Ο Δάντης ανατρέπει τις αντιλήψεις της εποχής του, τοποθετώντας τα παιδιά στο υψηλότερο σημείο του Ουρανού, ακριβώς δίπλα στον Θεό.
Στο 32ο Άσμα, ο Δάντης φτάνει στον Εμπύρειο Ουρανό, όπου οι ψυχές των δικαίων σχηματίζουν ένα τεράστιο, φωτεινό Λευκό Ρόδο.
Ο Άγιος Βερνάρδος εξηγεί στον Δάντη ότι το κάτω μισό του Ρόδου καταλαμβάνεται εξ ολοκλήρου από τις ψυχές των νηπίων, που πέθαναν πριν προλάβουν να κάνουν ελεύθερες επιλογές στη ζωή.
Ο Δάντης περιγράφει τον παιδικό παράδεισο με μοναδική τρυφερότητα και σημειώνει ότι αν κανείς κοιτάξει προσεκτικά και ακούσει τις φωνές τους, μπορεί να καταλάβει ότι πρόκειται για παιδιά "από τα πρόσωπά τους και από τις παιδικές φωνούλες τους, που αντηχούν στον Παράδεισο"
Ο Δάντης τονίζει ότι η θεία βούληση είναι κυρίαρχη και η αθωότητα των παιδιών είναι το πιο καθαρό "δοχείο" για να δεχτεί το θείο φως.
Για τον Δάντη, η παιδική αθωότητα είναι η απόλυτη πνευματική κατάσταση.
Καθώς ο άνθρωπος μεγαλώνει, η απληστία και η διαφθορά της κοινωνίας λερώνουν την ψυχή του.
Η Βεατρίκη...
Η σύνδεση της Βεατρίκης με την παιδική ηλικία είναι δομική και καθοριστική για ολόκληρο το έργο του Δάντη.
Η Βεατρίκη μπαίνει στη ζωή του Δάντη όταν και οι δύο βρίσκονται στην παιδική ηλικία.
Στη Vita Nuova, ο Δάντης γράφει ότι ήταν μόλις εννέα ετών όταν την αντίκρισε για πρώτη φορά, κι εκείνη ήταν επίσης στην αρχή του ένατου έτους της.
Ο Δάντης περιγράφει ότι μόλις την είδε, το "πνεύμα της ζωής" μέσα του τρόμαξε και ανασκίρτησε, συνειδητοποιώντας ότι αυτή η παιδική μορφή θα κυβερνούσε για πάντα την ψυχή του.
Για τον Δάντη, η Βεατρίκη δεν είναι απλώς μια γυναίκα, αλλά η ενσάρκωση της θείας χάρης και της απόλυτης καθαρότητας.
Όταν ο Δάντης χάνεται στο "σκοτεινό δάσος" της αμαρτίας στην αρχή της Θείας Κωμωδίας, έχει ουσιαστικά χάσει την παιδική του αθωότητα.
Η επανένωσή του με τη Βεατρίκη στον Επίγειο Παράδεισο (στο τέλος του Καθαρτηρίου) λειτουργεί σαν μια επιστροφή σε εκείνη την αρχική, αγνή κατάσταση των εννέα τους χρόνων.
Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους στον Παράδεισο, η σχέση τους παίρνει συχνά τη μορφή μητέρας και μικρού παιδιού.
Όταν ο Δάντης ξαφνιάζεται ή φοβάται από τα ουράνια θεάματα, στρέφεται προς τη Βεατρίκη "όπως το μικρό παιδί που τρέχει πάντα εκεί όπου έχει τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη"
Η Βεατρίκη τον κοιτάζει "με τα μάτια που μια μητέρα κοιτάζει το παιδί της που παραμιλάει στον πυρετό".
Και είναι η Βεατρίκη που θρηνεί για το πώς η πίστη και η αθωότητα βρίσκονται πλέον μόνο στα μικρά παιδιά (Fede e innocenza son reperte solo ne’ parvoletti).
Και είναι η Βεατρίκη που στο Άσμα του Παραδείσου εξαπολύει μια δριμύτατη ηθική επίθεση εναντίον της ανθρώπινης απληστίας και της διαφθοράς της κοινωνίας.
"Η πίστη και η αθωότητα βρίσκονται μόνο στα μικρά παιδιά· έπειτα, και τα δύο πετούν μακριά πριν προλάβουν τα μάγουλα να καλυφθούν"
Και συμπληρώνει, με πικρία ότι το παιδί που ακόμα τραυλίζει αγαπά και ακούει τη μητέρα του, αλλά μόλις μεγαλώσει και μάθει να μιλάει, εύχεται να τη δει στον τάφο.
Με αυτή τη σκληρή εικόνα, η Βεατρίκη θέλει να δείξει πώς η ανθρώπινη φύση, ενώ γεννιέται αγνή και με καλές προθέσεις, διαφθείρεται ολοκληρωτικά από την κοινωνία καθώς μεγαλώνει.
Αποδίδει μάλιστα αυτή την κατάντια στο γεγονός ότι δεν υπάρχει πλέον κανείς στη Γη για να κυβερνήσει σωστά, με αποτέλεσμα η ανθρώπινη οικογένεια να παραστρατεί.
Στον Δάντη, τα παιδιά δεν είναι απλώς "κάτι που μας έμεινε από τον παράδεισο", αλλά ο ίδιος ο Παράδεισος στην πιο αγνή του μορφή.
Η αθωότητά τους είναι το μέτρο σύγκρισης για την πνευματική καθαρότητα που πρέπει να επανεύρει ο ενήλικος άνθρωπος για να δει τον Θεό.
Η Βεατρίκη είναι ο συνδετικός κρίκος του Δάντη με την παιδική ηλικία επειδή εκείνη ορίζει την αφετηρία της πνευματικής του πορείας.
Είναι η παιδική ανάμνηση που έγινε αιώνιος οδηγός, θυμίζοντάς του ότι για να φτάσει κανείς στον Παράδεισο, πρέπει να κοιτάξει τον κόσμο με τα ίδια αγνά, γεμάτα θαυμασμό μάτια που είχε όταν ήταν εννέα ετών!
κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου