Το Πείραμα Rosenhan, που άλλαξε τον κόσμο της Ψυχιατρικής

από την  Ειρήνη Καρύδη-Ζιώρη :https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02V8XdqufX8m1JhQtqu7WYg622Lx9ZrcRYB8mKGyQ7JZ6KyNtQvoXrfbji2uL3wogBl&id=100078487148115
Την δεκαετία του ’70, η ψυχιατρική έχαιρε απίστευτης εκτίμησης και ουδείς σκεφτόταν να την αμφισβητήσει, εκτος από τον  David Rosenhan
Το πείραμα του είχε τίτλο:  
On being sane in insane place κι έγινε η αφορμή για πολλές αλλαγές, αν μη τι άλλο, στη βίβλο των ψυχιάτρων, το περίφημο D.S.M. - Diagnostic Statistic Manual
Η μεγαλύτερη αξία του πειράματος, είναι ότι έβαλε τα θεμέλια για να αμφισβητηθούν οι επιστημονικές γνωματεύσεις και ν’ αναδειχτούν τα στερεότυπα, βάση των οποίων οι ψυχίατροι ταξινομούν τους ‘ασθενείς’.
Τι έκανε λοιπόν ο Rosenhan, που τότε δεν κατείχε καμία θέση κύρους (μετέπειτα δίδαξε στο Stanford); 
Ζήτησε από 8 ανθρώπους (μια νοικοκυρά, ένα ζωγράφο, τρεις ψυχολόγους, έναν ψυχίατρο, έναν μεταπτυχιακό φοιτητή και έναν παιδίατρο), 
να υποκριθούν τους ψυχικά πάσχοντες, για να δει αν οι ψυχίατροι των αντίστοιχων ψυχιατρείων στα οποία θα παρουσιαζόντουσαν οι ψευδοασθενείς, μπορούσαν όντως να καταλάβουν την ‘απάτη’.  
Οι οδηγίες που είχαν τα άτομα αυτά, ήταν οι εξής: 
πέντε μέρες, πριν από την ημερομηνία που θα παρουσιαζόντουσαν στα διάφορα ιδρύματα, να σταματήσουν να κάνουν ντους, να ξυρίζονται και να βουρτσίζουν τα δόντια τους. 
Κι όταν θα παρουσιαζόντουσαν, να έλεγαν ότι ακούν μια φωνή που τους λέει: «γκντουπ!»  (στο πείραμα οι αμερικάνικες λέξεις ήταν σαν βγαλμένες από καρτούν π.χ. «Quack», κι οι φωνές υποτίθεται πως έλεγαν “empty,” “hollow,” και “thud” δηλαδή «άδειο», «κοίλο», «κάτι που κάνει θόρυβο»). 
Ο λόγος που ο πειραματιστής έκανε αυτή την επιλογή, είναι ότι είχε ψάξει και είχε βρει, ότι πουθενά στην βιβλιογραφία δεν αναφέρονταν περιστατικά ανθρώπων, που να άκουγαν φωνές, με προφανή παραπομπή σε κινούμενα σχέδια.
Πέραν αυτών των οδηγιών, τους ζήτησε να απαντήσουν ειλικρινά σε κάθε ερώτηση που θα τους γίνει απ’ το νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό, 
αποκρύπτοντας μόνο το αληθινό τους όνομα καθώς και το επάγγελμά τους και να μην προσποιηθούν κανένα, μα κανένα άλλο σύμπτωμα. 
Σε περίπτωση που τους γινόταν εισαγωγή, αμέσως έπρεπε να πουν πως η φωνή εξαφανίστηκε και αισθάνονται περίφημα.  
Το παράδειγμά τους ακολούθησε κι ο ίδιος ο ερευνητής, μιας και ήθελε ιδίοις όμασι να διαπιστώσει, τι θα συμβεί.
Αναρωτιέστε για το αποτέλεσμα; 
Όλοι τους εισήχθησαν σε ψυχιατρεία με διάγνωση σχιζοφρένειας πλην ενός που διεγνώσθη ως μανιοκαταθλιπτικός, έλαβαν φαρμακευτική αγωγή, πάμπολλα χάπια τους δίνονταν τρεις φορές τη μέρα κι ευτυχώς είχαν εκπαιδευτεί να τα φτύνουν,  
και παρέμειναν ως νοσηλευόμενοι από 7 ως 52 μέρες, μέσος όρος 19 μέρες εγκλεισμού, αν και πλέον συμπεριφέρονταν απολύτως φυσιολογικά. 
Μάλιστα, το ότι κρατούσε σημειώσεις ο Rosenhan,  θεωρήθηκε ως ένα ακόμα σύμπτωμα της σχιζοφρένειας του!
Αν κατάλαβαν κάποιοι ότι αυτοί οι 8  ‘ασθενείς’ προσποιούνταν; 
Μα βέβαια. 
Οι άλλοι νοσηλευόμενοι! 
Οι οποίοι τους πλησίαζαν και τους δήλωναν ξεκάθαρα πως έχουν καταλάβει πως δεν είναι τρελοί και άρα για άλλο λόγο βρίσκονται εκεί. 
Ένας μάλιστα ρώτησε τον Rosenham, αν κάνει κρυφά,  έλεγχο στο νοσοκομείο..
Τι έγινε μετά τη δημοσίευση αυτού του πειράματος; 
Πολλά. 
Ο Rosenhan δέχτηκε κριτική, οι ψυχίατροι εξανέστηκαν, το σύστημα θορυβήθηκε κι από κάποιο νοσοκομείο έγινε η ‘πρόταση’ στον ερευνητή, να στείλει μες τους επόμενους 3 μήνες, όσους ψευδοασθενείς θέλει κι οι ψυχίατροι, θα τους ξεσκεπάσουν. 
Εκείνος δέχτηκε την πρόκληση τους κι όταν πέρασε το τρίμηνο, το προσωπικό του νοσοκομείου, ανέφερε στον Rosenhan, ότι με επιτυχία είχαν ανακαλύψει 41 ψευδοασθενείς! 
Μόνο που εκείνος, δεν τους είχε στείλει κανέναν…
`````````
David Rosenhan
Rosenhan experiment
Σαράντα χρόνια αργότερα, η ψυχολόγος και συγγραφέας εκλαϊκευμένων επιστημονικών βιβλίων Lauren Slater θέλησε να επαναλάβει μόνη της το πείραμα του Rosenhan. Παρουσιάσθηκε σε οκτώ νοσοκομεία των Η.Π.Α. λέγοντας, όπως και οι ψευδοασθενείς του Rosenhan, ότι εδώ και κάποιο διάστημα ακούει μια φωνή να της επαναλαμβάνει τη λέξη "thud" χωρίς να αναφέρει κανένα άλλο σύμπτωμα.
Η Lauren Slater παρατήρησε ότι πολλά πράγματα είχαν αλλάξει από την εποχή που ο Ρόζενχαν δημοσίευσε τη μελέτη του: 
Οι ψυχίατροι ήταν κατά κανόνα ευγενικοί απέναντί της, με ειλικρινή διάθεση να τη βοηθήσουν, και πουθενά δεν συνάντησε την απαξιωτική συμπεριφορά του προσωπικού που στιγμάτιζε στη μελέτη του ο Rosenhan. 
Κανείς από τους ψυχιάτρους που την εξέτασαν δεν θεώρησε ότι υπήρχε αναγκαιότητα εισαγωγής της στο νοσοκομείο. 
Σχεδόν όλοι τους, όμως, "διέγνωσαν", κατάθλιψη με ψυχωτικά χαρακτηριστικά ή ψυχωτική κατάθλιψη και της συνταγογράφησαν με μεγάλη ευκολία αντιψυχωτικά και αντικαταθλιπτικά φάρμακα
Το "πείραμα" της Lauren Slater, αν και δεν έχει τις προδιαγραφές ενός επιστημονικού πειράματος, καταδεικνύει ωστόσο ότι, παρά τις όποιες προόδους, η εγκυρότητα της ψυχιατρικής διάγνωσης παραμένει και στις μέρες μας προβληματική.
Το πείραμα του Rosenhan ενέπνευσε τη σύγχρονη όπερα
Το 2008, ο Βρετανός συνθέτης Tim Benjamin εμπνεόμενος από το άρθρο του Rosenhan "On Being Sane in Insane Places" - Υγιείς σε μέρη για παράφρονες, δημιούργησε την ομώνυμη μοντέρνα όπερα, η οποία παρουσιάσθηκε στο κοινό με διευθυντή ορχήστρας τον Έκτορα Ταρτανή.

Το πείραμα "Universe 25" ( 1968_ 1973) είναι ένα από τα πιο τρομακτικά πειράματα στην ιστορία της επιστήμης

από το χρονολόγιο της Adriana Siapca - https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid02GHYDYUCFq3imviT25XDZMpkpUh8uYtwJPkPC97ycJHyVkMdZActPxK4oVJTte7AGl&id=100011034576983
Το πείραμα "Universe 25" ( 1968_ 1973) είναι ένα από τα πιο τρομακτικά πειράματα στην ιστορία της επιστήμης, το οποίο, μέσω της συμπεριφοράς μιας αποικίας ποντικών, έγινε μια προσπάθεια των επιστημόνων να εξηγήσουν τις ανθρώπινες κοινωνίες.
 Η ιδέα για το «Universe 25» προήλθε από τον Αμερικανό επιστήμονα John Calhoun, ο οποίος δημιούργησε έναν «ιδανικό κόσμο» στον οποίο θα ζούσαν και θα αναπαράγονταν εκατοντάδες ποντίκια.
 Πιο συγκεκριμένα, ο Calhoun έχτισε τον λεγόμενο «Race Paradise», έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο όπου τα τρωκτικά είχαν άφθονη τροφή και νερό, καθώς και μεγάλο χώρο διαβίωσης.
 Στην αρχή, τοποθέτησε τέσσερα ζευγάρια ποντικών τα οποία σε σύντομο χρονικό διάστημα άρχισαν να αναπαράγονται, με αποτέλεσμα την ταχεία αύξηση του πληθυσμού τους.
 Ωστόσο, μετά από 315 ημέρες η αναπαραγωγή τους άρχισε να μειώνεται σημαντικά.  

Όταν ο αριθμός των τρωκτικών έφτασε τα 600, σχηματίστηκε μια ιεραρχία ανάμεσά τους και τότε εμφανίστηκαν οι λεγόμενοι «άθλιοι».  

Μεγαλύτερα τρωκτικά άρχισαν να επιτίθενται στην ομάδα, με αποτέλεσμα πολλά αρσενικά να αρχίσουν να «σπάνε» ψυχολογικά.
 Ως αποτέλεσμα, τα θηλυκά δεν προστάτευαν τον εαυτό τους και με τη σειρά τους έγιναν επιθετικά προς τα μικρά τους.
 Όσο περνούσε ο καιρός, τα θηλυκά παρουσίαζαν ολοένα και πιο επιθετικές συμπεριφορές, στοιχεία απομόνωσης και έλλειψη αναπαραγωγικής διάθεσης.  

Υπήρξε χαμηλό ποσοστό γεννήσεων και, ταυτόχρονα, αυξημένη θνησιμότητα σε νεότερα τρωκτικά.
 Τότε εμφανίστηκε μια νέα κατηγορία αρσενικών τρωκτικών, τα λεγόμενα «όμορφα ποντίκια».  Αρνήθηκαν να ζευγαρώσουν με θηλυκά ή να «παλέψουν» για τον χώρο τους.  

Το μόνο που τους ένοιαζε ήταν το φαγητό και ο ύπνος.  Κάποια στιγμή, τα «όμορφα αρσενικά» και τα «απομονωμένα θηλυκά» αποτελούσαν την πλειοψηφία του πληθυσμού.
 Σύμφωνα με τον Calhoun, το στάδιο του θανάτου αποτελούνταν από δύο στάδια: τον «πρώτο θάνατο» και τον «δεύτερο θάνατο».  

Το πρώτο χαρακτηριζόταν από απώλεια σκοπού στη ζωή πέρα ​​από την απλή ύπαρξη – καμία επιθυμία ζευγαρώματος,  ενηλικίωσης ή δημιουργίας ενός ρόλου στην κοινωνία.
 Με την πάροδο του χρόνου, η νεανική θνησιμότητα έφτασε στο 100% και η αναπαραγωγή έφτασε στο μηδέν.  

Μεταξύ των υπό εξαφάνιση τρωκτικών παρατηρήθηκε ομοφυλοφιλία και ταυτόχρονα αυξήθηκε ο κανιβαλισμός, παρά το γεγονός ότι υπήρχε άφθονη τροφή.
 Δύο χρόνια μετά την έναρξη του πειράματος, γεννήθηκε το τελευταίο παιδί στην αποικία.  

Το 1973, είχε σκοτώσει το τελευταίο ποντίκι στο σύμπαν 25. Ο John Calhoun επανέλαβε το ίδιο πείραμα άλλες 25 φορές, και κάθε φορά το αποτέλεσμα ήταν το ίδιο.
 Το επιστημονικό έργο του Calhoun έχει χρησιμοποιηθεί ως μοντέλο για την ερμηνεία της κοινωνικής κατάρρευσης και η έρευνά του χρησιμεύει ως σημείο εστίασης για τη μελέτη της αστικής κοινωνιολογίας.
 Αυτή τη στιγμή βλέπουμε άμεσους παραλληλισμούς στη σημερινή κοινωνία... αδύναμους, θηλυκοποιημένους άντρες με ελάχιστες ή καθόλου δεξιότητες και καθόλου προστατευτικά ένστικτα και υπερβολικά ταραγμένες και επιθετικές γυναίκες χωρίς μητρικά ένστικτα.

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1644264/pdf/procrsmed00338-0007.pdf

Σύνδρομο του βραστού βατράχου: Όταν δεν αντιδρούμε

Το σύνδρομο του βραστού βατράχου αναφέρεται σε έναν βάτραχο ο οποίος ξόδεψε όλη την ενέργειά του προσπαθώντας να προσαρμοστεί σε συνθήκες. 

Όταν όμως έφτασε η κρίσιμη στιγμή, δεν του είχε μείνει τίποτα για να σώσει τον εαυτό του.
Η θεωρία του βατράχου είναι πολύ διδακτική. 
Εάν πετάξεις ένα βάτραχο σε μια κατσαρόλα με βραστό νερό, αυτός θα τιναχτεί αμέσως έξω. 
Το απότομο, οδυνηρό κάψιμο από το νερό θα είναι η σωτηρία του, γιατί θα ενεργοποιήσει αυτόματα τα αντανακλαστικά του, της επιβίωσης. 
Εάν όμως τον βάλεις σε κρύο νερό και δυναμώνεις τη φωτιά πολύ αργά, σταδιακά, ο καημένος ο βάτραχος θα χαλαρώσει, θα χουχουλιάσει και θα απολαύσει το μπάνιο του, μέχρι να γίνει βραστός, με ένα στωικό χαμόγελο στο πρόσωπό του.
Προλαβαίνουμε – δεν προλαβαίνουμε να πηδήξουμε έξω από την κατσαρόλα.
Το σύνδρομο του βραστού βατράχου αναφέρεται στη κακομεταχείριση. 
Αυτό το είδος εξάντλησης εμφανίζεται όταν βρίσκετε τον εαυτό σας μπλοκαρισμένο σε μια κατάσταση από την οποία σας φαίνεται αδύνατο να ξεφύγετε.  
Έτσι συνεχίζετε να την ανέχεστε, μέχρι που τελικά σας καταστρέφει.
Μπορεί να πει κανείς ότι κρατάτε τον εαυτό σας μέσα σε ένα φαύλο κύκλο που σας καταστρέφει ψυχικά και συναισθηματικά και στο τέλος αισθάνεστε μια ατελείωτη κούραση.
Ο Olivier Clerc, γάλλος συγγραφέας και φιλόσοφος, χρησιμοποίησε απλά λόγια για να δημιουργήσει αυτή την έννοια και μια ενδεικτική ιστορία σχετικά με το «σύνδρομο του βραστού βατράχου». 
Ας ρίξουμε μια καλύτερη ματιά στο τι εννοούσε και στο πώς μπορούμε να εφαρμόσουμε τα διδάγματα που μας προσφέρει.
Το σύνδρομο του βραστού βατράχου: ο βάτραχος που σπατάλησε όλη την ενέργειά του.
Αυτό το παραμύθι βασίζεται σε ένα φυσικό νόμο, σύμφωνα με τον οποίο: «αν ο ρυθμός θέρμανσης του νερού είναι 0,02 βαθμούς κελσίου ανά λεπτό, ο βάτραχος θα παραμείνει ακίνητος και θα πεθάνει μόλις ζεσταθεί πολύ. Οποιαδήποτε άλλη ταχύτητα μεγαλύτερη από αυτή, θα κάνει το βάτραχο να πηδήξει έξω και να το σκάσει.»
Επομένως, όπως ακριβώς εξήγησε ο Olivier Clerc, αν βάλετε ένα βάτραχο σε μια κατσαρόλα με νερό και αρχίσετε να το θερμαίνετε αργά, ο βάτραχος σταδιακά προσαρμόζει τη θερμοκρασία του σώματός του με αυτή του νερού.
Μόλις το νερό αρχίσει να βράζει, δεν θα μπορεί πλέον να προσαρμόσει τη θερμοκρασία του και θα προσπαθήσει να πηδήξει έξω από την κατσαρόλα.
Αλλά δυστυχώς, σε αυτό το σημείο είναι αδύνατο να το σκάσει επειδή έχει ήδη σπαταλήσει όλη την ενέργειά του προσαρμόζοντας τη θερμοκρασία του και πλέον δεν έχει τη δύναμη να αποδράσει.
Κατά συνέπεια, ο βάτραχος βράζει μέχρι που πεθαίνει και δεν έχει τη δύναμη να πηδήξει έξω από την κατσαρόλα για να σωθεί.
Και αυτό δημιουργεί το εξής ερώτημα: τι ήταν αυτό που σκότωσε το βάτραχο; 
Ήταν το βραστό νερό ή η ανικανότητά του να αποφασίσει ποια είναι η κατάλληλη στιγμή για να πηδήξει;
Αν τον είχατε βυθίσει σε μια κατσαρόλα με νερό στους 50 βαθμούς Κελσίου, θα πηδούσε απευθείας έξω από την κατσαρόλα για να σωθεί. 
Ωστόσο, όση ώρα προσπαθούσε να ανεχτεί τη σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας, δεν συνειδητοποίησε ότι θα μπορούσε και θα έπρεπε να είχε πηδήξει έξω. 
Αυτή η σιωπηλή επιδείνωση, μας κάνει να προσποιούμαστε ότι είμαστε μια χαρά .
Όταν η συναισθηματική επιδείνωση εξελίσσεται με αργό ρυθμό, περνά απαρατήρητη. 
Αυτό δικαιολογεί την έλλειψη της αντιδραστικότητας, το λόγο που δεν εναντιωνόμαστε και καταλήγουμε να ασφυκτιούμε από τοξικά αέρια που αργά αλλά σταθερά μας δηλητηριάζουν.
Όταν λαμβάνει χώρα μια αλλαγή, αργή αλλά σταθερή, ξεφεύγει της προσοχής μας. 
Και συνεπώς αποτυγχάνει να προκαλέσει οποιοδήποτε είδος αντίδρασης ή εναντίωσης.
Επομένως, όταν η εξάρτηση, η περηφάνια, ο εγωισμός ή οι απαιτήσεις αρχίζουν να κάνουν σιγά-σιγά την εμφάνισή τους, είναι δύσκολο να συνειδητοποιήσουμε πόσο δύσκολο είναι να βρισκόμαστε σε αυτή τη θέση.
Ωστόσο με την πάροδο του χρόνου, αυτές οι απαιτήσεις μειώνουν αργά την αντίδρασή σας και το χρόνο απόκρισής σας.
Η σιωπηλή διαδικασία της προσαρμογής στη δυσφορία θα επιδεινώσει την κατάστασή σας. 
Έτσι, με αργό τρόπο θα αρχίσει κάποιος άλλος να ελέγχει τη ζωή σας. 
Αυτό σας εμποδίζει να δείτε και να προετοιμάσετε τον εαυτό σας για να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση όπως πρέπει.
Γι’ αυτό το λόγο είναι απολύτως απαραίτητο να κάνετε μια συνειδητή προσπάθεια για να κρατάτε τα μάτια σας ανοιχτά και να μάθετε τι είναι αυτό που πραγματικά θέλετε. 
Αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος για να μπορέσετε να ελέγξετε αυτό το κάτι που επιδεινώνει τις αισθήσεις σας.
Ο μοναδικός τρόπος για να αναπτυχθείτε θα σας κάνει να αισθάνεστε άβολα για λίγο καιρό.
Πολλές φορές στους ανθρώπους γύρω σας δεν αρέσει όταν αποφασίζετε να ακολουθήσετε και να εκτιμήσετε τα δικαιώματά σας. 
Έχουν ήδη συνηθίσει να τα χρησιμοποιούν προς το δικό τους όφελος και αυτή η αλλαγή στάσης είναι άβολη για εκείνους.
Να θυμάστε ότι μερικές φορές η λέξη «φτάνει!» μπορεί να σας εξασφαλίσει την ευεξία, να προστατεύσει την αγάπη σας για τον εαυτό σας, την αξιοπρέπεια και τα συμφέροντά σας.
Συνεπώς, θα πρέπει να θυμάστε το σύνδρομο του βραστού βατράχου και ότι μπορείτε να αποφύγετε τον πόνο που μπορεί να προκαλέσετε στον εαυτό σας, αν το παρατηρήσετε εγκαίρως.

meygeia.gr