"Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης"

Το έργο "Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης" είναι ένα από τα φιλοσοφικά κείμενα του Πλουτάρχου, που εξετάζει τα φαινόμενα της Σελήνης και τις συνδέσεις της με την Γη, την Ατλαντίδα, 
την ανθρώπινη φύση και τα Ελευσίνια Μυστήρια, αναδεικνύοντας την αρχαία ελληνική κοσμοθεωρία και τις μυστικές γνώσεις. 
Το κείμενο αναλύει θεωρίες για την ύπαρξη ατμόσφαιρας, 
νερού και μετάλλων στη Σελήνη, την επίδρασή της στον άνθρωπο και ερμηνεύει τα μυστήρια και τις εκλείψεις υπό ένα μυστικιστικό πρίσμα, συνδέοντάς τα με την "εσωτερική όραση" και την ενεργοποίηση δυνάμεων, με σύγχρονες εκδόσεις να το παρουσιάζουν ως αποκρυπτικό
     -. ο επίλογος από το έξοχο (για όσους κατανοούν) άρθρο https://www.facebook.com/dimitrios.pontikas.10/posts/pfbid0qnZsK7GzdLSdSLxfBj4sGVmQYNhySELoVKY2rDZrQeUrEYh2YnLcteBYP3X6YoTml
του Δημήτρη Ποντίκα
Επίλογος
Μονόλογος του Δημήτρη όσο κατηφορίζει από την παλιά πόλη προς τη λίμνη.
Δεν ήρθα απόψε για να πείσω κανέναν. 
Όποιος θέλει να πειστεί, θα βρει πάντα μια αυθεντία να τον καθησυχάσει. 
Ήρθα γιατί κάποια πράγματα, αν δεν ειπωθούν, σαπίζουν μέσα σου. 
Μας έμαθαν να φοβόμαστε τον μύθο. 
Μας είπαν πως είναι το παιδικό στάδιο της σκέψης και εμείς το δεχτήκαμε, γιατί μας χάιδευε τον εγωισμό να πιστεύουμε ότι είμαστε στο χωροχρονικό μας πέρασμα το τέλος της διαδρομής. 
Δεν μας είπαν όμως το κόστος. 
Δεν μας είπαν ότι, πετώντας τον μύθο, δεν πετάς το ψέμα αλλά πετάς το δοχείο της μνήμης. 
Ο μύθος δεν γεννήθηκε για να εξαπατήσει αλλά γιατί ο άνθρωπος κατάλαβε νωρίς ότι η αλήθεια δεν αντέχει πάντα να ειπωθεί γυμνή, δεν είναι αδύναμη αλλά είναι επικίνδυνη όταν πέσει σε χέρια που δεν αντέχουν την ευθύνη της. 
Γι’ αυτό οι παλιοί δεν έγραφαν "έτσι έγινε" αλλά "λέγεται ότι". 
Δεν έδιναν χάρτες μα σημάδια. 
Σήμερα απαιτούμε απόδειξη για τα πάντα, αλλά δεν αντέχουμε καμία συνέπεια. 
Θέλουμε δεδομένα χωρίς ήθος,
τεχνολογία χωρίς μνήμη και γνώση χωρίς βάθος και μετά απορούμε γιατί κάθε γενιά ξεκινά από το μηδέν. 
Όταν λέω ότι ο μύθος κρύβει εμπειρία,
δεν το λέω για να κάνω τον αρχαίο σοφότερο από τον σύγχρονο αλλά για να θυμίσω κάτι απλό και ενοχλητικό, είναι δύσκολο να επιμένεις σε λεπτομέρειες της φύσης αν δεν έχεις κάποτε συναντήσει το βάρος τους. 
Και αν κάποιοι, πριν από εμάς, διάλεξαν να ντύσουν τη γνώση με μύθο, ίσως δεν ήταν επειδή δεν ήξεραν πώς να γράψουν ιστορία αλλά επειδή ήξεραν
πόσο εύκολα η ιστορία γίνεται εργαλείο. 
Αν κάτι χάσαμε αντικαθιστώντας τον μύθο με το εγχειρίδιο, δεν ήταν η αλήθεια αλλά η ικανότητα
να τη σηκώνουμε.
Υστερόγραφο
Το κείμενο που προηγήθηκε δεν γράφτηκε για να αποδείξει ότι ο Πλούταρχος ήξερε όσα γνωρίζει η σύγχρονη επιστήμη, ούτε για να μετατρέψει το Περί του εμφαινομένου προσώπου τω κύκλω της Σελήνης σε προφητικό εγχειρίδιο. 
Μια τέτοια ανάγνωση θα ήταν απλώς η αντιστροφή του ίδιου σφάλματος, αντί να υποτιμήσουμε τον μύθο, θα τον εργαλειοποιούσαμε. 
Το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι διαφορετικό και πιο περιορισμένο άρα και πιο επικίνδυνο, πώς είναι δυνατόν ένα διαλογικό κείμενο του 1ου-2ου αιώνα μ.Χ. να περιέχει περιγραφές φυσικών φαινομένων, κοσμολογικών υποθέσεων
και γεωγραφικών υπαινιγμών που στέκουν όταν διαβαστούν υπό το φως σύγχρονων επιστημονικών μοντέλων;
Οι σύγχρονες επιστημονικές μελέτες που προσεγγίζουν το αρχαίο αυτό κείμενο δεν ισχυρίζονται ότι αποδεικνύουν τον Πλούταρχο. 
Αντίθετα, κινούνται μεθοδικά και επιφυλακτικά, δείχνουν συμβατότητες και συνέπειες. 
Αυτό ακριβώς είναι το κρίσιμο σημείο. 
Η συμβατότητα δεν γεννά θαυμασμό αλλά υποψία και η υποψία, όταν δεν απορρίπτεται αυτόματα, μας υποχρεώνει να επανεξετάσουμε δύο βαθιά ριζωμένες παραδοχές, πρώτον, ότι ο μύθος είναι κατ’ ανάγκην έλλειψη γνώσης, και δεύτερον, ότι η γραμμική ιστορία είναι ο μόνος θεμιτός φορέας της αλήθειας.
Ο Πλούταρχος δεν έγραψε ως φυσικός ούτε ως ιστορικός αλλά ως άνθρωπος που γνώριζε πως η γνώση, όταν ειπωθεί χωρίς προστατευτικό φίλτρο, δεν χάνεται, μα κακοποιείται. 
Γι’ αυτό και ο διάλογος, και όχι το εκάστοτε εγχειρίδιο, ήταν το μέσο του για να καθυστερήσει την κακοποίηση και να προστατεύσει την παρεχόμενη γνώση.
Ο διάλογος που διαδραματίστηκε στην Γενεύη δεν ζητά από τον αναγνώστη να πιστέψει τον Πλούταρχο αλλά κάτι πιο δύσκολο, να ανεχθεί την ιδέα ότι η γνώση μπορεί να επιβιώνει χάρη στην ασάφεια με την οποία ντύνεται αναγκαστικά. 

Αν αυτό ενοχλεί, τότε ο διάλογος πέτυχε τον σκοπό του διότι το ζητούμενο δεν είναι η κατάληξη, αλλά το αν ο αναγνώστης φεύγει από έναν διάλογο λιγότερο βέβαιος και περισσότερο υπεύθυνος απέναντι σε όσα νομίζει ότι γνωρίζει.
Δημήτρης Ποντίκας (απλά ένας άνθρωπος)