ανατυπωνόταν μέχρι το 1814.

Ο θάνατος της Υπατίας

Το 412 μ.χ ο Κύριλλος έγινε Επίσκοπος της Αλεξάνδρειας. Ρωμαίος δε έπαρχος της Αλεξάνδρειας ήταν ο Ορέστης. 

Ο Κύριλλος και ο Ορέστης ήταν σφοδροί πολιτικοί ανταγωνιστές. 

Η εκκλησία και το κράτος πάλεψαν για τον έλεγχο. 

Η Υπατία ήταν φίλη του Ορέστη και αυτό, μαζί με την προκατάληψη των Χριστιανών που θεωρούσαν τις φιλοσοφικές απόψεις της, ειδωλολατρικές, συνετέλεσαν ώστε η Υπατία να γίνει το σημείο εστίασης των ταραχών μεταξύ των Χριστιανών και των μη-Χριστιανών.

Η δράση της θεωρήθηκε επικίνδυνη για την εξάπλωση του Χριστιανισμού, σταδιακά καλλιεργήθηκε κλίμα εναντίον της που οδήγησε στη βίαιη δολοφονία της από τον όχλο ή από ομάδες φανατικών μοναχών. 

Το μανιασμένο πλήθος την ξεγύμνωσε και τη πετροβόλησε μέχρι θανάτου, στη συνέχεια το πτώμα της διαμελίστηκε και κάηκε στη πυρά. 

Ηθικός αυτουργός θεωρήθηκε ο επίσκοπος της Αλεξάνδρειας, Κύριλλος, ο οποίος είχε έρθει σε μεγάλη αντίθεση με τον Ρωμαίο Κυβερνήτη της Αιγύπτου και φιλικά διακείμενου προς την Υπατία, Ορέστη.

Δυστυχώς...

                    

"Σεβαστοί Τρίτωνες, εγώ δεν φταίω σε τίποτα, εγώ προσωπικά δεν πέταξα τίποτα στη θάλασσα, γιατί φοβήθηκα τόσο πολύ ώστε χώθηκα στο αμπάρι, όσο πιο κάτω μπορούσα, κι εκεί έμεινα ξαπλωμένος μέχρι να περάσει η φουρτούνα…"

Στο δεύτερο βιβλίο των Δειπνοσοφιστών, ψάρεψα την παρακάτω όμορφη ιστορία και είπα να την ψιλοαποδώσω στην καθομιλουμένη:
"Ο Τίμαιος ο Ταυρομενίτης, λέει ότι στον Ακράγαντα υπάρχει ένα σπίτι που το αποκαλούν "τριήρη" για τον εξής λόγο:
Κάποιοι νεαροί που μπεκρούλιαζαν εκεί μέσα, μόλις παρα-ζεστάθηκαν από το μεθύσι έφτασαν σε τέτοιο σημείο τρέλας, ώστε να νομίζουν πως πλέουν πάνω σε μια τριήρη και πως θαλασσοδέρνονται.
Έφτασε μάλιστα σε τέτοιο σημείο η τρέλα τους, ώστε άρχισαν να πετάνε έξω από το σπίτι όλα τα σκεύη και τα στρώματα, λες και τα πέταγαν στη θάλασσα, επειδή είχαν την εντύπωση ότι ο πλοίαρχος τους είπε ν' αδειάσουν το πλοίο ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει την τρικυμία.
Διάφοροι που περνούσαν έξω από το σπίτι, άρχισαν να οικειοποιούνται τα πεταμένα αντικείμενα, αλλά ούτε η διαπίστωση αυτού του γεγονότος δεν σταμάτησε τη μανία των νεαρών.
Την επόμενη μέρα έφτασαν στο σπίτι οι στρατηγοί και ζήτησαν εξηγήσεις από τους νεαρούς. Στις ερωτήσεις των στρατηγών, οι νεαροί, που ακόμα τους ταλαιπωρούσε η ναυτία, απάντησαν ότι αναγκάστηκαν εξαιτίας της τρικυμίας να πετάξουν στη θάλασσα τα περιττά φορτία του πλοίου.
Και ενώ οι στρατηγοί είχαν αρχίσει να τους κοιτάνε παράξενα, ένας από τους νεαρούς, παρ' όλο που έμοιαζε να είναι ο μεγαλύτερος στην ηλικία είπε:
"Σεβαστοί Τρίτωνες, εγώ δεν φταίω σε τίποτα, εγώ προσωπικά δεν πέταξα τίποτα στη θάλασσα, γιατί φοβήθηκα τόσο πολύ ώστε χώθηκα στο αμπάρι, όσο πιο κάτω μπορούσα, κι εκεί έμεινα ξαπλωμένος μέχρι να περάσει η φουρτούνα…"
Οι στρατηγοί, καταλαβαίνοντας σε τι κατάσταση βρίσκονταν οι νεαροί, τους επέπληξαν, και καταλαβαίνοντας ότι δεν υπήρχε περίπτωση να συνεννοηθούν, τους είπαν να το κόψουν το ρημάδι το αλκοόλ αφού τους χαλάει τόσο, και ότι γι' αυτή τη φορά, τους κάνουν χάρη και τους συγχωρούν…
Οι νεαροί συμφώνησαν ότι χρωστούν χάρη, και πρόσθεσαν τα εξής:
"Όταν με το καλό πιάσουμε λιμάνι ξεφεύγοντας από την τόσο μεγάλη τρικυμία, θα σας ονομάσουμε Σωτήρες Επιφανείς, και μόλις επιστρέψουμε στην πατρίδα μας τον Ακράγαντα, θα στήσουμε τα αγάλματά σας στην πατρίδα μας δίπλα σε αυτά των υπολοίπων θαλάσσιων θεών μας, αναγνωρίζοντας πως φανήκατε μπροστά μας μεσοπέλαγα για καλό, για να μας βοηθήσετε"!
Αυτός είναι ο λόγος που το συγκεκριμένο σπίτι ονομάστηκε "Τριήρης".
Αθήναιου "Δειπνοσοφισταί", 2 : 5
ένα θαυμάσιο έργο "Δειπνοσοφιστές" 

ένα τεράστιο έργο, τόσο από άποψη μεγέθους, όσο και από άποψη όγκου πληροφοριών…
prkls

Μαθαίνω: Αναλυτική κλίση ρήματος "ιάομαι / ἰῶμαι"

Αρχαία Ελληνικά: Αναλυτική κλίση ρήματος "ἰάομαι / ἰῶμαι"
 
ἰῶμαι: γιατρεύω
 
Ενεστώτας
Οριστική
ἰῶμαι, ἰᾷ, ἰᾶται, ἰώμεθα, ἰᾶσθε, ἰῶνται
Υποτακτική
ἰῶμαι, ἰᾷ, ἰᾶται, ἰώμεθα, ἰᾶσθε, ἰῶνται
Ευκτική
ἰῴμην, ἰῷο, ἰῷτο, ἰῴμεθα, ἰῷσθε, ἰῷντο
Προστακτική
--- ἰῶ, ἰάσθω, --- ἰᾶσθε, ἰάσθων ή ἰάσθωσαν
Απαρέμφατο
ἰᾶσθαι
Μετοχή
ἰώμενος, ἰωμένη, ἰώμενον
 
Παρατατικός
ἰώμην, ἰῶ, ἰᾶτο, ἰώμεθα, ἰᾶσθε, ἰῶντο
 
Μέλλοντας
Οριστική
ἰάσομαι, ἰάσῃ ή ἰάσει, ἰάσεται, ἰασόμεθα, ἰάσεσθε, ἰάσονται
Ευκτική
ἰασοίμην, ἰάσοιο, ἰάσοιτο, ἰασοίμεθα, ἰάσοισθε, ἰάσοιντο
Απαρέμφατο
ἰάσεσθαι
Μετοχή
ἰασόμενος
ἰασομένη
ἰασόμενον
 
Αόριστος
Οριστική
ἰασάμην, ἰάσω, ἰάσατο, ἰασάμεθα, ἰάσασθε, ἰάσαντο
Υποτακτική
ἰάσωμαι, ἰάσῃ, ἰάσηται, ἰασώμεθα, ἰάσησθε, ἰάσωνται
Ευκτική
ἰασαίμην, ἰάσαιο, ἰάσαιτο, ἰασαίμεθα, ἰάσαισθε, ἰάσαιντο
Προστακτική
---, ἰάσαι, ἰασάσθω, ---, ἰάσασθε, ἰασάσθων ή ἰσάσθωσαν
Απαρέμφατο
ἰάσασθαι
Μετοχή
ἰασάμενος
ἰασαμένη
ἰασάμενον
 
Παθητικός Αόριστος
Οριστική
ἰάθην, ἰάθης, ἰάθη, ἰάθημεν, ἰάθητε, ἰάθησαν
Υποτακτική
ἰαθῶ, ἰαθῇς, ἰαθῇ, ἰαθῶμεν, ἰαθῆτε, ἰαθῶσι(ν)
Ευκτική
ἰαθείην, ἰαθείης, ἰαθείη, ἰαθείημεν ή ἰαθεῖμεν, ἰαθείητε ή ἰαθεῖτε, ἰαθείησαν ή ἰαθεῖεν
Προστακτική
---, ἰάθητι, ἰαθήτω, ---, ἰάθητε, ἰαθέντων ή ἰαθήτωσαν
Απαρέμφατο
ἰαθῆναι
Μετοχή
ἰαθείς
ἰαθεῖσα
ἰαθέν

latistor.blogspot.com

Παλαμήδης - Ο μέγας αδικημένος του Τρωικού πολέμου

Παλαμήδης

Ο μέγας αδικημένος του Τρωικού πολέμου

Κλαίει η ψυχή μας ανατρέχοντας στον ιστορία αυτού του πολύ σπουδαίου και σεμνού ήρωα.

Ποιος ήταν ο Παλαμήδης και γιατί θεωρείται ως ο δεύτερος Προμηθέας;  

Ποιες σπουδαίες ανακαλύψεις έκανε και ποια η δράση του κατά τον Τρωικό πόλεμο;

Γιατί ο θεϊκός Όμηρος τον καταδίκασε στην αφάνεια και δεν αναφέρει καν το όνομά του ούτε στην Ιλιάδα ούτε στην Οδύσσεια;

Τι ήξερε ο Σωκράτης και μας τον θυμίζει στην απολογία του στο δικαστήριο;

Ποιοι άλλοι σπουδαίοι, κατά την αρχαιότητα, τον τιμούν και τον μνημονεύουν;

Πώς και γιατί κορυφώνεται η αντιπάθεια του Οδυσσέα εναντίον του Παλαμήδη;

Με ποιο τρόπο κατασυκοφαντείται από τον ευνοούμενο της Αθηνάς, πολυμήχανο Οδυσσέα και καταδικάζεται από το στράτευμα ‘’εις θάνατον’’, δια λιθοβολισμού;

Ποιος ο ρόλος του Αγαμέμνονα;

Ποια η στάση του Αίαντα και πώς αντέδρασε ο Αχιλλέας;

Ήταν ο Παλαμήδης όντως και ιατρός, αποτελεσματικός  επιδημιολόγος, που δίνει μαθήματα στους σημερινούς, εν πολλοίς προχειρολογούντες επιδημιολόγους;

Ο ΠAΛΑΜΗΔΗΣ, κατ’ εντολή του Αγαμέμνονα,  είχε την ευθύνη της επιμελητείας ενός στρατεύματος, των Αχαιών, που αριθμούσε περί τους εκατό χιλιάδες άνδρες - 1186 πλοία από 29 βασίλεια) και το οποίο βρισκόταν σε εκστρατεία για δέκα ολόκληρα χρόνια. 

Αυτό σημαίνει ότι δεν θα έπρεπε να τους λείψει ούτε μέρα το νερό και το καλό φαγητό.  

Οι άριστες υγειονομικές συνθήκες  διαβίωσης των στρατιωτών ήταν δική του αρμοδιότητα, όπως και η ευεξία και πολεμική τους ετοιμότητα καθώς και η πρόληψη μεταδοτικών νόσων. 

Φρόντιζε ακόμη να περνούν ευχάριστα τις ελεύθερες τους ώρες και να απασχολούνται με ωφέλιμα ομαδικά και ατομικά παιχνίδια, ακόμη και επιτραπέζια, μερικά από τα οποία, όπως το σκάκι και το τάβλι,  έφθασαν μέχρι και τις μέρες μας και δικαίως αποδίδονται στην ευρηματικότητά του.

 ‘’ΓIA ΤΑ ΠΑΘΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΗΔΗ ΔΕΝ ΕΧΕΤΕ ΑΚΟΥΣΕΙ;      
 Γιατί γι’  αυτόν όλοι συνέθεσαν ύμνους, ότι χάθηκε, γιατί φθονήθηκε από τον Οδυσσέα για την σοφία του’’
                            (Ξενοφώντος Απομνημονεύματα)
«σκοτώσατε, σκοτώσατε, τον πάνσοφο, 
ω Δαναοί, τον αθώο, το αηδόνι των Μουσών» 
                                       (Ευριπίδη, Παλαμήδης)
Ο θεϊκός Όμηρος αγνοεί τον Παλαμήδη.   
Ο μέγιστος ποιητής όλων των εποχών, δεν αναφέρει καν το όνομά του ούτε στην Ιλιάδα ούτε στην Οδύσσεια.  
Τον καταδικάζει στην λήθη…
Θα έπρεπε να τον γνωρίζει;  
Ποιος ήταν ο Παλαμήδης;
Οι πολλές αρχαίες πηγές μας πληροφορούν  ότι ο Παλαμήδης υπήρξε ο επιτελάρχης των 100.000 Αχαιών, από 29 πόλεις – κράτη που εξεστράτευσαν εναντίον της Τροίας, με 1186 πλοία, με τους βασιλείς τους και τους ημίθεους πολεμιστές τους.  
 Από την Αυλίδα, καθώς ανέμεναν να φυσήξει ούριος άνεμος, ο Παλαμήδης με εντολή του αρχιστράτηγου Αγαμέμνονα, είχε τη μέγιστη ευθύνη της γενικής επιμελητείας ολόκληρου του στρατεύματος, προκειμένου να έχουν τις καλύτερες δυνατές συνθήκες διαβίωσης, καλή τροφή και καθαρό νερό,  ώστε να υπομένουν καρτερικά μέχρι τη στιγμή του απόπλου για την Τροία. 
Πανέξυπνος, αποτελεσματικός και ιδιαίτερα ευρηματικός, θεωρείται από τους αρχαίους συγγραφείς τόσο σημαντικός όσο και οι Αχιλλέας, Αγαμέμνων, Αίας και Οδυσσέας.  
Όσον αφορά δε την  εφευρετικότητά του, μπορεί να συγκριθεί με τους Προμηθέα και Δαίδαλο.
Θεωρείται ο εφευρέτης των μέτρων και σταθμών, των νομισμάτων, των φάρων, της διαίρεσης του έτους σε ώρες, ημέρες και μήνες.  
Είναι   εφευρέτης επιτραπέζιων παιχνιδιών, όπως το τάβλι και το σκάκι.  
Εφηύρε ακόμη το τιμόνι του πλοίου και το ονόμασε οίακα, δίνοντάς του το όνομα του αδελφού του, Οίακα,  ονομασία που παραμένει μέχρι σήμερα.
Και το πλέον σημαντικό.  
Του αποδίδεται επωνύμως η φθογγολογική καταγραφή του Ελληνικού αλφαβήτου…  
Οι προηγούμενες γραφές ήταν συλλαβικές (Γραμμική Α' και Β'). 
Με τον Παλαμήδη έχουμε τα πρώτα 15 γράμματα του φθογγολογικού αλφαβήτου μας, που στη συνέχεια εξελίχθηκε σε αλφάβητο 27 γραμμάτων, για να καταλήξει το 403 π.Χ. επί άρχοντος  Αθηνών Ευκλείδη,  στα 24 γράμματα που διατηρούμε μέχρι σήμερα και που μέσω του Ελληνικού – Λατινικού αλφαβήτου έγιναν παγκόσμια.
Μαθητής του Κενταύρου Χείρωνα, φοίτησε στο ‘’πανεπιστήμιό’’ του, μαζί με την αφρόκρεμα των ηρώων της εποχής του, τον Αχιλλέα, 
τον Νέστορα, 
τον Διομήδη, 
τον Αντίλοχο τον Αινεία, 
τον Πάτροκλο, 
τον Πρωτεσίλαο, 
τους Αίαντες, 
τον Μαχάονα και τον Ποδαλείριο, παιδιά του Ασκληπιού, 
αστρονομία, 
ιατρική, 
φιλοσοφία, 
την πολεμική τέχνη και έδωσε μαζί τους όρκο αδελφοποίησης.
Γιατί όμως τον εχθρευόταν  και τον παρουσίασε ως προδότη ο θεϊκός Οδυσσέας;  
Την απάντηση μπορούμε να την βρούμε σε δυο περιστατικά που εμπλέκονται οι δυο ήρωες. 
Ενώ οι Αχαιοί είχαν ήδη συνταχθεί στην Αυλίδα, ο Οδυσσέας απουσίαζε, προσποιούμενος τον τρελό. 
Δεν ήθελε να πάει στη Τροία, γιατί ήταν νιόπαντρος και ερωτευμένος και γιατί είχε στα χέρια του χρησμό που έλεγε ότι αν πάει θα επιστρέψει μόνος, χωρίς συντρόφους,  ύστερα από είκοσι χρόνια.
 Έζεψε στο αλέτρι του δυο διαφορετικά καματερά, ένα βόδι κι ένα άλογο, όργωνε στην άμμο και έσπερνε αλάτι.   
Ο Παλαμήδης τον επισκέφτηκε και αποκάλυψε την απάτη του.  
Έτσι ο Οδυσσέας υποχρεώνεται να  κρατήσει τους όρκους του, ως μνηστήρας της Ελένης και να συμμετάσχει στην εκστρατεία.
Στον κάμπο της Τροίας ένα άλλο περιστατικό κάνει τον Οδυσσέα να θολώσει από τον φθόνο του για τον Παλαμήδη και να οργανώσει, μαζί με τον Αγαμέμνονα τη δολοφονία του.
Με εντολή του Παλαμήδη ο Οδυσσέας μετέβη στη Θράκη για να μεταφέρει σιτάρι, απαραίτητο για τις ανάγκες σίτισης του στρατεύματος.  
Ο Οδυσσέας όμως γύρισε άπραγος, χωρίς σιτάρι, προβάλλοντας τη δικαιολογία ότι ο Παλαμήδης του έδωσε λανθασμένες πληροφορίες.
Μετά από αυτό ο Παλαμήδης μετέβη ο ίδιος στη Θράκη, απ’ όπου προσκόμισε σιτηρά πολύ περισσότερα των προσδοκιών.
Η ΚΑΤΑΔΙΚΗ
Ο Παλαμήδης συνελήφθη και δικάστηκε με την κατηγορία της προδοσίας.  
Σε δούλο που μετέβαινε στην Τροία βρέθηκε επιστολή που είχε γραφεί δήθεν από τον Παλαμήδη και απευθυνόταν στον βασιλιά Πρίαμο.   
Η επιστολή ήταν πλαστή και αποσκοπούσε να κατασυκοφαντηθεί ως προδότης ο μέγιστος ήρωας.  
Ταυτόχρονα τοποθέτησαν ποσότητα χρυσού στη σκηνή του, εύρημα που θεωρήθηκε ως τεκμήριο για τον χρηματισμό του.
Στην απουσία, λοιπόν του Αχιλλέα και παρά τις έντονες  αντιδράσεις του Αίαντα, ο Παλαμήδης δικάστηκε από το στράτευμα του Αγαμέμνονα και του Οδυσσέα και λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου, ως κοινός προδότης. 
Ενδεικτικά αναφέρουμε  πηγές της αρχαιότητας που τον μνημονεύουν:
Κύπρια έπη,  
Σωκράτης στο δικαστήριο, 
Πλάτωνας,  
Αριστοτέλης,  
Ευριπίδης,  
Ξενοφώντας,  
Διόδωρος Σικελιώτης,  
Απολλώνιος ο Τυανέας,  
Φιλόστρατος,  
Λεξικό Σουίδα, ακόμη και το εγκυκλοπαιδικό λεξικό του Ηλίου.  
Όλοι αυτοί θεωρούν τον Παλαμήδη αδικημένο από τον  Όμηρο.
ΓΙΑΤΙ ΤΟΝ ΑΓΝΟΕΙ Ο ΟΜΗΡΟΣ;
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Άννα Τζιροπούλου, η οποία συνέγραψε μελέτη με τίτλο  ‘’Όμηρος Τηλεμάχου Οδυσσείδης’’, ο μέγας ποιητής είναι εγγονός του Οδυσσέα, γιος του Τηλεμάχου και της Πολυκάστης,  κόρης του Νέστορα, βασιλιά της Πύλου.  
Για την καταγωγή του Ομήρου αποφάνθηκε το μαντείο των Δελφών,  σε ερώτημα που υπέβαλε ο φιλέλληνας αυτοκράτορας Αδριανός.  
Προφανώς λοιπόν ο Όμηρος, στα έπη του, είχε πρόθεση να προβάλει τον παππού του Οδυσσέα και απέφυγε να καταγράψει ό,τι θα μπορούσε να μειώσει το γόητρό του και τη φήμη του.

από το χρονολόγιο του Savvas Hasikos -

https://www.facebook.com/savvas.hasikos.5/posts/pfbid0Y2QyPpxAgJcM3tQf5jKoVMMvQAtTgfmH8gJHEoziSESEQQzYXnrYYe1xPd7BvFo5l

και

https://www.facebook.com/savvas.hasikos.5/posts/pfbid0uRv17kn8PFdnRstqu47tenSpYcgCekFnxb5wAobSbsxohX67QC7AE7Xmc34KEX5Kl

Παλαμήδης, γλυπτό του Antonio Canova/1757-1822 που φυλάσσεται στη Villa Carlotta, Tremezzina/Κόμο
Fotografia di Carloalberto2014 condivisa con licenza CC BY-SA 3.0. via

Ιούνιος, ο μήνας της Ήρας

Στην αρχαία Ελλάδα ο μήνας Εκατομβαιών των Αθηναίων, ήταν ο πρώτος μήνας του έτους, αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, όταν ο ήλιος διατρέχει στον ουρανό μέγα δρόμο, όπου προς τιμήν του θυσίαζαν εκατόμβες, δηλαδή 100 ζώα, κυρίως βόδια.

Μεγάλη σύγχυση υπάρχει ως προς το ποιος ακριβώς μήνας ήταν, αλλού αναφέρεται ως μήνας στην τροπή του ήλιου, αλλά εννοούν την χειμερινή του τροπή και τον ταυτίζουν με το μήνα που γιορτάζονταν τα Κρόνια, δηλαδή αναφέρεται ως Δεκέμβριος-Ιανουάριος, άλλοι τον ταυτίζουν με το μήνα που σηματοδοτεί τη θερινή τροπή του ήλιου δηλαδή με τον ΙΟΎΝΙΟ-ΙΟΥΛΙΟ, που μάλλον είναι και η πιο ασφαλής άποψη.

Όπως είναι φυσικό η ίδια σύγχυση επικρατεί και στα λεξικά:

-. τιμήτῳ Ἑκατομβαιών· μὴν παρ' Ἀθηναίοις

πρῶτος· ἐκλήθη δὲ ἀπὸ τοῦ ἡλίου, ὅτι τὸν μέγαν δρόμον ποιεῖται τῷ

μηνὶ τούτῳ· ἑκατὸν δὲ ἐκάλουν τὰ μεγάλα οἱ παλαιοί.

-. <Νέα νουμηνία>: ἡ πρώτη ἡμέρα τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἥτις

ἔστι νουμηνία Ἑκατομβαιῶνος μηνός.

-. <Ἑκατομβαιών>: μὴν τῶν Ἀθηναίων ὁ πρῶτος.

-. Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνόμασται διὰ τὰς

τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ ἑκατομβαιῷ,

τουτέστι πολυτίμῳ· μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας

εὐχόμενοι.

-. <Ἑκατομβαιὼν> ὠνόμασται, ἐπειδὴ ἱερός ἐστι τῷ

ἡλίῳ.

-. Ἐκ δὲ τῆς ἑκατόμβης, καὶ μὴν Ἀττικὸς Ἑκατομβαιὼν,

διὰ τὰς ὡς εἰκὸς τότε ἐπιφανεῖς ἑκατόμβας.

-. <Ἑκατομβαιών>· ἔστι δὲ μὴν παρὰ τοῖς Ἀθηναίοις Κρονίων πρότερον

καλούμενος ἀπὸ τῆς γινομένης τῷ Κρόνῳ θυσίας. Ἑκατομβαιὼν δὲ ὠνο⟦μάσθη⟧

διὰ τὰς τοῦ Ἀπόλλωνος θυσίας· θύουσι γὰρ αὐτῷ Ἑκατομβοίῳ, τουτέστι πολύ, μᾶλλον δὲ ἑκατὸν βόας ἐχομένῳ.

Άλλες πηγές όμως αναφέρουν τον μήνα Σκιροφοριώνα ως αντίστοιχο του μήνα Ιουνίου, κατά το μήνα αυτό τελούνταν και οι γιορτή των Σκιαδοφορίων ή Σκιρροφορίων, τελετή κατά την οποία η ιδιαίτερη τάξη των ιερέων κρατούσε σκίαρα (σκιάδια, ομπρέλες).

Η αλήθεια είναι ότι τους μήνες του Ελληνικού ημερολογίου, σήμερα τους μετράμε περίπου στη μέση τους, έτσι σε ορισμένα ημερολόγια ως Ιούνιος φέρεται ο μισός μήνας Σκιροφοριών και ο μισός μήνας Εκατομβαιών, ο άλλος μισός Εκατομβαιών νοείται ο Ιούλιος με τις μισές πρώτες μέρες του Μεταγειτνιώνα κλπ

Για τους Ρωμαίους ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά Ήρα και στους νέους.

Οι Ρωμαίοι τη θεά Ήρα την ονόμαζαν Juno, και τους

νεότερους σε ηλικία τους έλεγαν juniors-ιουνιώρας.

Στις καλένδες του Ιουνίου γιόρταζαν τη θεά Ήρα και

στο Καπιτώλιο δίδονταν ευχές.

Οι ημέρες που απέδιδαν τιμές στην Ήρα ήταν μη εργάσιμες

και θεωρούνταν αποφράδες μέρες (nefasti).

Όλοι οι Ρωμαίιοι έπιναν πρωϊνό δροσερό νερό προς αποφυγήν όλων των νόσων και ιδιαιτέρως της ποδάγρας και προς αποφυγήν των πολύδυμων και τερατωδών τοκετών,

όπως όριζε χρησμός.

Τις υπόλοιπες ημέρες του μήνα έπιναν ελάχιστο νερό.

Η συνήθεια αυτή ξεκίνησε την εποχή του Αδριανού, όταν μια γυναίκα στην Αίγυπτο γέννησε μέσα σε άνισο χρονικό διάστημα, τέσσερα παιδιά σε τέσσερις μέρες και μετά σαράντα μέρες γέννησε και πέμπτο, οπότε επιβεβαιώθηκαν και όσα έγραφαν τα βιβλία των Ρωμαίων ιερέων, που ανέφεραν ότι ο μήνας Ιούνιος ήταν μήνας ανεπιτήδειος (ακατάλληλος) για γάμους και τεκνοποιία.

Η γυναίκα είχε γεννήσει τους μήνες Μάρτιο και Απρίλιο, γεγονός που αποδείκνυε ότι είχε συνευρεθεί ερωτικά κατά το μήνα Ιούνιο που ήταν μήνας αφιερωμένος στη θεά του γάμου και ήταν άσεμνο να τελεστούν γάμοι ή να συνευρεθούν ερωτικά οι σύζυγοι.

Αργότερα προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις δεισιδαιμονίες άρχισαν να τελούν γάμους κατά το μήνα αυτό, θεωρώντας ότι η γονιμότητα της φύσης συνεννούσε και στην δημιουργία οικογένειας, έτσι σιγά-σιγά ξέφυγαν από τις προλήψεις του παρελθόντος, αφού σιγά-σιγά έφθινε και η παλιά θρησκεία,

τα πάντα κάνουν τον κύκλο τους και φθείρονται με το πέρασμα του χρόνου.

Την εποχή εκείνη περίπου γιορταζόταν και η γιορτή της Εστίας,

θεάς που ταυτίζεται με την Ήρα-Γαία.

Είναι η θεά που πρώτη εφεύρε την οικία, για το λόγο αυτό την οικία την ονομάζουμε και εστία, αλλά και το σημείο όπου μαγειρεύουμε, πάλι εστία το ονομάζουμε.

-. <Ἑστία>· πολλὰ σημαίνει· τὴν οἰκίαν, τὸ πῦρ καὶ τὸν τόπον, ὅπου τὸ πῦρ,

καὶ τὴν πυρὰν καὶ τὸν βωμὸν καὶ τὸν κυτρόπουν καὶ πυροστάτην.

-. Ἑστία θεὰ θυγάτηρ Κρόνου

καὶ Ῥέας, ἥτις καὶ πρώτη τὴν

οἰκίαν ἐφεῦρεν· ἐπωνύμως δὲ ταύτῃ

καὶ ἡ οἰκία ἑστία ἐκλήθη.

-. πρὸς τῆς Ἑστίας: Ἡ Ἑστία θυγάτηρ ἦν Κρόνου,

καταρχὰς τὴν οἰκίαν εὑροῦσα, ἣν ἐντὸς τῶν οἴκων

ἔγραφον, ἵνα τούτους συνέχῃ, καὶ τῶν οἰκούντων εἴη

φύλαξ.

Εστία ονόμαζαν τη γη από το εστάναι, ο Σωκράτης στον Κρατύλο του Πλάτωνα, ονομάζει την Εστία, πηγαία ουσία και αιτία των πάντων, που θεμελιώθηκε από τον πατέρα θεό Δία.

{ΣΩ.} Καταφαίνεταί μοι ἡ θέσις τῶν ὀνομάτων τοιούτων

τινῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐάν τις τὰ ξενικὰ ὀνόματα ἀνασκοπῇ,

οὐχ ἧττον ἀνευρίσκεται ὃ ἕκαστον βούλεται. οἷον καὶ ἐν

τούτῳ ὃ ἡμεῖς “οὐσίαν” καλοῦμεν, εἰσὶν οἳ “ἐσσίαν”

καλοῦσιν, οἳ δ' αὖ “ὠσίαν.” πρῶτον μὲν οὖν κατὰ τὸ

ἕτερον ὄνομα τούτων ἡ τῶν πραγμάτων οὐσία “Ἑστία”

καλεῖσθαι ἔχει λόγον, καὶ ὅτι γε αὖ ἡμεῖς τὸ τῆς οὐσίας

μετέχον “ἔστιν” φαμέν, καὶ κατὰ τοῦτο ὀρθῶς ἂν καλοῖτο

“Ἑστία”· ἐοίκαμεν γὰρ καὶ ἡμεῖς τὸ παλαιὸν “ἐσσίαν”

καλεῖν τὴν οὐσίαν. ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς θυσίας ἄν τις

ἐννοήσας ἡγήσαιτο οὕτω νοεῖν ταῦτα τοὺς τιθεμένους· τὸ

γὰρ πρὸ πάντων θεῶν τῇ Ἑστίᾳ πρώτῃ προθύειν εἰκὸς ἐκεί-

νους οἵτινες τὴν πάντων οὐσίαν “ἐσσίαν” ἐπωνόμασαν.

ὅσοι δ' αὖ “ὠσίαν,” σχεδόν τι αὖ οὗτοι καθ' Ἡράκλειτον

ἂν ἡγοῖντο τὰ ὄντα ἰέναι τε πάντα καὶ μένειν οὐδέν· τὸ

οὖν αἴτιον καὶ τὸ ἀρχηγὸν αὐτῶν εἶναι τὸ <ὠθοῦν>, ὅθεν

δὴ καλῶς ἔχειν αὐτὸ “ὠσίαν” ὠνομάσθαι. καὶ ταῦτα

μὲν δὴ ταύτῃ ὡς παρὰ μηδὲν εἰδότων εἰρήσθω· μετὰ δ'

Ἑστίαν δίκαιον Ῥέαν καὶ Κρόνον ἐπισκέψασθαι. καίτοι

τό γε τοῦ Κρόνου ὄνομα ἤδη διήλθομεν. ἴσως μέντοι

οὐδὲν λέγω.

Ο Πορφύριος ονομάζει την Εστία νοητή οντότητα, εννοώντας τη γη, θεωρεί τη θεά νοητή έφορο της γης "....και το ηγεμονικό της θείας δυνάμεως Εστία κέκληται".

Για το λόγο αυτό στην Εστία αφιέρωσαν άγαλμα παρθένου με μεγάλα στήθη,

που δεν ήταν άλλη από την προσωποποίηση της γης, που τρέφει τους πάντες,

είναι η γονιμοποιός δύναμη.

-. Ἑστία κέκληται, ἧς ἄγαλμα παρθενικὸν ἐφ' ἑστίας πυρὸς

ἱδρυμένον· καθὸ δὲ γόνιμος ἡ δύναμις, σημαίνουσιν

αὐτὴν γυναικὸς εἴδει προμάστου.

Στην ελληνική μυθολογία η Εστία είναι θεάς της οικογενειακής και της οικιακής ζωής, θεά που λατρευόταν στις εστίες (οικίες) και όχι δημόσια, όπως γινόταν στη Ρώμη.

Η Εστία στη Ρώμη ονομαζόταν Vesta και τιμές της αποδίδονταν δημόσια ως θεά που προστάτευε όλους τους Ρωμαίους, δηλώνοντας ότι όλοι μαζί αποτελούσαν μια οικογένεια.

Είναι αποκύημα της συνήθειας οι αποικίες να αποδίδουν τιμές

και να προσπαθούν να συμμαχούν με τις μητέρες πόλεις.

Η Εστία θεωρείτο η μεγαλύτερη κόρη της Ρέας και του πατέρα Κρόνου,

αδέλφια της ήταν ο Δίας, η Ήρα, η Δήμητρα, ο Ποσειδώνας και ο Άδης,

ήταν δηλαδή από τις πρώτες θεές του δωδεκαθέου.

...εἰσὶ δὲ οἱ δώδεκα θεοὶ οὗτοι· Ζεύς, Ποσειδῶν, Ἅιδης, Ἑρμῆς, Ἥφαιστος,

Ἀπόλλων, Δημήτηρ, Ἥρα, Ἑστία, Ἄρτεμις, Ἀφροδίτη καὶ Ἀθηνᾶ.

Οι βωμοί της Εστίας συμβόλιζαν την φροντίδα της θεάς

που θεωρούνταν υπεύθυνη για το ιερό πυρ των Ολυμπίων θεών.

«... Γαία μήτερ, Εστίαν δε σ’ οι σοφοί βροτών καλούσιν ημένην εν αιθέρι»

γράφει ο Ευριπίδης, αναφέροντας ότι οι σοφοί την ονομάζουν

Γαία μητέρα, Εστία, διότι βρίσκεται στον αιθέρα κι όπως θα δούμε αιθήρ ονομάζεται και στους Ορφικούς Ύμνους.

Η Εστία ορκίστηκε ΑΙΩΝΙΑ ΠΑΡΘΕΝΟΣ, Εστία είναι η γη, ταυτίζεται με την Ήρα που κάθε φορά που λουζόταν στο Λούσιο ποταμό αποκτούσε και πάλι την παρθενία της.

....διὸ καὶ αὕτη μὲν συνέρχεσθαι τῷ δημιουργικῷ Διῒ λέγεται [καὶ] διὰ τῆς κοινωνίας ἀπογεννῶσα μητρικῶς ὅσα ὁ Ζεὺς πατρικῶς, ἡ δ' Ἑστία μένειν ἐφ' ἑαυτῆς ἄχραντον τὴν παρθενίαν ἔχουσα καὶ ταυτότητος αἰτία οὖσα πᾶσιν·

Είναι η νοητή ύλη ( ο αιθήρ) που δημιουργεί συνεχώς που μένει πάντα νέα,

γι'αυτό είναι πάντα αγνή και δημιουργική.

Σύμφωνα με τον Σαλλούστιο, που σαφώς στηρίζει τις απόψεις του στα Ορφικά, η Ήρα, η Δήμητρα και η Άρτεμις είναι θεές υπεύθυνες για τις ψυχές, ο Απόλλων, η Αφροδίτη και ο Ερμής για την αρμονία, ενώ η Εστία, η Αθηνά και ο Άρης είναι για την φρούρηση, ενώ τον κόσμο ποίησαν ο Ζεύς, ο Ποσειδών και ο Ήφαιστος.

Η Ήρα ο αήρ, <Ἥρα:> ὁ ἀήρ, η Ήρα η Τελεία και ο Τέλειος Ζευς τιμούνταν αυτόν τον μήνα, αλλά και γενικά στους γάμους, ως θεοί φρουροί και υποστηρικτές των γάμων, διότι τέλος λεγόταν ο γάμος.

<Τελεία:> Ἥρα Τελεία καὶ Ζεὺς Τέλειος ἐτιμῶντο ἐν τοῖς γάμοις,

ὡς πρυτάνεις ὄντες τῶν γάμων. τέλος δὲ ὁ γάμος

<Ζευξιδία:> ἡ Ἥρα. <Ζευξιδία>: Ἡ Ἥρα οὕτως τιμᾶται ἐν Ἄργει.

καὶ βοῶπις ἡ Ἥρα καὶ ζυγία καὶ γαμηλία.

Τελεία, Ζευξιδία και βοϊδομάτα (με τα μεγάλα μάτια)

ζυγία και γαμηλία, επίθετα της θεάς Ήρας που τιμούνταν στο Άργος.

Ο Ιούνιος οφείλει το όνομα του και στο γεγονός ότι και τους νεαρούς σε ηλικία τους ονόμαζαν juniors-ιουνιώρας, διότι αυτοί ήταν αρμοδιότεροι, καταλληλότεροι για γάμο.

Αλλά ήταν και καταλληλότεροι για τον πόλεμο οι ιουνίορες, διότι με τα όπλα ήταν ικανοί να διαφυλλάττουν την πατρίδα, τον εαυτό τους και την οικογένεια τους.

Οί Έλληνες για το λόγο αυτό είχαν αφιερωμένο το δόρυ στη Θεα Ήρα.

Όλα τα αγάλματα της θεάς στο Άργος κρατούσαν δόρυ που το έλεγαν "κύριν",

για το λόγο αυτό και η θεά Ήρα λεγόταν ΚΥΡΙΤΙΣ.

Τον αντίστοιχο μήνα οι Έλληνες γιόρταζαν τους γάμους της Ήρας με τον πατέρα των θεών Δία. Ο Δίας για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του Ήρα (Γαία-Ρέα), έστρωσε χαλί από χλωρά ευωδιαστά λουλούδια, από το μύθο αυτό και το ολάνθιστο χαλί που έστρωσε ο πατέρας των Θεών για να ξαπλώσει με την πολυπόθητη γυναίκα του μέχρι σήμερα ευχόμαστε στους γάμους "ΒΙΟΝ ΑΝΘΟΣΠΑΡΤΟΝ".

Ο μήνας ως μήνας των ιερών γάμων των θεών, δεν θεωρούντο μήνας

κατάλληλος για γάμους μεταξύ θνητών.

Η Ήρα για τους Ρωμαίους υπήρξε θεά προστάτιδα της πόλης τους

αλλά και ολόκληρης της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Σε όλα τα ρωμαϊκά αγάλματα η Ήρα φέρεται να φοράει την αιγίδα του Δία.

Για τους Έλληνες και Ρωμαίους θεολόγους η Ήρα είναι η μητέρα θεά που συνεχώς αναγεννάται, δε γερνάει ποτέ, συνεχώς είναι αγνή (αναπληρώνει την αγνότητα της).

Είναι η μοναδική, είναι η θεά μονάδα, είναι αυτή που ενώθηκε με των πατέρα των θεών, για τους Ρωμαίους είναι και η θεά που προστάτευε τα χρήματα

 "Μονήτα ή Μονέτα".

Όταν οι Ρωμαίοι θέλησαν να βρουν χρήματα για τον πόλεμο με τους Ταραντίνους, ευχήθηκαν να τους βοηθήσει η προστάτιδα τους Ήρα και εκείνη τους μήνυσε ότι αν είναι δίκαιοι στα όπλα, δεν θα τους λείψουν και τα χρήματα. Όταν οι Ρωμαίοι κέρδισαν εκείνη τη μάχη δίκαια, ετίμησαν την Ήρα ως θεά σύμβουλο των οικονομικών του κράτους, ΉΡΑ ΜΟΝΗΤΑΝ, και όρισαν να χαρακτεί νόμισμα προς τιμήν της.

...τύχοντες οὖν οἱ Ῥωμαῖοι τῆς αἰτήσεως ἐτίμησαν Ἥραν Μονήταν, τουτέστι σύμβουλον,

τὸ νόμισμα ἐν τῷ ἱερῷ αὐτῆς ὁρίσαντες χαράττεσθαι.

Ορφικός Ύμνος στη θεά Εστία

Ἑστίας, θυμίαμα ἀρώματα

Ἑστία εὐδυνάτοιο Κρόνου θύγατερ βασίλεια,

ἣ μέσον οἶκον ἔχεις πυρὸς ἀενάοιο, μεγίστου,

τούσδε σὺ ἐν τελεταῖς ὁσίους μύστας ἀναδείξαις,

θεῖσ' αἰειθαλέας, πολυόλβους, εὔφρονας, ἁγνούς

οἶκε θεῶν μακάρων, θνητῶν στήριγμα κραταιόν,

ἀιδίη, πολύμορφε, ποθεινοτάτη, χλοόμορφε

μειδιόωσα, μάκαιρα, τάδ' ἱερὰ δέξο προθύμως,

ὄλβον ἐπιπνείουσα καὶ ἠπιόχειρον ὑγείαν.

Ἥρης, θυμίαμα ἀρώματα

Κυανέοις κόλποισιν ἐνημένη, ἠερόμορφε,

Ἥρη παμβασίλεια, Διὸς σύλλεκτρε μάκαιρα,

ψυχοτρόφους αὔρας θνητοῖς παρέχουσα προσηνεῖς,

ὄμβρων μὲν μήτηρ, ἀνέμων τροφέ, παντογένεθλε.

χωρὶς γὰρ σέθεν οὐδὲν ὅλως ζωῆς φύσιν ἔγνω

κοινωνεῖς γὰρ ἅπασι κεκραμένη ἠέρι σεμνῷ

πάντων γὰρ κρατέεις μούνη πάντεσσί τ' ἀνάσσεις

ἠερίοις ῥοίζοισι τινασσομένη κατὰ χεῦμα.

ἀλλά, μάκαιρα θεά, πολυώνυμε, παμβασίλεια,

ἔλθοις εὐμενέουσα καλῷ γήθοντι προσώπῳ.

Ήρας θυμίαμα και αρώματα

Σε κυανούς κόλπους καθισμένη, αερόμορφη Ήρα,

παμβασίλεια, μακάρια σύζυγε του Δία,

που παρέχεις στους θνητούς ψυχοτρόφους χρήσιμες αύρες

μητέρα των βροχών, τροφέ ανέμων,

παντογένεθλη (γέννησες τα πάντα)

διότι δίχως εσένα δεν γνωρίζω να υπάρχει ζωή

μετέχεις σε όλα ανακατεμένη με θεϊκό αέρα,

διότι μόνη κρατάς τα πάντα,

σ' όλα δεσπόζεις μ' αέρινες κινήσεις σε ρεύματα,

αλλά μακάρια θεά πολυώνυμη, παμβασίλεια

ας έλθεις ευνοϊκή με ωραίο χαρούμενο πρόσωπο.

(απόδοση στίχων: Ματσιαρόκου Χρυσούλα)

Ἀπόλλωνος, θυμίαμα μάνναν

Ἐλθέ, μάκαρ Παιάν, Τιτυοκτόνε, Φοῖβε Λυκωρεῦ,

Μεμφῖτ', ἀγλαότιμος, ἰήιε, ὀλβιοδῶτα,

χρυσολύρη, σπερμεῖος, ἀρότριε, Πύθιε, Τιτάν.

Γρύνειε, Σμινθεῦ, Πυθοκτόνε, Δελφικέ, μάντι,

ἄγριε, φωσφόρε δαῖμον, ἐράσμιε, κύδιμε κοῦρε•

Μουσαγέτη, χαροποιός, ἑκηβόλε, τοξοβέλεμνε,

Βράγχιε καὶ Διδυμεῦ, ἑκάεργος, Λοξία, ἁγνέ•

Δήλι' ἄναξ, πανδερκὲς ἔχων φαεσίμβροτον ὄμμα,

χρυσοκόμη, καθαρὰς φήμας χρησμούς τ' ἀναφαίνων•

κλῦθί μευ εὐχομένου λαῶν ὕπερ εὔφρονι θυμῷ.

τόνδε σὺ γὰρ λεύσσεις τὸν ἀπείριτον αἰθέρα πάντα,

γαῖαν τ' ὀλβιόμοιρον ὕπερθέν καὶ δι' ἀμολγοῦ

νυκτὸς ἐν ἡσυχίῃσιν ὑπ' ἀστεροόμματου ὄρφνης

ῥίζας νέρθε δέδορκας, ἔχεις δέ τε πείρατα κόσμου

παντός• σοὶ δ' ἀρχή τε τελευτή τ' ἐστὶ μέλουσα,

παντοθαλής• σὺ δὲ πάντα πόλον κιθάρῃ πολυκρέκτῳ

ἁρμόζεις, ὁτὲ μὲν νεάτης ἐπὶ τέρματα βαίνων,

ἄλλοτε δ' αὖθ' ὑπάτην, ποτὲ Δώριον εἰς διάκοσμον

πάντα πόλον κιρνὰς κρίνεις βιοθρέμμονα φῦλα,

ἁρμονίῃ κεράσας παγκόσμιον ἀνδράσι μοῖραν•

μίξας χειμῶνος θέρεός τ' ἴσον ἀμφοτέροισιν,

ταῖς ὑπάταις χειμῶνα, θέρος νεάταις διακρίνας,

Δώριον εἰς ἔαρος πολυηράτου ὥριον ἄνθος.

ἔνθεν ἐπωνυμίην σε βροτοὶ κλῄζουσιν ἄνακτα

Πᾶνα, θεὸν δικέρωτ', ἀνέμων συρίγμαθ' ἱέντα•

οὕνεκα παντὸς ἔχεις κόσμου σφραγῖδα τυπῶτιν.

κλῦθι μάκαρ, σώζων μύστας ἱκετηρίδι φωνῇ.

ilakate

Μουσική Και …Αρχαία Ελληνική Γραμματική

 Μουσική και …γραμματική!

Πολλοί από τους κανόνες της γραμματικής και της ορθογραφίας, που βασάνισαν γενιές και γενιές μαθητών, περιγράφουν τη μουσική της γλώσσας.

Μουσική της γλώσσας εννοούμε τον χρωματισμό της φωνής – την μελωδία – που χαρακτηρίζει την κάθε γλώσσα ή τοπική διάλεκτο και που μας κάνει να την αναγνωρίζουμε όταν την ακούσουμε, ακόμα και αν δεν ξέρουμε να την μιλάμε.

Για παράδειγμα, εύκολα καταλαβαίνει κανείς πότε κάποιος μιλάει Ρωσικά και πότε Ισπανικά, άσχετα με τον αν ξέρει τις γλώσσες, όπως επίσης εύκολα ξεχωρίζουμε από την προφορά του έναν Κύπριο από έναν Επτανήσιο.

Αυτή η μελωδία της γλώσσας, στα αρχαία Ελληνικά, δεν περιγράφεται με μουσικά σύμβολα αλλά με σύμβολα της γραμματικής. 

Πολλά από τα σύμβολα ή τους κανόνες γραμματικής που διδάσκονταν και διδάσκονται ακόμα στα σχολεία είναι μουσικά και περιγράφουν τον τρόπο που πρέπει να προφέρεται η γλώσσα.

Δυστυχώς αυτό ποτέ δεν το μάθαμε στο σχολείο, ούτε παλαιότερα με το πολυτονικό ούτε και τώρα, αποστηθίζουμε απλώς κανόνες που κανένας δεν μας εξήγησε που χρησιμεύουν ή αν κάποτε χρησίμευαν σε κάτι.

Αυτά τα σύμβολα -όπως ακριβώς και στην μουσική- είναι δύο ειδών: Aυτά που περιγράφουν την εναλλαγή ύψους (πρίμα και μπάσα) μεταξύ συλλαβών και λέξεων και αυτά που ορίζουν τη χρονική διάρκεια της κάθε συλλαβής.

Για το ύψος τα πιο βασικά σύμβολα της γραμματικής είναι οι τόνοι.

Οι τόνοι ήταν τρεις, η οξεία, η βαρεία και η περισπωμένη.

Η βαρεία ήταν σε αχρηστία ακόμα και στο πολυτονικό σύστημα, την αναφέρω όμως γιατί είναι ένα από τα μουσικά σύμβολα της γλώσσας.

Η σημασία των τόνων ήταν η εξής:

α) η οξεία, η οποία -όπως το λέει και το όνομά της- υψώνει τον τόνο της συλλαβής στην οποία μπαίνει. Κατά κανόνα το ανέβασμα αυτό είναι μία πέμπτη καθαρή (μουσικό διάστημα). 

Είναι το πιο εύκολο και φυσικό διάστημα για την ανθρώπινη φωνή.

β) η βαρεία, η οποία είναι το αντίθετο της οξείας, δηλαδή χαμηλώνει την νότα της συλλαβής μία πέμπτη και τέλος,

γ) η περισπωμένη, η οποία μας λέει ότι ο τόνος της συλλαβής στην οποία μπαίνει περισπάται, δηλαδή στην αρχή ανεβαίνει και μετά κατεβαίνει στην ίδια συλλαβή. 

Γι’ αυτό μπαίνει μόνο σε μεγαλύτερης διάρκειας συλλαβές, δηλαδή τις μακρές, που προλαβαίνει η φωνή να κάνει αυτό το ανεβοκατέβασμα.

Για να αντιληφθεί κάποιος την πραγματική σημασία των τόνων πρέπει να δούμε τη διαφορά τους από την αρχαία στην νέα Ελληνική γλώσσα.

Στην νέα Ελληνική, ακόμα και στο πολυτονικό σύστημα, οι τονισμοί των λέξεων είναι δυναμικοί, δηλαδή την συλλαβή που τονίζεται σε μια λέξη την προφέρουμε πιο έντονα από τις άλλες.

Αντίθετα ο τονισμός της αρχαίας ήταν μελωδικός, δηλαδή στην συλλαβή που τονιζόταν ανέβαινε ή κατέβαινε το ύψος της φωνής ανάλογα με τον τόνο που είχε η συλλαβή και αυτό ήταν που δημιουργούσε την μελωδικότητα της γλώσσας.

Στην αρχαία Ελληνική γραφή δεν υπήρχαν τόνοι και πνεύματα για τον λόγο ότι όλοι ήξεραν πώς να προφέρουν σωστά την γλώσσα.

Αργότερα θέλοντας να διασώσουν την μουσική της Ελληνικής γλώσσας -απ’ αυτό που τελικά της συνέβη- επινοήθηκαν οι τόνοι και τα πνεύματα και διάφοροι κανόνες γραμματικής που στην ουσία περιγράφουν την μουσική της γλώσσας, τον τρόπο που έπρεπε αυτή να «τραγουδιέται».

Εκτός από τα τονικά σύμβολα, οι γραμματικοί της ελληνιστικής περιόδου χρησιμοποίησαν και πνεύματα.

Τα πνεύματα είναι δύο: η ψιλή (᾿) και η δασεία (῾). Συνήθως, λέω στους μαθητές μου, για να μην τα μπερδεύουν, να θυμούνται: δασεία –> δεξιά.  

Αυτά τα σύμβολα  διευκόλυναν τη διάκριση ανάμεσα σε δασείς και μη δασείς(‘ψιλούς’) φθόγγους. 

Τί σημαίνει όμως «δασύς» και τί «ψιλός» φθόγγος;

Υπήρχε στην αρχαία γλώσσα ένας φθόγγος που παραγόταν με αέρα που περνούσε σχεδόν ανεμπόδιστος από το στόμα, παρόμοιος με τον ήχο που συμβολίζεται στην αγγλική με το γράμμα h σε λέξεις όπως ahead, hot, here. 

Αυτός ακριβώς ήταν ο δασύς φθόγγος. Δασύς σημαίνει ‘τραχύς’, ενώ ψιλός σημαίνει ‘γυμνός’, δηλαδή φθόγγος που δεν έχει δασύτητα. Ο δασύς φθόγγος μεταφέρθηκε στα λατινικά με το γράμμα H σε λέξεις όπως historia, που είναι η μεταγραφή του αρχαιοελληνικού ΗΙΣΤΟΡΙΑ.

Η διάρκεια των συλλαβών

Τα φωνήεντα χωρίζονται σε μακρά, βραχέα και δίχρονα.

Οι συλλαβές που έχουν μακρό φωνήεν διαρκούν περισσότερο απ’ αυτές που έχουν βραχύ, όσο για τα δίχρονα, όπως το λέει και το όνομα τους, σε κάποιες περιπτώσεις είναι μακρά και σε κάποιες βραχέα όπως αυτό ορίζεται από τους κανόνες της γραμματικής.

Η διάρκεια λοιπόν μιας συλλαβής εξαρτάται από τον αν αυτή είναι μακρά ή βραχεία. 

Η σχέση της διάρκειας του μακρού με το βραχύ είναι συνήθως ότι το μακρό έχει τη διπλάσια διάρκεια από το βραχύ.

Αν σε ένα κείμενο είχαμε μια σταθερά επαναλαμβανόμενη συγκρότηση του λόγου από μακρές και βραχείες συλλαβές -για παράδειγμα 3 βραχείες και 1 μακρά- τότε το κείμενο αυτό θα είχε μέτρο, θα ήταν έμμετρος λόγος, δηλαδή ποίηση.

Για όσους ξέρουν έστω και λίγο θεωρία μουσικής θα έχουν ήδη καταλάβει πόσο εύκολο είναι να περιγράψουμε τη διάρκεια των μακρών και των βραχέων με αξίες.

Αν για παράδειγμα η βραχεία συλλαβή θεωρηθεί 1 όγδοο τότε η μακρά συλλαβή θα διαρκεί 1 τέταρτο (δηλαδή 2 όγδοα).

Αν είχαμε λοιπόν ένα έμμετρο κείμενο που θα είχε μέτρο 3 βραχείες συλλαβές και 1 μακρά τότε στην μουσική θα είχαμε μέτρο 5|8 με δομή 3 όγδοα και ένα τέταρτο.

Δεδομένου ότι η διάρκεια των συλλαβών -ειδικά στην μελοποίησή τους- μπορεί να αυξομειωθεί, για παράδειγμα 3 βραχείες συλλαβές να είναι ίσες με μία μακρά, δημιουργείται η δυνατότητα μιας μεγάλης ποικιλίας μέτρων και ρυθμών απ’ αυτούς που βρίθει η Ελληνική μουσική.

Εκτός από του τόνους και άλλα σημεία στίξης αφορούν στο ύψος και στον τρόπο εκφοράς των συλλαβών όπως τα πνεύματα, η υπογεγραμμένη, τα εισαγωγικά, οι παρενθέσεις.

Να πω δύο λόγια για τα εισαγωγικά και τις παρενθέσεις επειδή αυτά χρησιμοποιούνται και στα Νέα Ελληνικά.

Όταν διαβάζοντας ένα κείμενο συναντάμε εισαγωγικά, υψώνουμε τον τόνο της φωνής μας για να διαβάσουμε το τμήμα που περικλείεται από αυτά, ενώ αντίθετα όταν συναντάμε παρενθέσεις χαμηλώνουμε τον τόνο της φωνής μας.

Για παράδειγμα ένα κείμενο με εισαγωγικά:

…Πάνω που είχε φουντώσει η συζήτηση ακούστηκε η φωνή του καφετζή «άντε παιδιά συνεχίζεται αύριο. Πρέπει να κλείσω τώρα».

Και ένα με παρενθέσεις:

…Ήταν ίδιος ο πατέρας του (τον είχε χάσει εδώ και πέντε χρόνια), ακόμα και στο τσουλούφι που πέταγε στην χωρίστρα του…

Η μουσική και η γλώσσα έχουν τόσο στενή σχέση που η ίδια λέξη μπορεί να έχει τρεις και τέσσερις διαφορετικές έννοιες ανάλογα με τον τρόπο που θα την προφέρουμε.

Για παράδειγμα όταν προφέρονται στα νέα Ελληνικά οι λέξεις: τύχη, τείχη και τοίχοι, που είναι ομόηχες, δεν φαίνεται η διαφορά τους, ενώ στην αρχαία καθεμία έχει διαφορετική προφορά κατ’ αντιστοιχία με τον τρόπο γραφής της.

Η αρχαία Ελληνική ήταν μια κατ’ εξοχήν μουσική γλώσσα.

Η ομιλία μάλιστα της Ελληνικής γλώσσας ονομαζόταν «αυδή» που προέρχεται από το ρήμα «άδω» που σημαίνει τραγουδώ.

Για να καταλάβουμε περίπου τον τρόπο που μιλιόταν, καλύτερα να φανταστούμε κάποιες τοπικές διαλέκτους που έχουν έντονα μουσικά στοιχεία, είναι σαν να τραγουδιούνται περισσότερο παρά να μιλιούνται. 

Όπως επίσης και τα σύγχρονα ιταλικά που διατήρησαν την μελωδία της γλώσσας τους σε αντίθεση με τα νέα Ελληνικά που συν τω χρόνω -ίσως να συνέβαλε σε αυτό και η μεσολάβηση της Τουρκοκρατίας- έχασαν την μελωδικότητά τους.

Την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, οι Ρωμαίοι συνέρρεαν στις πλατείες για να παρακολουθήσουν ομιλίες που εκφωνούσαν Έλληνες ρήτορες στην Ρώμη. Το εντυπωσιακό είναι ότι πήγαιναν και εκείνοι που δεν ήξεραν Ελληνικά και ο λόγος ήταν -όπως οι ίδιοι έλεγαν- ότι οι ρήτορες αυτοί λαλούσαν σαν αηδόνια.

Στα πανεπιστήμια του εξωτερικού η αρχαία Ελληνική γλώσσα διδάσκεται με την προφορά της σε αντίθεση με την Ελλάδα που διδασκόταν πάντα με την προφορά της νέας Ελληνικής.

Το ότι η Ελληνική γλώσσα είναι μια γλώσσα με σημαντικό παρελθόν- ίσως η σημαντικότερη- είναι γνωστό. Μπορεί όμως να είναι και μια γλώσσα με μέλλον ειδικά στον τομέα της πληροφορικής.

Ο Μπιλ Γκέιτς της Microsoft έχει δηλώσει ότι η γλώσσα που θα χρησιμοποιηθεί στην επόμενη γενιά υπολογιστών θα είναι η αρχαία Ελληνική.

Ήδη η Apple σε συνεργασία με το CNN έχουν ετοιμάσει ένα πρόγραμμα εκμάθησης αρχαίων Ελληνικών για Αγγλόφωνους και Ισπανόφωνους.

Άγγλοι επιχειρηματίες, επίσης, προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη τους να διδαχθούν την αρχαία ελληνική γλώσσα, επειδή Βρετανοί ειδικοί κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι «η Ελληνική γλώσσα ενισχύει τη λογική και τονώνει τις ηγετικές ικανότητες. ΄

Γι’ αυτό έχει μεγάλη αξία όχι μόνο στην πληροφορική και την υψηλή τεχνολογία, αλλά και στον τομέα οργάνωσης και διοίκησης».

Με αυτά τα δεδομένα, μήπως η κατάργηση των αρχαίων Ελληνικών και γενικά ο τρόπος διδασκαλίας της γλώσσας στα Ελληνικά σχολεία πρέπει να επανεξεταστούν από την εκπαιδευτική κοινότητα;

Ο Αδαμάντιος Κοραής είχε πει: «Όποιος χωρίς την γνώση της Αρχαίας επιχειρεί να μελετήσει και να ερμηνεύσει την Νέαν, ή απατάται ή απατά».

allaboutvoice.gr
eduadvisor.gr

http://users.uoa.gr/~hspyridis/moysikotitaarxglwssas.pdf

Καβείρια Μυστήρια

Είναι γνωστό ότι στους αρχαίους πολιτισμούς οι μυστηριακές τελετές, ήταν πολύ σημαντικές τόσο για την τόνωση του θρησκευτικού συναισθήματος, όσο και για την διεύρυνση των πνευματικού ορίζοντα των υποψηφίων προς μύηση σε αυτά, όπως η μαρτυρία του Πίνδαρου μας αποκαλύπτει:
“Ευτυχής εκείνος ο οποίος αφού είδε αυτό το θέαμα, κατέρχεται στα βάθη της Γης. 

Γνωρίζει το τέλος της ζωής, γνωρίζει την Θεία πηγή”.
Τα αρχαιότερα μυστήρια στην αρχαία Ελλάδα, ίσως ήταν τα Κρητομινωικά, τα οποία επηρέασαν τα μετέπειτα Καβείρια, τα Διονυσιακά-Ορφικά, και τα Ελευσίνια. 

Η “εσωτερική” διδασκαλία των Καβείριων μυστηρίων ήταν “η γέννηση του ανθρώπου”, ενώ των Ελευσίνιων (εκ του “ελεύω”-ελευθερώνομαι) η συμβολική παράσταση της ψυχής, της καθόδου της στην ύλη, μετά την ανάληψη της και την επιστροφή της στην αιώνια ζωή. 

Η δομή των μυστηρίων βασιζόταν σε τρία στοιχεία: τον μύθο, την τελετή, και την μύηση, ενώ επτά ήταν κυρίως τα στάδια ή οι βαθμίδες που οδηγούσαν στην ολοκλήρωση της μύησης στα μυητικά συστήματα: Καθαρμός, Χρίσμα, Περιβολή, Ιερός λόγος, Ενθρονισμός, Ιερογαμία, Εποπτεία.
(Στην Χριστιανική εκκλησία αντιστοιχούν στο Βάπτισμα, Χρίσμα, Εξομολόγηση, Θεία ευχαριστία, Ιεροσύνη, Γάμος, Ευχέλαιο).
Στο παρόν άρθρο θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε φως στα Καβείρεια μυστήρια, για τα οποία σώζονται πολύ λίγες μόνο πληροφορίες, ήδη από τα παλαιά ακόμη χρόνια.
Ο Στράβων, γράφει σχετικά με τις λίγες πληροφορίες που γνώριζαν την εποχή του :
“Διά τους εν Σαμοθράκη τιμωμένους Θεούς πολλοί έχουν είπει ότι είναι οι Κάβειροι οι ίδιοι, αλλ’ ούτε αυτοί οι ειπόντες τούτο, ημπορούν να μας είπουν οποίοι τινές είναι οι Κάβειροι”.
Η αρχή τέλεσης των Καβειρίων μυστηρίων χάνεται στα βάθη της Ελληνικής προϊστορίας. 

Οι γνώμες των αρχαίων πηγών διίστανται. 

Άλλοι όπως ο Ηρόδοτος, υποστηρίζουν ότι η λατρεία των Καβείρων ήταν αυτόχθων μυστηριακή λατρεία των Πελασγών, ενώ άλλοι όπως ο Στησίμβροτος που καταγόταν από την Θάσο, υποστηρίζουν η λατρεία τους εισήχθη στον Ελλαδικό χώρο από την Ανατολή.
Στα μυστήρια γίνονταν δεκτοί όλοι οι άνθρωποι ανεξαρτήτως φυλής, φύλου και κοινωνικής τάξεως, ακόμη και οι δούλοι, αρκεί να μην επιβαρύνονταν με ανόσιες πράξεις.
Στη Λήμνο πίστευαν ότι ο πρώτος άνθρωπος της γης υπήρξε ο Κάβειρος, τον οποίο γέννησε η Λήμνος με απόρρητες ιερές τελετές. 

Γενικά αποφεύγονταν η χρήση των ονομάτων των Καβείρων, ονομάζονταν γενικά Μεγάλοι Θεοί. 

Στις επιγραφές που έχουν βρεθεί στις ανασκαφές πάντοτε ονομάζονται Μεγάλοι Θεοί ή Άνακτες και ποτέ με το όνομα τους. 

Στη Λήμνο τους ονόμαζαν επίσης και Καρκίνους.
“εσύ ή οι Θεοί θέλουν να το μάθουν”;και ο ιερέας του απάντησε οι Θεοί, και τότε ο Λακεδαιμόνιος του απάντησε: “εσύ φύγε από εδώ, και εάν με ρωτήσουν οι Θεοί θα τους το πω..”
Συγκεκριμένα ο Ηρόδοτος γράφει για την προέλευση των μυστηρίων:
“Αυτά και πολλά άλλα τα οποία εγώ θα υπομνήσω παρέλαβαν οι Έλληνες παρά των Αιγυπτίων, ότι Δε τα αγάλματα του Ερμού έχουν τα αιδοία ορθά, τούτο δεν το έμαθον παρά των Αιγυπτίων, αλλά παρά των Πελασγών μεν το έμαθον πρώτοι εξ όλων των Ελλήνων οι Αθηναίοι, παρά τούτων Δε οι άλλοι Έλληνες. 

Κατά την εποχήν Δε, καθ’ ην ήδη οι Αθηναίοι ελογίζοντο μεταξύ των Ελλήνων, μετώκησαν εις την Αττικήν ως σύνοικοι οι Πελασγοί, και έκτοτε ήρχισαν να θεωρούνται ως Έλληνες. 

Εκείνος Δε, ο οποίος έχει μυηθή εις τα μυστήρια των Καβείρων, τα οποία επιτελούν οι Σαμοθράκες παραλαβόντες παρά των Πελασγών, αυτός θα καταλάβει τι θέλω να είπω με τα λόγια μου. 

Διότι την Σαμοθράκην κατώκουν προηγουμένως αυτοί οι Πελασγοί, οι οποίοι έγιναν σύνοικοι με τους Αθηναίους, παρ’ αυτών Δε παρέλαβον τα μυστήρια οι Σαμοθράκες. 

Των οποίων τα αγάλματα του Ερμού, του να έχουν ορθά τα αιδοία έμαθον εκ των Ελλήνων παρά των Πελασγών πρώτοι οι Αθηναίοι. Περί τούτου παραδίδεται κάποιος Ιερός Λόγος, ο οποίος αποκαλύπτεται εις τα εν Σαμοθράκη μυστήρια.”
Μια σημαντική πληροφορία μας έχει διασώσει ο Χριστιανός συγγραφέας Ιππόλυτος (2ος μ.χ αιώνα).:
“Διότι οι Σαμοθράκες σαφώς ονομάζουν τον τιμώμενο παρ’ αυτών εις τα μυστήρια, τα οποία επιτελούν, τον Αδάμα τον αρχικόν άνθρωπον. 

Υπάρχουν Δε εις το ιερόν της Σαμοθράκης δυο αγάλματα γυμνών ανθρώπων, εχόντων και τας χείρας τεταμένας άνω προς τον ουρανόν και τους φαλλούς εστραμένους προς τα άνω, όπως έχει και το εν Κυλλήνη άγαλμα του Ερμού, τα προειρημένα αγάλματα είναι εικόνες του αρχανθρώπου και του αναγενωμένου πνευματικού ανθρώπου, ο οποίος είναι κατά πάντα ομοούσιος προς εκείνον τον άνθρωπον..”
Το σίγουρο είναι ότι όταν οι πρώτοι Αχαιοί το 2200 π.Χ. κατέγραψαν στον κατάλογο των θεοτήτων τα ονόματα του Δία, της Εκάτης, του Απόλλωνα και των Καβείρων. 

Στην λατρεία των Καβείριων μυστηρίων πρωτεύοντα ρόλο έπαιζε το Πυρ, από όπου φαίνεται ότι πήραν και το όνομα τους από την ρίζα της λέξης κάειν-καίω ΚάFειροι. 

Η λατρεία των Καβείρων σχετίζονταν με τον Ήφαιστο τον Θεό της φωτιάς, αλλά και των τεχνών από τον οποίο ο Προμηθέας έκλεψε το πυρ για να το παραδώσει στους ανθρώπους. 

Τα Καβείρεια τελούνταν κυρίως στην Σαμοθράκη την Λήμνο την Ίμβρο, αλλά και στην Θράκη, στην Μακεδονία, καθώς και στην Βοιωτία.
Ο Όμηρος, ονομάζει την Σαμοθράκη “ιερά χώρα”.
“Ζαθέη Σαμοθράκη ένθα και όργια φρικτά Θεών άρρητα βροτοΐσιν”. (Σεπτή και αγιωτάτη Σαμοθράκη όπου τελετές που προκαλούν ρίγος φόβου γίνονται για χάρη των θεών, οι όποιες είναι απόρρητες στους κοινούς θνητούς).
Η λατρεία τους στη Λήμνο σχετίζεται με την προστασία των τεχνιτών και της τεχνολογίας γενικότερα, ενώ στη Θήβα έχει ένα γεωργικό και μυητικό χαρακτήρα για τους εφήβους.
Οι επιφανέστεροι των Ελλήνων λέγεται ότι είχαν μυηθεί στα Καβείρεια μυστήρια . 

Κάποιοι εξ αυτών ήταν ο Αγαμέμνων, ο Οδυσσέας αλλά και άλλοι Έλληνες που έλαβαν μέρος στον Τρωικό πόλεμο, επίσης σύμφωνα με την μυθολογία ο Ορφέας, ο Ηρακλής ο Ιάσων, οι Διόσκουροι Κάστορας και Πολυδεύκης και οι αρχηγοί της Αργοναυτικής εκστρατείας είχαν μυηθεί στα μυστήρια των Καβείρων στην Σαμοθράκη.
Ο Βασιλιάς Φίλιππος ήταν μυημένος στα μυστήρια της Σαμοθράκης, όπου και γνώρισε την Ολυμπιάδα την μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, που ήταν και ιέρεια των Καβείρων. 

Φυσικά και ο Μέγας Αλέξανδρος μυήθηκε στα Καβείρια Μυστήρια, όπως και ο Ηρόδοτος αλλά και ο Πυθαγόρας.
Σκοπός των μυστηρίων ήταν να απομακρύνει το φόβο του θανάτου και να αποκαλύψει αιώνιες αλήθειες που σχετίζονται με την τύχη της ψυχής μετά το θάνατο. 

Η αποκάλυψη των τεκταινομένων κατά τη διάρκεια τέλεσης των μυστηρίων επέφερε την ποινή του θανάτου. 

Μπροστά στο άβατο του Ιερού υπήρχε επιγραφή, που αποκάλυψε η αρχαιολογική σκαπάνη και που απαγόρευε με λιτό αλλά απόλυτο τρόπο, την είσοδο “Αμύητον μη εισιέναι”.
Ο Πλούταρχος γράφει για τις απόρρητες πληροφορίες που γνώριζε αλλά δεν μπορούσε να αποκαλύψει:
“Οποίοι τινές είναι οι Κάβειροι και όποια τινά μυστήρια τελούν εις την Μητέρα Ρέαν θα ζητήσω συγγνώμη από τους φιλομαθείς διά την σιωπήν μου αυτήν. 

Οποία δε η παρακαταθήκη και τα εις αυτήν τελούμενα δεν μοι επιτρέπεται να γράψω”.
Σε αντίθεση με τα Ελευσίνια μυστήρια, στα Καβείρια μυστήρια, επιτρεπόταν η συμμετοχή ατόμων αδιαφόρως εθνότητας, ηλικίας, κοινωνικού αξιώματος και φύλου. 

Με τη μύησή τους αναλάμβαναν ηθικές και κοινωνικές υποχρεώσεις κι’ ο Διόδωρος ο Σικελιώτης λέει ότι: “οι μυούμενοι εγίνοντο ευσεβέστεροι, δικαιότεροι και κατά πάντα καλλίτεροι”.
Ποιοι και πόσοι ήταν όμως οι Κάβειροι, τι συμβόλιζαν και τι λάμβανε μέρος στις μυστηριακές αυτές τελετές; 

Όσον αναφορά τον συμβολισμό τους, ο Διόδωρος ο Σικελιώτης 1ος αι. μ. Χ. αναφέρει ότι οι Κάβειροι θεωρούνταν η προσωποποίηση της αθανασίας της ψυχής. 

Φαίνεται επίσης ότι συμφωνούν οι αρχαίες πηγές στο ότι γεννήθηκαν στην Λήμνο. 

Ο Πίνδαρος αναφέρει σχετικά: “… τον εκ Αγίας Λήμνου γεννηθέντα Κάβειρον “, ενώ και ο Ησύχιος στο λεξικό του αναφέρει: ” Κάβειροι, καρκίνοι Πάνυ Δε τιμώνται ούτοι εν Λήμνω ως Θεοί. 

Λέγονται Δε είναι Ηφαίστου παίδες”.
Όσον αναφορά τον αριθμό τους και το ποιοι ήταν δεν υπάρχει ξεκάθαρη απάντηση. 

Οι αρχαίοι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι Κάβειροι ήσαν ένας ή τρεις ή τέσσερις ή επτά ή και περισσότεροι. 

Το πιο πιθανό είναι ως Πελασγικής προέλευσης ο πρώτος τους χαρακτήρας κατά την απώτατη αυτή εποχή να ήταν χθόνιος και συνδέονται με τη λατρεία της μεγάλης Μητέρας Φύσης και τη γονιμότητα της γης, όπως και στα Κρητικά μυστήρια. 

Η Μεγάλη Μητέρα, η μητέρα γη, λεγόταν Αξίερος. 

Αργότερα ταυτίστηκε με την Δήμητρα .

Η μορφή της, εικονίζονταν στα νομίσματα της Σαμοθράκης ανάμεσα σε δυο λιοντάρια. 

Μαζί με την Μεγάλη Μητέρα λατρεύονταν και ο σύζυγός της, ο θεός Καδμίλος, που πολλές φορές ταυτίζονταν με τον Ερμή. 

Είχαν και οι δύο τα ίδια “ιερά” σύμβολα , όπως τον κριό ως “ιερό ζώο” που συμβόλιζε την γονιμοποιό δύναμη και τον αρχηγό ποιμένα, καθώς και το φιδοκέφαλο κηρύκειο του, και τα οποία βρέθηκαν χαραγμένα σε νομίσματα και σε επιγραφές.
Ο Φερεκύδης καθώς και ο Ηρόδοτος τους αναφέρουν τους Καβείρους, ως γιους του Ηφαίστου. Σύμφωνα με τον Φερεκύδη μητέρα των Καβείρων ήταν η θυγατέρα του Πρωτέως και της Αγχινόης Καβείρη ή Καβειρώ και απόκτησε από τον Ήφαιστο τρία αγόρια και τρία κορίτσια, τους Καβείρους και τις Καβειρίδες. 

Ο Αθηνίωνας (συγγραφέας του 1ου αι. μ. Χ.) αναφέρει ότι οι Κάβειροι ήταν δυο, ο Ιασίων και ο Δάρδανος γιοι του Δια και της θυγατέρας του Άτλαντα Ηλέκτρας. 

Ο Διονυσόδωρος, (συγγραφέας του 3ου αι. π. Χ.) αναφέρει ότι υπήρχαν δυο ζεύγη Καβείρων ο Αξιόκερσος, η Αξίερος, ο Καδμίλος ή Κασμίλος και η Αξιόκερσα, οι οποίοι αργότερα ταυτίστηκαν με τον Πλούτωνα, την Δήμητρα, τον Ερμή και την Περσεφόνη. Σύμφωνα με τους αρχαίους μύθους ήσαν παιδιά ή εγγόνια του Ηφαίστου. 

Ο Ήφαιστος με την Καβειρώ, κόρη του Πρωτέα, έκανε τρεις γιους, τους Καβείρους και τρεις κόρες, τις νύμφες Καβειρίδες ή σύμφωνα με άλλους μύθους ο Ήφαιστος με την Καβειρώ γέννησαν τον Καδμίλο, από τον οποίο προήλθαν οι τρεις αρσενικοί και οι τρεις θηλυκοί Κάβειροι Κατά μια άλλη εκδοχή της μυθολογίας ο Ήφαιστος από την Καβείρη απόκτησε μόνο τον Καδμίλο και ότι οι Κάβειροι και οι Καβειρίδες είναι παιδιά του.
Σύμφωνα με τον Φιλόστρατο κάθε χρόνο και σε ορισμένο χρόνο στην Λήμνο κατά την διάρκεια των εορτών των τελετών, έσβηναν όλα τα Φώτα στο νησί επί εννέα ημέρες, μέχρι να έρθει με πλοίο από την Δήλο το νέο πυρ. 

Γι αυτό τον λόγο και η λαμπάδα ήταν το σύμβολο των Καβείρων. 

Συνήθως η γιορτή γινόταν από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. 

Η τελετή μύησης γινόταν νύχτα υπό το φως των δαυλών. 

Το αξίωμα των ιερέων ήταν κληρονομικό, και ονομάζονταν Καδμίλοι . 

Πριν την μύηση γινόταν εξομολόγηση του υποψήφιου μύστη από τον ειδικό ιερέα που ονομάζονταν “Κόης”. 

Μας σώζεται μία ενδιαφέρουσα ιστορία μάλιστα από την διαδικασία της εξομολόγησης. 

Ο Λύσανδρος είχε πάει στην Σαμοθράκη για να πάρει μέρος στα Καβείρεια μυστήρια. 

Ο ιερέας που εξομολογούσε τους πιστούς, του ζήτησε να μαρτυρήσει το μεγαλύτερο αμάρτημα του. 

Ο Λύσανδρος τότε τον ρώτησε:

“εσύ ή οι Θεοί θέλουν να το μάθουν”;και ο ιερέας του απάντησε οι Θεοί, και τότε ο Λακεδαιμόνιος του απάντησε: “εσύ φύγε από εδώ, και εάν με ρωτήσουν οι Θεοί θα τους το πω..”
Οι υποψήφιοι μύστες προχωρούσαν κρατώντας δαυλούς που συμβόλιζαν το εσωτερικό φως που διώχνει το σκοτάδι της άγνοιας και της ύλης. 

Σε ανασκαφές βρέθηκαν πολλές θέσεις για τοποθέτηση των δαδιών στους τοίχους του Ιερού, αλλά και το γράμμα “Θ” δηλωτικό των Μεγάλων Θεών 

Ο μυούμενος οδηγούνταν να καθίσει σε έναν θρόνο, όπου πραγματοποιούνταν σε αυτόν η δοκιμασία και η διδασκαλία. 

Η τελετή αυτή ονομαζόταν “θρονισμός”. 

Ο Πλούταρχος αναφέρει σχετικά για αυτή την φάση της τελετής,: “Καθάπερ ειώθασιν εν τω καλουμένω θρονισμώ καθίσαντες τους μυουμένους οι τελούντες κύκλω περιχορεύειν”.
Του φορούσαν στο κεφάλι στεφάνι από κλαδί ελιάς και μια κόκκινη ταινία στην μέση του, την οποία θα έφερε μαζί του στην υπόλοιπη ζωή του, ενδεικτική της μυήσεώς του. 

Μπροστά στον θρόνο έκαιγε πυρά γύρω από την οποία οι ιερείς έψελναν με ακατανόητες λέξεις για τον μυούμενο τους Ιερούς ύμνους, μετά χόρευαν χορούς υπό τους ήχους μουσικής και μυστηριακών τραγουδιών. 

Ύστερα από τον θρονισμό, ο ιερέας οδηγούσε τον μύστη στο άβατο του Ιερού κι’ εκεί, το νέο μέλος, έφθανε στον βαθμό της “εποπτείας”.
 https://www.newspepper.gr/fos-sta-kaviria-mystiria/