Πέμπτη, 19 Απριλίου 2018

Τι κρύβεται πίσω από τη «μετάλλαξη» καλών ανθρώπων σε διαδικτυακά τρολ

 
Όταν οι άνθρωποι κάνουν κάτι για να δείξουν την ηθική οργή τους, τότε ενεργοποιείται το μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή.
Το βράδυ της 17ης Φεβρουαρίου, η καθηγήτρια Mary Beard ανάρτησε στο Twitter μια φωτογραφία της. Από μόνη της, η κίνηση αυτή δεν έχει ενδιαφέρον, ιδιαίτερα σε μια εποχή που οι χρήστες κοινωνικών δικτύων «ανεβάζουν» εκατομμύρια φωτογραφίες τους online.
Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι η Beard απαθανάτισε τον εαυτό της την ώρα που έκλαιγε…

Η καθηγήτρια κλασσικών σπουδών του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, που αριθμεί σχεδόν 200.000 ακολούθους στο Twitter, ήταν αναστατωμένη μετά από την «καταιγίδα» αρνητικών σχολίων και διαδικτυακής βίας που δέχτηκε online.
Αφορμή για το bullying που υπέστη ήταν ένα σχόλιο που έκανε για την Αϊτή.
Και τι έγραφε αυτό το σχόλιο;
«Φυσικά κάποιος δεν μπορεί να συγχωρέσει την φερόμενη ως συμπεριφορά εργαζομένων της Oxfam στην Αϊτή και αλλού. Αλλά αναρωτιέμαι πόσο δύσκολο πρέπει να είναι να διατηρείς “πολιτισμένες” αξίες μέσα σε μια ζώνη καταστροφής. Και σε γενικά πλαίσια συνεχίζω να σέβομαι όσους πηγαίνουν και βοηθούν τον κόσμο που έχει ανάγκη –εκεί που οι περισσότεροι από εμάς δεν θα πατούσαμε το πόδι μας».
Στις αρχές του χρόνου, η γνωστή ανθρωπιστική οργάνωση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα σκάνδαλο «μεγατόνων», με εργαζόμενούς της να κατηγορούνται ότι εκμεταλλεύτηκαν σεξουαλικά ταλαιπωρημένους πολίτες της Αϊτής μετά από τον καταστροφικό σεισμό του 2010.
Το σχόλιο της καθηγήτριας προκάλεσε «θύελλα» αντιδράσεων από τους χρήστες του κοινωνικού δικτύου και καθηγήτρια δέχτηκε σφοδρές επικρίσεις για την τοποθέτησή της.

Σε δεύτερο tweet της έγραψε: «Αν θέλετε να ξέρετε, κάθομαι εδώ και κλαίω. Πραγματικά δεν είμαι η σιχαμένη αποικιοκράτης, που λέτε ότι είμαι. Μιλάω μέσα από την καρδιά μου (και φυσικά μπορεί να κάνω λάθος). Αλλά όσα ακούω ως αντίδραση δεν είναι σωστά, πραγματικά δεν είναι. Θα επιστρέψω σύντομα».

Οι επικριτές της, εκτός από την Beard, έβαλαν στο «στόχαστρο» και όσους συμφώνησαν με το αρχικό της σχόλιο ή τόλμησαν να πουν εκ των υστέρων ότι η τοποθέτησή της συνάδει με την πραγματικότητα.
Αποδέκτης οργής και κριτικής υπήρξε και η επίσης ακαδημαϊκός του Κέιμπριτζ Priyamvada Gopal, που έγραψε άρθρο για να εκφράσει τη διαφωνία της με την Beard.

Η υπόθεση αυτή δεν είναι μοναδική στο χώρο των κοινωνικών δικτύων. Αποτελεί ένα «φαινόμενο» που εμφανίζεται όλο και πιο συχνά στο διαδίκτυο και αντί με το πέρασμα του χρόνου να μειώνεται η έντασή του, φαίνεται ότι εντείνεται.
Το «κίνημα» αυτό φαίνεται ότι αναγκάζει πολλούς ανθρώπους να σιωπήσουν και να εγκαταλείψουν τα κοινωνικά δίκτυα –ουσιαστικά μειώνοντας την ποικιλία των φωνών και των απόψεων στο διαδίκτυο.
Έρευνα του 2017 έδειξε ότι το 40% των ενήλικων Αμερικανών έχει δεχτεί διαδικτυακό bullying. Μάλιστα, οι μισοί εξ’ αυτών αποκάλυψαν ότι οι επιθέσεις εναντίον τους ήταν ιδιαιτέρως βίαιες ενώ δέχτηκαν και ακόμη και απειλές για τη σωματική τους ακεραιότητα.

Η δυνατότητα διάδοσης ιδεών μέσω ανθρώπινων δικτύων επέτρεψε τη δημιουργία του σύγχρονου κόσμου. Είναι, άλλωστε, δεδομένο ότι το διαδίκτυο δίνει στην ανθρωπότητα τη δυνατότητα να συνεργάζεται και να επικοινωνεί με έναν μοναδικό τρόπο.
Αντί, όμως, οι χρήστες ανά τον κόσμο να εκμεταλλεύονται το μοναδικό αυτό «εργαλείο» για να πολλαπλασιάζουν τις επαφές τους ανά τον κόσμο, φαίνεται ότι το χρησιμοποιούν για να συγκρούονται και να διαφωνούν… 
Το ερώτημα, λοιπόν, που γεννάται είναι γιατί οι ίδιοι άνθρωποι που στις καθημερινές διαπροσωπικές επαφές τους είναι ευγενικοί, βγάζουν ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο στα κοινωνικά δίκτυα και τα φόρουμ;

Πώς μπορούμε να ξαναμάθουμε τις τεχνικές συνεργασίας, που επέτρεψαν στο είδος μας να «ανθίσει» και να δημιουργήσει;
  • Η καλοσύνη προς τους άλλους ανθρώπους
Στο εργαστήριο Ανθρώπινης Συνεργασίας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, οι ερευνητές ζητούν από πολίτες να παίξουν ένα παιχνίδι που τους επιτρέπει να κατανοήσουν πώς και γιατί συνεργάζονται οι άνθρωποι.

Τέσσερις παίκτες, που βρίσκονται σε διαφορετικές τοποθεσίες, λαμβάνουν το ίδιο ποσό χρημάτων για να διαχειριστούν κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού. Στη συνέχεια, οι ερευνητές τους ρωτούν πόσα από αυτά τα χρήματα θα βάλουν στον κοινό λογαριασμό, εξηγώντας τους ότι αυτό το «ταμείο» στη συνέχεια θα διπλασιαστεί και θα μοιραστεί ισομερώς στους τέσσερις παίκτες.
Στόχος είναι να ολοκληρώσουν ένα μεγάλο project, όπως θα ήταν στην πραγματική ζωή η κατασκευή ενός νοσοκομείου. 

Παρότι οι παίκτες γνωρίζουν ότι είναι πιο εύκολη η συμμετοχή στο ταμείο αυτό, καθώς κανένας δεν θα είναι σε θέση να ολοκληρώσει το project μόνος του, κάποια στιγμή μπήκε στη μέση το προσωπικό στοιχείο.
Σκεπτόμενοι με οικονομικούς όρους, οι παίκτες αντιλαμβάνονται ότι θα βγάλουν περισσότερα χρήματα εάν είναι μόνοι τους.

«Πρέπει να το σκεφτούμε με την οπτική ματιά ενός μεμονωμένου προσώπου» λέει ο υπεύθυνος του εργαστηρίου Ντέιβιντ Ραντ, και συνεχίσει: «Όταν ο παίκτης βάζει ένα δολάριο στο ταμείο, αμέσως τα δολάρια γίνονται δύο και στη συνέχεια μοιράζονται δια του τέσσερα. Αυτό σημαίνει ότι ο παίκτης παίρνει πίσω 50 σεντς για κάθε δολάριο που επενδύει».
Η ομάδα του Ραντ έχει παίξει αυτό το παιχνίδι με χιλιάδες παίκτες. Το 50% των παικτών πρέπει να απαντήσουν άμεσα –μέσα σε 10 δευτερόλεπτα- ενώ οι υπόλοιποι έχουν όσο χρόνο χρειάζονται για να σκεφτούν όλες τις παραμέτρους. Τα ερευνητικά αποτελέσματα είναι πολύ ενδιαφέροντα…
Όπως φαίνεται, οι παίκτες που αναγκάζονται να πάρουν γρήγορα τις αποφάσεις τους και ακολουθούν το ένστικτό τους είναι συνήθως πιο γενναιόδωροι απ’ όσους έχουν χρόνο να αναλύσουν όλα τα δεδομένα.
«Υπάρχουν αποδείξεις ότι η συνεργασία είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της ανθρώπινης εξέλιξης» είπε ο Ραντ.

Οι άνθρωποι είναι πιθανότερο να επωφεληθούν –και να επιβιώσουν- όταν συνεργάζονται με την ομάδα. Και, φυσικά, το να επιτραπεί σε κάποιον να παραμείνει μέρος της ομάδας -ή της κοινωνίας- και να επωφελείται από αυτήν, έχει άμεση σχέση με το εάν τα υπόλοιπα μέλη θεωρούν ότι είναι συνεργάσιμος. Έτσι, το ερώτημα αυτό που πρέπει να απαντηθεί είναι εάν υπάρχει κάποιο στοιχείο στην κουλτούρα των κοινωνικών δικτύων, που κάνει τους ανθρώπους να συμπεριφέρονται με κακό τρόπο.
  • Όταν η οργή γίνεται συνήθεια
Στο εργαστήριο Ψυχολογίας της Μόλι Κρόκετ, οι ειδικοί προσπαθούν να κατανοήσουν πώς τα μέλη της κοινωνίας λαμβάνουν αποφάσεις ηθικής φύσης.

Ένας από τους τομείς που διερευνούν είναι και πώς τα συναισθήματα κοινωνικής φύσης μεταφέρονται στο διαδίκτυο. Πιο συγκεκριμένα, προσπαθούν να καταλάβουν τον τρόπο με τον οποίο «αποτυπώνεται» στο ίντερνετ η ηθική οργή.

Μετά από ανάλυση εγκεφαλικών απεικονίσεων, ερευνητές έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι όταν οι άνθρωποι κάνουν κάτι για να δείξουν την ηθική οργή τους, τότε ενεργοποιείται το μέρος του εγκεφάλου που σχετίζεται με την ανταμοιβή.
Νιώθουν καλά, τους διακατέχει ένα αίσθημα ευφορίας. Αυτό είναι και το συναίσθημα που πιθανώς να τους αναγκάσει να επέμβουν και πάλι, εάν τους δοθεί η ευκαιρία.
Έτσι, εάν δουν κάποιον να συμπεριφέρεται με ένα τρόπο που δεν συνάδει με τα «κοινωνικά αποδεκτά», τότε σπεύδουν να το πουν και να διεκδικήσουν το δίκιο τους.

Ένα απλό παράδειγμα θα ήταν το εξής: Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε μια παιδική χαρά με τα παιδιά του και βλέπει έναν ιδιοκτήτη σκύλου να μην μαζεύει της ακαθαρσίες του ζώου του.
Ενοχλημένος, του ζητάει να αναλάβει τις ευθύνες του και να μην βρωμίζει το χώρο όπου παίζουν τα παιδιά.
Ο «υπερασπιστής» του κοινού καλού αισθάνεται στη συνέχεια υπερήφανος για τον εαυτό του και πιθανώς να δεχτεί και θετικά σχόλια απ’ όσους βρίσκονται εκείνη την ώρα στον ίδιο χώρο. 
Συζητάμε, όμως, για κάτι που είναι μέρος της καθημερινότητας των περισσότερων ανθρώπων και σε γενικά πλαίσια δεν είναι εξαιρετικά προσβλητικό. Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι χαμηλών τόνων, συνυπάρχοντας ειρηνικά, και σπάνια βρίσκονται αντιμέτωποι με πραγματικά εξοργιστικές συμπεριφορές.
Η ιστορία είναι, όμως, πολύ διαφορετική όταν κάποιος ανοίξει το Twitter ή το Facebook.
«Περιεχόμενο που προκαλεί ηθική οργή είναι πολύ πιθανότερο να μοιραστεί διαδικτυακά» λέει η Κρόκετ, και συνεχίζει: «Αυτό που έχουμε δημιουργήσει online είναι ένα οικοσύστημα που επιλέγει το πιο περίεργο και εξοργιστικό περιεχόμενο. Και αυτό συνδέεται με μια πλατφόρμα όπου είναι πιο εύκολο από ποτέ να εκφράσεις την οργή σου».

Σε αντίθεση με τον φυσικό κόσμο, στο διαδίκτυο δεν κινδυνεύει η σωματική σου ακεραιότητα όταν θα αποκαλύψεις μια ιστορία ή θα απαντήσεις σε ένα σχόλιο που δεν συνάδει με τα προσωπικά σου πιστεύω.
Την ίδια ώρα, στον φυσικό κόσμο, όταν κάποιος αποφασίζει να δράσει, τότε αυτό το γνωρίζουν μόνο όσοι υπάρχουν γύρω του εκείνη την ώρα. Αντίθετα, στα κοινωνικά δίκτυα το μαθαίνουν όλοι οι χρήστες της εκάστοτε πλατφόρμας.

«Η υπόθεσή μας είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί αυτά τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να μετατρέπει την έκφραση της κοινωνικής οργής σε συνήθεια» εξηγεί η Κρόκετ, και συνεχίζει: «Νομίζω ότι αξίζει τον κόπο να κάνουμε μια συζήτηση ως κοινωνία για το εάν πρέπει ή εάν θέλουμε η ηθική μας να ελέγχεται από αλγόριθμους, των οποίων ο βασικός στόχος είναι να φέρνουν χρήματα στους τεχνολογικούς κολοσσούς. Νομίζω ότι όλοι θέλουμε να πιστεύουμε ότι όσα αισθανόμαστε και βρίσκουμε μη αποδεκτά είναι ένα έμφυτο κομμάτι του εαυτού μας και όχι αντίδραση σε οτιδήποτε βάζουν μπροστά μας οι προγραμματιστές».
  • Πώς επηρεάζεται η συμπεριφορά
Ένας άνθρωπος που έχει ασχοληθεί εκτενώς με τον τρόπο που αλληλοεπιδρούν οι άνθρωποι μέσω κοινωνικών δικτύων είναι ο ελληνικής καταγωγής Νικόλας Χρηστάκης, επικεφαλής του εργαστηρίου Ανθρώπινης Φύσης του πανεπιστημίου του Γέιλ.

Η ομάδα του διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας αλλά και πώς ορισμένα διάσημα πρόσωπα μπορούν να αλλάξουν δραματικά την κουλτούρα ενός ολόκληρου «δικτύου» ανθρώπων. Στόχος της έρευνας αυτής είναι να εντοπίζονται τα πρόσωπα που έχουν ιδιαίτερη επιρροή και στη συνέχεια να επιστρατεύονται για προγράμματα δημόσιας υγείας.
Για παράδειγμα, στις Ονδούρες, το μοντέλο αυτό χρησιμοποιείται για να ευαισθητοποιηθεί ο κόσμος σχετικά με τον εμβολιασμό. Διαδικτυακά, πάλι, οι άνθρωποι αυτοί έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν ένα εχθρικό περιβάλλον, σε ένα όπου βασικές αρχές είναι η συμπόνια και η συνεργασία.
Ο κ. Χρηστάκης διερευνά τα κοινωνικά δίκτυα δημιουργώντας προσωρινές κοινωνίες online. «Βάζουμε, για παράδειγμα, ανθρώπους να παίξουν ένα παιχνίδι δημόσιων αγαθών για να κατανοήσουμε πόσο ευγενικοί είναι» λέει ο ίδιος.

Στη συνέχεια, επεμβαίνει στο δίκτυο. «Τροποποιώντας τις αντιδράσεις τους προς τη μια κατεύθυνση μπορούμε να τους κάνουμε να είναι πολύ καλοί ο ένας με τον άλλο. Ή να πάρουμε τους ίδιους ανθρώπους και αλλάζοντας τις διασυνδέσεις μεταξύ τους να τους μετατρέψουμε κακοήθεις και ανόητους ανθρώπους, που δεν μπορούν να συνεργαστούν» εξηγεί.
  • Τι «πυροδοτεί» το trolling
«Μπορεί να πιστεύετε ότι υπάρχει μια μειοψηφία ψυχοπαθών οnline, τους οποίους ονομάζουμε τρολ, και σε αυτούς οφείλεται όλο αυτό το “κακό”» λέει ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil, από το τμήμα Πληροφοριακών Επιστημών του πανεπιστημίου του Κορνέλ.
«Αυτό που βλέπουμε, όμως, μέσω της έρευνάς μας είναι ότι οι φυσιολογικοί άνθρωποι, όπως εσείς και εγώ, μπορούμε επίσης να εμφανίζουμε αντικοινωνική συμπεριφορά. Για ένα χρονικό διάστημα, μπορεί να μετατραπείτε σε τρολ. Και αυτό είναι εντυπωσιακό» λέει ο ίδιος.
Και τι πυροδοτεί το trolling, δηλαδή την αντικοινωνική συμπεριφορά online;

Κατά τον ειδικό, δύο πράγματα: το περιεχόμενο της συζήτησης –τον τρόπο δηλαδή με τον οποίο εκφράζονται οι άλλοι- και η διάθεση του εκάστοτε χρήστη. 
«Εάν δηλαδή είχατε μια κακή ημέρα, ή είναι Δευτέρα, τότε είναι πολύ πιθανότερο να τρολάρετε. Είστε πιο ευγενικοί το Σάββατο το πρωί» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil έχει δημιουργήσει έναν αλγόριθμό που προβλέπει με ακρίβεια 80% πότε κάποιος βρίσκεται κοντά στο να εμφανίσει σημάδια διαδικτυακής βίας.
Παρατήρησε, επίσης, πως όταν οι χρήστες έχουν χρόνο να σκεφτούν πριν αναρτήσουν ένα σχόλιο τότε αυτό βελτιώνει το περιεχόμενο των συνομιλιών, κάτι που είναι ωφέλιμο για το σύνολο της συζήτησης.Το θετικό της υπόθεσης είναι ότι παρότι αρκετοί άνθρωποι έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με φρικτές συμπεριφορές online, η πλειοψηφία των αλληλεπιδράσεων είναι θετικές.

Την ίδια ώρα, η δικαιολογημένη ηθική οργή μπορεί να καταπολεμήσει αποτελεσματικά γεμάτα μίσος σχόλια στο Twitter, το Facebook ή άλλα κοινωνικά δίκτυα. Πρόσφατη βρετανική έρευνα έδειξε ότι τα αντισημιτικά σχόλια δεν αναπαράγονται τόσο γρήγορα ή τόσο πολύ όσο τα σχόλια των χρηστών που κατακρίνουν τις συμπεριφορές αυτών.
Όπως εξηγεί ο Cristian Danescu-Niculescu-Mizil, η διαπροσωπική κοινωνική συμπεριφορά διαμορφώνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Τα κοινωνικά δίκτυα, όμως, υπάρχουν μόνο 20 χρόνια.
Και όσο η διαδικτυακή συμπεριφορά μας εξελίσσεται, πιθανώς να κάνουν την εμφάνισή τους και ορισμένα «σημάδια» -τα ψηφιακά ισοδύναμα των σημαδιών που φαίνονται στο πρόσωπο ενός ανθρώπου κατά τη διάρκεια μιας τετ-α-τετ επαφής - που θα βοηθήσουν στην εξομάλυνση των διαδικτυακών συζητήσεων. 
«Είμαι αισιόδοξος…» λέει ο ειδικός, και ολοκληρώνει λέγοντας: «Είναι απλώς ένα διαφορετικό “παιχνίδι” και πρέπει να εξελιχθούμε…».
~~~~~~~~~~~~~
Με πληροφορίες από:
By Gaia Vince, Mosaic
πηγή πληροφόρησης:cnn.gr

Παρασκευή, 13 Απριλίου 2018

Το κράνος που φέρνει επανάσταση στον τρόπο απεικόνισης του ανθρώπινου εγκεφάλου

Μια νέα γενιά ανιχνευτή εγκεφάλου,σύστημα σάρωσης ,που μπορεί να φορεθεί ως κράνος και που επιτρέπει στους ασθενείς να μετακινούνται φυσικά μέσα στο χώρο τους κατά τη διάρκεια της σάρωσης, δημιουργήθηκε από ερευνητές του UCL και του Πανεπιστημίου του Nottingham.

Η συσκευή (σκάνερ-κράνος ) αναπτύχθηκε από ερευνητές στο Sir Peter Mansfield Imaging Centre, University of Nottingham και στο Wellcome Centre for Human Neuroimaging, UCL.

Στο δημοσίευμα του περιοδικού Nature, οι ερευνητές αποδεικνύουν ότι μπορούν,με το σαρωτή-κράνος ,να μετρήσουν τη δραστηριότητα του εγκεφάλου, ενώ οι άνθρωποι κάνουν φυσικές κινήσεις, όπως το να κουνιούνται,να τεντώνονται,να πίνουν τσάι ακόμη ακόμα και να παίζουν πινγκ πονγκ.

Όχι μόνο μπορεί να φορεθεί αυτό το νέο, ελαφρύ μαγνητοεγκεφαλογραφικό (MEG) σύστημα,σαρωτής-κράνος , αλλά είναι και πιο ευαίσθητο από τα υπάρχοντα συστήματα.

«Έχει τη δυνατότητα,το νέο μηχάνημα,να φέρει επανάσταση στον τομέα σάρωσης και απεικόνισης του εγκεφάλου και να βοηθήσει αποτελεσματικότερα τα επιστημονικά και κλινικά θέματα που μπορεί να αντιμετωπιστούν με την σάρωση του ανθρώπινου εγκεφάλου», δήλωσε ο καθηγητής Gareth Barnes, ο οποίος ηγείται του έργου στο UCL Wellcome Center for Human Neuroimaging.

«Είναι σημαντικό το ότι θα μπορέσουμε τώρα να μελετήσουμε τη λειτουργία του εγκεφάλου πολλών ανθρώπων που μέχρι τώρα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να κάνουμε σάρωση και απεικόνιση,όπως στα μικρά παιδιά και σε ασθενείς με κινητικές διαταραχές. Αυτό θα μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα την υγιή ανάπτυξη του εγκεφάλου στα παιδιά, καθώς και τη διαχείριση των νευρολογικών και ψυχικών διαταραχών «, ανέφερε ο καθηγητής.

Τα κύτταρα του εγκεφάλου λειτουργούν και επικοινωνούν με την παραγωγή ηλεκτρικών ρευμάτων. Αυτά τα ρεύματα παράγουν μικροσκοπικά μαγνητικά πεδία,τα οποία είναι δυνατό να ανιχνευθούν και να μετρηθούν έξω από το κεφάλι. Οι ερευνητές χρησιμοποιούν το MEG για να χαρτογραφήσουν τη λειτουργία του εγκεφάλου με τη μέτρηση αυτών των μαγνητικών πεδίων. Αυτό επιτρέπει να έχουν οι ερευνητές μια λεπτομερέστατη εικόνα των μαγνητικών πεδίων,και να ερευνήσουν ακριβώς  ποια μέρη του εγκεφάλου εμπλέκονται όταν εκτελούμε διάφορες ενέργειες όπως ομιλία, κίνηση κ.α.

Οι σημερινοί σαρωτές MEG είναι μεγάλοι και ζυγίζουν περίπου μισό τόνο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι αισθητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση του μαγνητικού πεδίου του εγκεφάλου πρέπει να διατηρούνται σε πολύ κρύο (-269 ° C) που απαιτεί ογκώδη τεχνολογία ψύξης.

Με αυτούς τους σαρωτές, ο ασθενής πρέπει να παραμείνει τελείως ακίνητος κατά τη διάρκεια της σάρωσης, γιατί ακόμη και η παραμικρή  κίνηση μπορεί να καταστήσει τις εικόνες ακατάλληλες. Αυτό σημαίνει ότι είναι συχνά δύσκολο στους ανθρώπους που δυσκολεύονται να παραμείνουν ακίνητοι, όπως μικρά παιδιά ή ασθενείς με κινητικές διαταραχές όπως η νόσος του Parkinson. Παρουσιάζονται επίσης προβλήματα όταν κάποιος μπορεί να χρειαστεί να παραμείνει ακίνητος για μεγάλο χρονικό διάστημα προκειμένου να συλληφθεί  ένα σπάνιο γεγονός στον εγκέφαλο, όπως μια επιληπτική κρίση.

Αυτά τα προβλήματα έχουν επιλυθεί με το νέο σαρωτή του εγκεφάλου, καθώς οι ερευνητές εκμεταλλευόμενοι τους νέους «κβαντικούς» αισθητήρες τους τοποθέτησαν σε ένα 3D τυπωμένο πρωτότυπο κράνος. Το κράνος αυτό,ο νέος σαρωτής εγκεφάλου,είναι πάρα πολύ ελαφρύ,λειτουργεί  σε θερμοκρασία δωματίου και μπορεί να τοποθετηθεί απευθείας πάνω στο κεφάλι,όπως ένα απλό κράνος.Επίσης η  τοποθέτηση των αισθητήρων πολύ πιο κοντά στον εγκέφαλο αυξάνει το ποσό του σήματος που μπορούν να πάρουν.

Τα κράνη-σαρωτές έχουν άλλο ένα πλεονέκτημα,μπορούν να προσαρμοστούν σε οποιονδήποτε  χρειάζεται μαγνητοεγκεφαλογράφημα.

Μετά την επιτυχία του πρωτότυπου αυτού συστήματος, οι ερευνητές εργάζονται τώρα για νέα στυλ κράνους, τα οποία θα έχουν την εμφάνιση ποδηλάτου,τα οποία θα είναι κατάλληλα για βρέφη, παιδιά αλλά και για ενήλικες.

Ο Δρ Matt Brookes, ο οποίος ηγείται του έργου MEG στο Κέντρο απεικόνισης του Sir Peter Mansfield, του Πανεπιστήμιο του Nottingham, όπου και κατασκευάστηκε το πρώτο σκάνερ-κράνος εγκεφάλου,δήλωσε: «Αυτή η νέα τεχνολογία δημιουργεί νέες συναρπαστικές ευκαιρίες για μια νέα γενιά λειτουργικής απεικόνισης του εγκεφάλου. Η δυνατότητα ανίχνευσης σε άτομα ενώ κινούνται προσφέρει νέες δυνατότητες, για παράδειγμα για τη μέτρηση της λειτουργίας του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια καθηκόντων πραγματικού κόσμου ή γνήσιες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις. Αυτό έχει σημαντικές δυνατότητες να επηρεάσει την κατανόησή μας όχι μόνο της υγιούς λειτουργίας του εγκεφάλου αλλά και μιας σειράς νευρολογικών, νευροεκφυλιστικών και συνθηκών ψυχικής υγείας».

Ο Andrew Welchman, επικεφαλής της Νευροεπιστήμης και της Ψυχικής Υγείας του Wellcome, δήλωσε: «Το MEG είναι ένα πραγματικά πολύτιμο εργαλείο στη νευροεπιστήμη, αλλά οι σημερινοί σαρωτές εξακολουθούν να μην χρησιμοποιούνται ευρέως καθώς είναι ακριβοί, δυσκίνητοι. Ο νέος αυτός σαρωτής είναι συναρπαστικός όχι μόνο επειδή ξεπερνά αυτά τα θέματα και θα συμβάλει στη βελτίωση της κατανόησης του πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος αλλά και επειδή έχει τεράστιες δυνατότητες για κλινική χρήση ».

πηγή του άρθρου:www.galatsinews.gr

Δημήτρης Νανόπουλος: Το 2030 θα υπάρχουν «φεγγαρόπαιδα»

Την Κυριακή 10 Δεκεμβρίου 2013, ο Πίτερ Χιγκς παρέλαβε μαζί με τον Φρανσουά Ενγκλέρ το Νομπέλ Φυσικής. Στην ομιλία του περιέγραψε τη θεωρία του (τον μηχανισμό μέσω του οποίου η ύλη αποκτά τη μάζα της) και φυσικά μίλησε για το πασίγνωστο σε όλο τον κόσμο μποζόνιό του, κλείνοντας με την εξής φράση: «...το 1976 οι Ελις, Γκάιλαρντ και Νανόπουλος παρότρυναν τους πειραματικούς φυσικούς του CERN να αναζητήσουν το μποζόνιο Higgs όπως το προέβλεπε η θεωρία. Ηταν η αρχή μιας μεγάλης πειραματικής έρευνας, η οποία κορυφώθηκε με την ανακοίνωση του CERN τον Ιούλιο του 2012».

Ο Νανόπουλος στον οποίο αναφέρθηκε ο περίφημος Χιγκς είναι, φυσικά, ο Δημήτρης Νανόπουλος – ο σημαντικότερος εν ζωή θεωρητικός φυσικός. Ενα φτωχό παιδί που μετρούσε τ’ άστρα στο Χαρβάτι Αττικής (την Παλλήνη του 1950), όπου πέρασε τα παιδικά του χρόνια, για να φτάσει δύο δεκαετίες αργότερα να μιλάει για τ’ άστρα στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ.

Ενας μεγαλοφυής άνθρωπος, πάντα χαμογελαστός και αισιόδοξος, που μπορεί τη μία στιγμή να περιγράφει τη θεωρία των υπερχορδών και τα πολλαπλά σύμπαντα και την άλλη να παροτρύνει νέους επιστήμονες να τολμούν να χτυπήσουν την πόρτα μεγάλων ξένων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Τη μία στιγμή να αποδεικνύει μαθηματικά την τυχαιότητα της ζωής και την άλλη να συγκινείται με μια κλασική μελωδία ή να απαγγέλλει ένα ποίημα που υμνεί τον έρωτα. Και κάθε ώρα και στιγμή να θυμίζει σ’ όλους όσοι είναι ευλογημένοι με το δώρο της ζωής ότι πρέπει να ρουφούν το κάθε λεπτό που περνάει σαν να μην υπάρχει αύριο.

Διδακτική ιστορία

Γι’ αυτό και το τελευταίο βιβλίο του «Στον τρίτο βράχο από τον Ηλιο» (που έγραψε σε συνεργασία με τον Μάκη Προβατά και έχει πουλήσει ήδη 20.000 αντίτυπα από τις εκδόσεις Πατάκη) θα πρέπει να διαβαστεί από κάθε Ελληνόπουλο που ψάχνει να βρει τον δρόμο του στις δύσκολες αυτές μέρες που περνάει η χώρα. Οχι μόνο γιατί εξιστορεί την πορεία ενός νέου που με την προσωπική του σκληρή προσπάθεια πετυχαίνει αυτό που αγαπάει. Αλλά κυρίως γιατί μέσα από τις εξιστορήσεις μπορεί κανείς να διακρίνει την καθαρότητα του μυαλού ενός μεγάλου επιστήμονα που ασχολείται με το σύμπαν αλλά πατάει γερά τα πόδια του στο έδαφος. Και νοιάζεται για την πρόοδο και την προκοπή της Ελλάδας.

– Πηγαινοέρχεστε χρόνια μεταξύ Ελλάδας και Αμερικής, τι είναι αυτό που σας κάνει μεγαλύτερη εντύπωση από το πηγαινέλα μεταξύ δύο τελείως διαφορετικών κρατών;

– Αυτό που με τρομάζει είναι η απόσταση που χωρίζει τις δύο χώρες. Μια απόσταση που συνεχώς μεγαλώνει. Στη δεκαετία του ’50 αυτοί έκαναν δέκα βήματα και εμείς μισό. Τώρα αυτοί τρέχουν με την ταχύτητα του φωτός και εμείς πάμε με τον αραμπά. Και αν δεν βιαστούμε να καλύψουμε την απόσταση, κι αν δεν κάνουμε το παν για να ανεβούμε στο τρένο της προόδου με όλες μας τις δυνάμεις, κινδυνεύουμε να βρεθούμε ουραγοί. Σαν τους κατοίκους σε κάτι νησιά της Αυστραλίας, πολύ κοντά στην ηπειρωτική χώρα, όπου ζουν άνθρωποι όπως ζούσαν πριν από αρκετούς αιώνες, ενώ μερικά χιλιόμετρα πιο δίπλα απογειώνονται πύραυλοι.

– Εχουμε τόσο μεγάλες διαφορές με τις ΗΠΑ;

– Ασφαλώς. Στην Ελλάδα γίνονται μεγάλο θέμα οι απεργίες και το άσυλο στα πανεπιστήμια, όταν πλέον είναι σαφές διεθνώς ότι στον κόσμο της εργασίας και της παιδείας έχουν έρθει τα πάνω κάτω. Και με αυτές τις αλλαγές καταρρίπτονται πλέον οι κομισάριοι και οι εργατοπατέρες, γιατί ο κόσμος είτε το θέλει είτε όχι, για να βγάλει το ψωμί του θα πρέπει να έχει γνώσεις. Οι νέοι που ξεκινούν σήμερα πρέπει να καταλάβουν ότι θα πρέπει να έχουν μεγάλη ειδίκευση και απόλυτη σχέση με τα επαγγέλματα του μέλλοντος –κομπιούτερ, βιολογία, τεχνητή νοημοσύνη, ρομπότικς– εάν θέλουν να προχωρήσουν. Είναι σαν να προσλάβεις μια γραμματέα 25 χρονών και να φέρει μαζί της γραφομηχανή και να μην ξέρει αγγλικά. Δεν έχει κανένα μέλλον.

Οι αλλαγές γύρω μας θυμίζουν την ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν «Μοντέρνοι καιροί» – με την είσοδο των μηχανών τη δεκαετία του ’30 στην αγορά εργασίας. Κάποτε τα σπίτια χτίζονταν με το χέρι, με εργάτες που κουβαλούσαν τον τενεκέ με τη λάσπη κι ανέβαιναν με τα πόδια τη σκαλωσιά. Περάσαμε γρήγορα στις μπετονιέρες και πλέον χτίζουμε σε λίγους μήνες ολόκληρο ουρανοξύστη. Σε λίγο δεν θα χρειαζόμαστε καν αυτά – θα τα αναλάβουν όλα τα ρομπότ ή οι τρισδιάστατοι εκτυπωτές.

– Πόσο γρήγορα θα πάμε εκεί;

– Αφάνταστα γρήγορα. Σε μία πενταετία οι μεγάλες πόλεις θα έχουν ηλεκτρικά αυτοκίνητα χωρίς οδηγούς. Ηδη η Amazon εγκαινίασε το πρώτο της κατάστημα χωρίς υπαλλήλους, ενώ προχωράμε με άλματα στο Διάστημα. Το 2024 θα κάνουμε επανδρωμένη αποστολή στον Αρη και το 2027, όπως λέει ο Ελον Μασκ της Tesla, θα ’χουμε 1.000 ανθρώπους στο φεγγάρι και στη συνέχεια θα εποικίσουμε και τον Αρη. Δηλαδή 200 χρόνια από τη ναυμαχία του Ναυαρίνου με την οποία απελευθερωθήκαμε από τους Τούρκους, θα υπάρχει η πρώτη αποικία στο φεγγάρι.
Μέχρι το 2030 θα ’χουμε τα λεγόμενα «φεγγαρόπαιδα». Θα κοιτάς την ταυτότητά τους και θα λέει ότι έχουν γεννηθεί στη Σελήνη. Και δεν μιλάω για 100 χρόνια μπροστά, μιλάω για αύριο. Το επόμενο αυτό βήμα θα γίνει πολύ γρήγορα, γιατί δεν θα γίνει από κράτη. Θα γίνει από ιδιωτικές εταιρείες που ξοδεύουν δισεκατομμύρια δολάρια και περιμένουν γρήγορα κέρδη.


«Εδώ θα έπρεπε να υπάρχει waiting list φοιτητών για να ’ρθουν και να διδαχθούν, π.χ. αρχαιολογία. Θα μπορούσαμε να ’μαστε το πνευματικό Μονακό του κόσμου», λέει ο Δημήτρης Νανόπουλος.

Επιστημονικά άλματα

– Τι ήταν αυτό που έσπρωξε την ανθρωπότητα μπροστά;

– Οι θετικές επιστήμες. Η Φυσική και το ξαδελφάκι της η Τεχνολογία. Οι βασικοί νόμοι της Φυσικής είναι παντού ίδιοι. Μελετώντας το φως της κοσμικής ακτινοβολίας που έρχεται από 13,8 δισ. χρόνια μακριά ξέρουμε ότι λειτουργούν οι νόμοι του Μάξγουελ. Αντίθετα οι νόμοι, π.χ., της Βιολογίας μπορεί να είναι διαφορετικοί σε άλλους πλανήτες. Μπορεί εκεί να μην είναι ο άνθρακας το βασικό συστατικό της ζωής, αλλά το πυρίτιο. Να μην είναι το DNA το κληρονομικό μόριο. Οι «άνθρωποι» να ζουν με το θειάφι. Αρα, αντίθετα από τη Φυσική, η Βιολογία είναι τοπική επιστήμη. Και πρόσεξε: αν αφαιρέσεις την επιστήμη, ο κόσμος θα ζούσε σήμερα όπως την εποχή του Πλάτωνα. Καμία γενιά στην Ιστορία δεν έχει ζήσει τα άλματα που είδαμε εμείς στην επιστήμη. Από το αβάκιο φτάσαμε μέσα σε 50-60 χρόνια στην τεχνητή νοημοσύνη.

Στην Ελλάδα οι κλασικές σπουδές είναι το CERN του κόσμου

– Αν σας καλούσαν να αναλάβετε το υπουργείο Παιδείας, τι θα κάνατε για το ελληνικό πανεπιστήμιο;

– Κατ’ αρχάς με έναν νόμο και ένα άρθρο, που λένε, θα γύριζα στον νόμο Διαμαντοπούλου, ως μια πρώτη αρχή. Δεν μπορούμε να μην έχουμε ιδιωτικά πανεπιστήμια – θα προτιμούσα μάλιστα να έρχονταν στην Ελλάδα παραρτήματα αμερικανικών ή δυτικοευρωπαϊκών γνωστών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων για να είναι πέραν πάσης υποψίας.

– Να είναι κερδοσκοπικά ιδρύματα;

– Ας ξεκινήσουν ως μη κερδοσκοπικά, νομίζω ότι το Χάρβαρντ και τα άλλα μεγάλα ξένα πανεπιστήμια έχουν αρκετά λεφτά. Ομως στην Ελλάδα οι κλασικές σπουδές είναι το CERN του κόσμου. Ο μεγάλος επιταχυντής νετρονίων όσον αφορά τις κλασικές σπουδές είναι κάτω από την ελληνική γη, και αυτό θα ’πρεπε να το είχαμε εκμεταλλευτεί χρόνια τώρα. Σε κάθε δρόμο της Αθήνας θα έπρεπε να υπάρχει ένα παράρτημα μεγάλων πανεπιστημίων απ’ όλο τον κόσμο. Οχι μόνο από την Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη. Και οι Κινέζοι έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για τις κλασικές σπουδές και την αρχαία Ελλάδα, και οι Ινδοί.

Εδώ θα έπρεπε να υπάρχει waiting list φοιτητών για να έρθουν και να διδαχθούν, π.χ. αρχαιολογία. Θα μπορούσαμε να ’μαστε το πνευματικό Μονακό του κόσμου. Κι ας αφήσουμε τις μεγάλες παραγωγές, να φτιάχνουμε αυτοκίνητα και τέτοια. Βέβαια, πρέπει να εκμεταλλευθούμε σωστά τον ορυκτό μας πλούτο και τις πλουτοπαραγωγικές μας πηγές.Αλλά εγώ θα σου μιλήσω γι’ αυτά που ξέρω. Είναι δυνατόν να μην επιτρέπεται η διδασκαλία κλασικών σπουδών στα αγγλικά – να το κάνουν τα πανεπιστήμια σχεδόν κρυφά; Ημαρτον, Θεέ μου. Πού ζούμε; Κι αυτό θα έβγαζε τεράστια κεφάλαια για να μπορούσε να κάνει άλλα πράγματα η χώρα.Γιατί να μην πηγαίνουν στα ελληνικά πανεπιστήμια χιλιάδες Ελληνες φοιτητές που φεύγουν στο εξωτερικό και να μην προσελκύουμε και δεκάδες χιλιάδες φοιτητές που θα ήθελαν να ’ρθουν στην Ελλάδα να σπουδάσουν αυτό που μόνο η Ελλάδα μπορεί να τους προσφέρει σε τέτοιο επίπεδο;

Αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει κάποιοι καθηγητές των ελληνικών πανεπιστημίων που έχουν φέουδα και δεν θέλουν κανέναν να τους τα αγγίξει να προσγειωθούν στη νέα πραγματικότητα. Εδώ δεν δέχονται την αξιολόγηση. Αν είναι δυνατόν. Μιλάμε σοβαρά;

Κάθε χρόνο, τα 50 χρόνια που είμαι στο εξωτερικό, στα πανεπιστήμια, στο CERN κλπ., έχουμε αξιολόγηση. Γράφω εκθέσεις, αναλυτικά τι έχω παραγάγει, τι ομιλίες έδωσα, πώς πήγαν τα εργαστήρια και τα πειράματα. Κάθε χρόνο. Μέχρι 31 Ιανουαρίου θα πρέπει να γράψω τι έγινε τον προηγούμενο χρόνο. Και να το υποβάλω στο πανεπιστήμιο ή στα αντίστοιχα ερευνητικά κέντρα με τα οποία συνεργάζομαι. Δεν νοείται αλλιώς να προχωρήσουμε μπροστά.

Η συνάντηση

Συναντηθήκαμε μεσημέρι στο «17», στο Κολωνάκι. Ο Φώτης, ιδιοκτήτης του πιο γνωστού πολιτικο-δημοσιογραφικού εστιατορίου της Αθήνας, έσπευσε να τον προϋπαντήσει με ένα «Τι ωραία που περάσαμε...», οπότε κατάλαβα ότι οι δυο τους είχαν προϊστορία. Κατά τη διάρκεια του γεύματος ήρθαν πολλοί (κυρίως πολιτικοί) στο τραπέζι μας να χαιρετήσουν με ενθουσιασμό τον κ. Νανόπουλο – κάτι που έδειχνε να τον ευχαριστεί.

«Γι’ αυτό, όπου και να πάω, ξαναγυρίζω στην Ελλάδα», μου πέταξε με φανερή νοσταλγία. «Ξέρουμε να ζούμε, να γράφουμε ποιήματα και να τραγουδάμε από χαρά κι από λύπη. “Βρέχει φωτιά στη στράτα μου”, τι τραγούδι είναι αυτό. Το λέω κι ανατριχιάζω. Λίγο περισσότερο μυαλό να είχαμε, λίγο πιο σοβαροί να ήμαστε κι αγαπημένοι, θα κάναμε θαύματα. Και θα ζούσαμε πλουσιοπάροχα στην ευλογημένη αυτή χώρα». Ψέματα;

Φάγαμε σούπα τραχανά με φέτα και δύο πιάτα σπανακόρυζο που τα συνοδεύσαμε με δροσερή Μαλαγουζιά. Δεν πήραμε γλυκό, αλλά δύο εσπρέσο μαζί με τα σοκολατάκια-υπογλώσσια του μαγαζιού. Λογαριασμός 59 ευρώ.

Oι σταθμοί του

1948
Γεννιέται στην Αθήνα και περνάει τα παιδικά του χρόνια στο Χαρβάτι.
1964
Στο 3ο Γυμνάσιο Αμπελοκήπων γνωρίζει τον καθηγητή Φυσικής Βαγγέλη Τσιγκούνη, ο οποίος εντοπίζει το ταλέντο του.
1966
Ως φοιτητής διαβάζει το βιβλίο του Φάινμαν «Lectures in Physics» και αποφασίζει να ασχοληθεί με τη θεωρητική φυσική.
1971
Φεύγει για διδακτορικό στην Αγγλία (University of Sussex). Αργότερα τον ακολουθεί και η σύζυγός του Μυρτώ.
1973
Γίνεται δεκτός για να συνεχίσει το ερευνητικό του έργο στο CERN.
1975
Αποφασίζει ότι θα πρέπει να αναζητήσουν στον επιταχυντή το «ξεχασμένο» από τους φυσικούς μποζόνιο Higgs
1977
Ξεκινάει να εργάζεται ως μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Harvard.
1995
Tα πρώτα ίχνη του υποατομικού σωματιδίου top quark με μάζα 173 GeV ανοίγουν τον  δρόμο για την εύρεση του μποζονίου Higgs.
2011
Η δικαίωση. To CERN εντοπίζει πειραματικά το μποζόνιο Higgs, αποδεικνύοντας τη θεωρία της ομάδας Νανόπουλου.
πηγή άρθρου:www.kathimerini.gr

Astronio: «Ο πόλεμος με την άγνοια θα είναι ο μόνος πόλεμος που θα γνωρίζει η ανθρωπότητα…»


Συνέντευξη τον Μάκη Γεφυρόπουλο
Αναρωτηθήκατε ποτέ πόσο δύσκολη ή όχι είναι η πρόσβαση στα νέα δεδομένα και τις καινούριες συνήθειες που φέρνει μαζί της η επιστημονική πρόοδος;

Δεν αναφέρομαι φυσικά στα εύπεπτα gadgets, όπως είναι αυτά που βλέπουμε να στοιβάζονται σωρηδόν στα ράφια των καταστημάτων τεχνολογικής «αιχμής», μόνο και μόνο για να αντικατασταθούν λίγο αργότερα από τα πιο «προηγμένα» μοντέλα τους, αλλά στις επαναστατικές ανακαλύψεις που συμβαίνουν την ίδια ώρα που εμείς «χαζεύουμε» τα «καλούδια», προσπαθώντας να τονώσουμε χωρίς επιτυχία, τη διάτρητη αυτοπεποίθηση μας.

Η πρωτοπορία στο πεδίο ερμηνείας του φυσικού κόσμου που μας περιβάλει είναι συγκλονιστική και όμως με λίγες εξαιρέσεις παραμένει αθέατη για την πλειονότητα των κοινών «θνητών». Εκτός από τη δυσλειτουργικότητα των mainstream ΜΜΕ και τη στοχευμένη τακτική τους στην ανάδειξη και προβολή μονάχα της «θολής μαυρίλας» της πραγματικότητας μας, η ευθύνη βαραίνει εξίσου και την επιστημονική κοινότητα.

Με λίγες φωτεινές εξαιρέσεις, η λειτουργία ενός απρόσιτου «Ιερατείου» που κρύβεται ενδελεχώς στις παρυφές της «επιστημονικής» του αυτοαπομόνωσης, μόνο προβλήματα μπορεί να προκαλέσει.

Η κοινωνία που δεν έχει επαφή με την εξέλιξη είναι καταδικασμένη σε μαρασμό και ο επιστήμονας που αποφεύγει την επιβεβλημένη αλληλεπίδρασή του με το λαό είναι επικίνδυνος να πέσει θύμα της ματαιοδοξίας του και επομένως να αποτελέσει εύπλαστο «ζυμαράκι» στα επιδέξια χέρια των ισχυρών επιτήδειων.

Ο Παύλος Καστανάς, γνωστός και ως «ASTRONIO» στο YouTube, είναι φυσικός και με τη βοήθεια του διαδικτύου επιχειρεί να διαφωτίσει τα ανήλιαγα μονοπάτια της Γνώσης. Με προσήνεια και σαφήνεια αναλύει δυσνόητα προβλήματα αστρονομίας και φυσικής, συμβάλλοντας έτσι στην επιστημονική κατάρτιση του κοινού.

Ο Astronio αποδεικνύει ότι το μεράκι μπορεί να συνδυαστεί άριστα με τις τεχνολογικές δυνατότητες που προσφέρει αφειδώς η εποχή μας. Η φρέσκια ματιά επιστημόνων όπως ο Παύλος αποτελεί τον οδηγό του μέλλοντος.

Γιατί το δικαίωμα στην Επιστήμη είναι αναφαίρετο και η γνώση Κτήμα όλων μας…



Astronio, μαθήματα αστρονομίας και όχι μόνο στο YouTube. Με τρόπο απλό και κατανοητό γίνεται μία πάρα πολύ καλή προσπάθεια διάδοσης της επιστήμης των αστεριών, με τη βοήθεια και τη δύναμη του διαδικτύου. Πώς προέκυψε το όλο εγχείρημα;

Πάντα ήθελα να βρω έναν τρόπο να μοιραστώ την αγάπη μου για την αστρονομία με ένα πιο ευρύ κοινό. Χάρη στο YouTube αυτό μπόρεσε να γίνει πραγματικότητα και προς μεγάλη μου έκπληξη βρήκε ανταπόκριση. Φάνηκε ότι υπήρχε μια μεγάλη ανάγκη να γνωρίσει ο κόσμος την ομορφιά της επιστήμης και στη δική μας γλώσσα. Εξάλλου αυτή η τάση φάνηκε κι από την επιτυχία των φίλων και συνοδοιπόρων μου σε αυτήν την προσπάθεια «The Mad Sc1ent1st» και «Καθημερινή Φυσική».

Πώς αποφάσισες να γίνεις επιστήμονας και δη να ασχοληθείς με την αστρονομία; Ποια ήταν τα ερεθίσματά σου;

Από πολύ μικρός ενθουσιαζόμουν με την λογική εξήγηση του κόσμου. Μέχρι τα δέκα μου ήθελα να γίνω ζωολόγος. Με εντυπωσίαζε η ποικιλομορφία των ζώων στη φύση και με ενθουσίαζε κάθε πληροφορία που μάθαινα για αυτά. Μέχρι που κάποια Χριστούγεννα όταν ήμουν 10-11 χρονών μαζί με τα υπόλοιπα δώρα κάτω από το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ο πατέρας μου είχε βάλει ένα βιβλίο που λεγόταν «Το Διάστημα».

Αυτή ήταν μια αποφασιστική στιγμή στη ζωή μου γιατί για πρώτη φορά ήρθα σε επαφή με τον «πραγματικό» κόσμο. Συνειδητοποίησα ότι όλοι μας ζούμε σε έναν μικρόκοσμο και έχουμε την εγωκεντρική ψευδαίσθηση ότι αυτός ο μικρόκοσμος είναι ό,τι πιο σημαντικό μες το σύμπαν. Με μάγεψαν τα μεγέθη του σύμπαντος, οι γιγάντιοι πλανήτες, οι εκρήξεις supernova, οι γαλαξίες.

Ύστερα απέκτησα ένα παιδικό τηλεσκόπιο και άρχισα τις πρώτες μου αστροπαρατηρήσεις που τις θυμάμαι πάντα με πολλή συγκίνηση. Οι προβολές της σειράς Cosmos με τον Carl Sagan στην τηλεόραση υπήρξαν επίσης καθοριστικές για να εδραιωθεί η αγάπη μου για το διάστημα.

Ποια θα ήταν η συμβουλή σου σε ένα παιδί που ονειρεύεται να γίνει αστροφυσικός; Υπάρχουν δυσκολίες;

Η αστροφυσική είναι μια αρκετά δύσκολη επιστήμη που απαιτεί να είσαι εξίσου καλός στη φυσική όσο και στα μαθηματικά. Συνήθως χρειάζεται να τελειώσεις πρώτα το Φυσικό ή κάποια παρεμφερή σχολή θετικών επιστημών και ύστερα να ξεκινήσεις μεταπτυχιακές σπουδές.

Πρέπει να επισημάνω ότι στην Ελλάδα οι περισσότεροι Φυσικοί ανεξαρτήτως εξειδίκευσης ασχολούνται με την εκπαίδευση. Ακόμα και συνάδελφοι με πολύ εντυπωσιακές σπουδές, διδακτορικά και postdoc τελικά επιστρέφουν στην Ελλάδα και γίνονται εκπαιδευτικοί.

Από την άλλη μεριά εάν κάποιος έχει σκοπό να ασχοληθεί με την έρευνα πρέπει να είναι προετοιμασμένος να ταξιδεύει πολύ. Αυτό είναι το μόνιμο παράπονο που ακούω από φίλους μου ερευνητές, οι οποίοι κάποια στιγμή αισθάνονται μια κόπωση και επιθυμούν να γυρίσουν στον τόπο τους και να χτίσουν τη ζωή τους σε πιο σταθερή βάση. Είναι πολύ δύσκολο να πρέπει να αλλάζεις διαρκώς περιβάλλον, φίλους και τοποθεσία. Αυτή θα έλεγα ότι είναι η μεγαλύτερη δυσκολία σε ότι αφορά τους ερευνητές αστροφυσικούς.

Γιατί δεν έχουμε έρθει μέχρι σήμερα σε επαφή με εξωγήινους; Θεωρείς ότι είμαστε έτοιμοι για μια συνάντηση;

Το ερώτημα αυτό είναι ένα δυσεπίλυτο μυστήριο το οποίο ονομάζεται το «παράδοξο του Fermi». Θα έπρεπε να μπορούμε να εντοπίσουμε φαινόμενα που σχετίζονται με ζωή και νοημοσύνη στον γαλαξία μας αλλά μέχρι στιγμής δεν έχουμε καμιά ένδειξη για την ύπαρξή της.

Οι πιθανότητες από την άλλη μεριά λένε ότι η ζωή ως φαινόμενο πρέπει να έχει εμφανιστεί αμέτρητες φορές μες το σύμπαν. Και είχε αρκετό χρόνο ώστε να εξελιχθεί και να ταξιδέψει σε διαφορετικές περιοχές του Γαλαξία μας.

Επομένως βρισκόμαστε μπροστά σε ένα μεγάλο μυστήριο. Είτε είναι πολύ ελλιπής η τεχνολογία μας, είτε η ανάπτυξη τεχνολογικών πολιτισμών είναι ένα εξαιρετικά σπάνιο φαινόμενο στο σύμπαν. Πάντως μες τα επόμενα χρόνια, χάρη σε κάποια νέα διαστημικά τηλεσκόπια θα μπορούμε να βρούμε ενδείξεις για την ύπαρξη ζωής σε ατμόσφαιρες εξωπλανητών.

Τώρα για συνάντηση, θα έλεγα ότι σίγουρα δεν είμαστε έτοιμοι. Η ανθρωπότητα είναι ακόμα κατακερματισμένη και σε καμιά περίπτωση δεν μπορούμε να μιλήσουμε ακόμα για έναν ενιαίο ανθρώπινο πολιτισμό με κοινές αξίες. Θα είναι δύσκολο ακόμα και να επιλέξουμε εκπροσώπους να μιλήσουν για την ανθρωπότητα. Προφανώς κάτι τέτοιο θα έπρεπε να γίνει μέσα από τον ΟΗΕ αλλά έχουμε ακόμα πολύ δρόμο μπροστά μας.

Τι οφείλει ο καθένας μας να γνωρίζει για το Σύμπαν και τον Κόσμο στον οποίο ζει;

Θα ξεκινούσα από μια βασική εικόνα της δομής του σύμπαντος, δηλαδή τι είναι οι πλανήτες, τι είναι τα ηλιακά συστήματα, τι είναι οι γαλαξίες. Ενδεικτικά αναφέρω ότι οι τελευταίες μελέτες δείχνουν ότι υπάρχουν δύο τρισεκατομμύρια γαλαξίες, ο καθένας από τους οποίους περιέχει κατά μέσο όρο εκατό δισεκατομμύρια άστρα που τα περισσότερα έχουν πλανήτες γύρω τους. Στο βίντεο «τα γιγάντια μεγέθη του σύμπαντος» κάνω μια προσπάθεια να περιγράψω αυτήν την εικόνα μέσα σε λίγα λεπτά.

Πιστεύεις στη θεωρία της Μεγάλης Έκρηξης; Τι υπήρχε πριν από το Big Bang;

Η Μεγάλη Έκρηξη δεν είναι ιδεολογία ή θρησκεία ώστε να «πιστεύουμε» σε αυτήν. Είναι η επικρατέστερη επιστημονική θεωρία σχετικά με την εξέλιξη του σύμπαντος η οποία έχει επιβεβαιωθεί από αρκετά ευρήματα. Προσέξτε ότι η θεωρία αυτή δεν συμπεριλαμβάνει την εξήγηση της αιτίας του σχηματισμού του σύμπαντος. Περιγράφει όμως άριστα τι συνέβη από τη στιγμή που το σύμπαν προέκυψε και άρχισε να διαστέλλεται.

Τώρα για την προέλευση του σύμπαντος δεν έχουμε ξεκάθαρη εικόνα. Η άποψη η οποία φαίνεται να κερδίζει έδαφος στους επιστημονικούς κύκλους είναι ότι το σύμπαν προέκυψε από μια κβαντική διακύμανση και ότι πιθανότατα υπάρχουν αμέτρητα σύμπαντα με διαφορετικούς φυσικούς νόμους και διαφορετικές φυσικές σταθερές.

Είναι το Σύμπαν μας άπειρο; Τελικά είναι «καταδικασμένο» να διαστέλλεται στο  ψυχρό διηνεκές ή θα επιστρέψει στο αρχικό σημείο της κοσμικής πανσπερμίας;

Το σύμπαν είναι πεπερασμένο, εξάλλου δε θα είχε νόημα να μιλούμε για διαστολή του απείρου. Όλα δείχνουν ότι στο παρελθόν ήταν πολύ μικρότερο και τη δεκαετία του ’90 οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι το σύμπαν διαστέλλεται επιταχυνόμενα. Κάτι που σημαίνει ότι όσο πιο μεγάλο γίνεται, τόσο αυξάνει ο ρυθμός με τον οποίο διαστέλλεται.

Η μάζα στο σύμπαν δεν είναι αρκετή ώστε να οδηγήσει σε κατάρρευση του σύμπαντος. Φαίνεται ότι κάποια εξωτική μορφή ενέργειας που ονομάζεται «σκοτεινή ενέργεια» το αναγκάζει να διαστέλλεται με επιταχυνόμενο ρυθμό. Επομένως όλα τα στοιχεία που έχουμε μέχρι στιγμής δείχνουν ότι η διαστολή θα συνεχίσει μέχρι τον θερμικό θάνατο του σύμπαντος όπου πλέον τίποτα νέο δε θα δημιουργείται.

Οι μελανές οπές εξακολουθούν να μαγνητίζουν τη φαντασία μας. Δικαιολογείται η τόση προσκόλληση, στα όρια του «μυστικισμού» για χατίρι τους;

Νομίζω ότι δικαιολογείται σε κάποιο βαθμό διότι πρόκειται για μια περιοχή όπου οι νόμοι της φυσικής φαίνεται να καταρρέουν. Η μάζα ενός άστρου φαίνεται να συγκεντρώνεται όχι σε έναν χώρο, αλλά σε ένα σημείο. Πράγμα που οδηγεί σε ένα μαθηματικό κατασκεύασμα άπειρης πυκνότητας. Γι’ αυτό εξάλλου ονομάζεται «μοναδικότητα». Αυτό από φυσικής άποψης είναι προβληματικό και ίσως μυστηριώδες. Δε θα χρησιμοποιούσα όμως τον όρο «μυστικισμό» που λέτε.

Είναι επικίνδυνο να μπλέκουμε τα επιστημονικά ευρήματα με τις προσωπικές υπερφυσικές αντιλήψεις που έχει ο καθένας. Ειδικά στον τομέα της κβαντικής φυσικής το βλέπω πολύ συχνά αυτό. Υπάρχουν βιβλία εντελώς ανορθολογικά που βάζουν τη λέξη «κβαντικό» μπροστά από οποιοδήποτε άλλη λέξη για να προσδώσουν μια επιστημονικοφάνεια στο περιεχόμενό τους.

Υπάρχει εμπορευματοποίηση της Κβαντικής; Πέφτουμε από τα σύννεφα… Πώς γίνεται όμως η διάκριση μεταξύ της επιτηδευμένης ανακρίβειας και της αλήθειας στο χώρο της επιστήμης; Αναφέρομαι στο ευρύ κοινό που ίσως να βρίσκεται σε μία μικρή σύγχυση σχετικά με το τι είναι επιστημονικά αληθές και τι προσοδοφόρο μύθευμα…

Αυτό είναι ένα σημαντικό πρόβλημα ειδικά σήμερα που μπορεί ο καθένας να μοιραστεί τις απόψεις του εύκολα μέσω Internet. Η λύση βέβαια δεν είναι να στερήσουμε το δικαίωμα στην έκφραση αλλά να εκπαιδευθεί το κοινό έτσι ώστε να μελετά κριτικά οτιδήποτε βρίσκει στο Internet ή στα βιβλιοπωλεία. Πάντα ξεκινούμε από την ιδιότητα του συγγραφέα. Είναι πράγματι επιστήμονας; Ή απλά κάποιος που αυτοπροσδιορίζεται ως «σοφός»; Ύστερα κοιτούμε τα συμφραζόμενα, το πλαίσιο δηλαδή μες το οποίο κινείται η θεματολογία του. Αν δεις για παράδειγμα κάποιον που ασχολείται με την …«πνευματική ίαση» και τα «τσάκρα» να χρησιμοποιεί τη λέξη «κβαντικό» εκεί μάλλον πρέπει να χτυπήσει το καμπανάκι κινδύνου ψευδοεπιστήμης.

Ο Mad Sc1ent1st στο κανάλι του έχει ασχοληθεί σε βάθος με αυτό το θέμα και έχει κάνει αρκετά τέτοια βίντεο αλλά υπάρχουν και sites όπως το ellinikahoaxes.gr που προσπαθούν να βάλουν ένα φρένο σε αυτήν την καταιγίδα παραπληροφόρησης.

Οι φυσικοί νόμοι που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε τη ζωή μας μέσα στο Σύμπαν, έχουν ισχύ και για άλλους πιθανούς νοήμονες οργανισμούς;

Μου δίνετε την ευκαιρία να απαντήσω σε κάτι που με ρωτούν συχνά: μπορεί μια μορφή ζωής να είναι εξωτική και να κατοικεί σε ακραίες συνθήκες, όπως είναι για παράδειγμα το εσωτερικό των άστρων ή οι υπερβολικά θερμοί πλανήτες;

Η απάντηση είναι ότι η εμφάνιση ζωής πρέπει να αντιμετωπίζεται όπως κάθε άλλο φυσικό φαινόμενο και ως τέτοιο είναι υποχρεωμένο να υπακούει στους νόμους της φύσης. Για παράδειγμα, σε υπερβολικά υψηλές θερμοκρασίες οι δεσμοί μεταξύ των ατόμων σπάνε και έτσι είναι αδύνατο να σχηματιστούν μόρια. Είναι όμως δεδομένο ότι για την ύπαρξη ενός οργανισμού απαιτείται να σχηματιστούν σύνθετα μόρια.

Επομένως, ναι μεν η ζωή στο διάστημα θα είναι πολύ διαφορετική απ’ ότι συναντούμε στη Γη αλλά όχι τόσο διαφορετική ώστε να παραβιάζει τους φυσικούς νόμους. Για αυτό και η αναζήτηση εξωγήινης ζωής επικεντρώνεται στην κατοικήσιμη ζώνη των άστρων, δηλαδή στην περιοχή όπου οι θερμοκρασίες επιτρέπουν την ύπαρξη νερού σε υγρή μορφή, διότι γνωρίζουμε ότι οι φυσικοί νόμοι ευνοούν τον σχηματισμό σύνθετων μορίων σε τέτοιες συνθήκες.

Από εκεί και πέρα για την ποικιλομορφία της εξωγήινης ζωής το μόνο εμπόδιο είναι η φαντασία μας. Ακόμα και εδώ στη Γη τα χαρακτηριστικά των έμβιων όντων διαφέρουν υπερβολικά παρ’ όλο που μοιράζονται την ίδια «γλώσσα προγραμματισμού». Πραγματικά σταματάει ο νους μου όταν προσπαθώ να φανταστώ πώς θα μπορούσε να έχει εξελιχθεί μια μορφή ζωής σε έναν εντελώς διαφορετικό πλανήτη με διαφορετικές συνθήκες από τη Γη.

Η Νευτώνεια Φυσική φαίνεται κατά κάποιον τρόπο να «παραμερίζεται» εκεί έξω και η θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν να φτάνει η χάρη της μέχρι το σημείο της Μεγάλης Έκρηξης. Ισχύει αυτή η τρόπος τινά «ασυνέχεια» στους φυσικούς νόμους; Μήπως απλά αποτελούν τμήματα μίας μεγαλύτερης και ενιαίας Συμπαντικής Αρμονίας;

Δεν πρόκειται ακριβώς περί ασυνέχειας. Η Νευτώνεια φυσική είναι μια ειδική περίπτωση της θεωρίας της σχετικότητας για σχετικά μικρές ταχύτητες και μάζες. Επομένως η θεωρία της σχετικότητας είναι μια θεωρία που ερμηνεύει πολύ περισσότερα φαινόμενα από τη Νευτώνεια φυσική, αλλά έχει κι εκείνη τα όριά της.

Για παράδειγμα όταν διεισδύουμε στο εσωτερικό της ύλης σε υπερβολικά μικρές κλίμακες τα φαινόμενα εξηγούνται καλύτερα από την κβαντική φυσική. Υπάρχει πράγματι μια δυσκολία στο πάντρεμα μεταξύ της θεωρίας της σχετικότητας και της κβαντικής φυσικής αλλά και οι δύο θεωρίες είναι άριστες στις κλίμακες στις οποίες αναφέρονται.

Πολλοί επιστήμονες, θεωρούν ότι ο Νους μπορεί να δημιουργήσει ύλη. Πραγματικότητα. Έχεις κατά νου τέτοιες πειραματικές μεθόδους που να περιγράφουν ρεαλιστικά τη συγκεκριμένη πρακτική;

Για να είμαι ειλικρινής αμφισβητώ το κατά πόσο είναι πολλοί οι επιστήμονες που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο. Αυτή είναι μια αρκετά παλιά αντίληψη που ανήκει στο φιλοσοφικό ρεύμα του ιδεαλισμού. Ο πιο γνωστός εκφραστής αυτής της αντίληψης ήταν ο Πλάτωνας. Σύμφωνα με τον ιδεαλισμό κάθε υλικό φαινόμενο είναι παράγωγο του νου. Δηλαδή ο νους, η σκέψη και η συνείδηση προϋπάρχει της ύλης. Αυτό όπως αντιλαμβάνεστε είναι η βάση των περισσότερων –αν όχι όλων- των θρησκειών.

Η σύγχρονη επιστήμη και η επιστημονική μέθοδος βασίζονται στην ακριβώς αντίθετη αντίληψη. Η συνείδηση, η σκέψη και ο νους είναι αποτέλεσμα φυσικών διεργασιών που συμβαίνουν μέσα στον εγκέφαλό μας. Δεν έχουμε καμιά ένδειξη ότι η συνείδησή μας υπάρχει έξω από τον εγκέφαλό μας ή ότι επηρεάζει το σύμπαν γύρω μας. Με απλά λόγια εάν προσπαθήσεις να πετάξεις από τον τρίτο όροφο της πολυκατοικίας ο νόμος της βαρύτητας θα εξακολουθήσει να ισχύει ανεξάρτητα από το πώς τον ερμηνεύει ο εγκέφαλός σου. Υπάρχουν αντικειμενικές αλήθειες που δεν επηρεάζονται ούτε από τον τρόπο που σκεπτόμαστε ούτε από τον τρόπο που τις ερμηνεύουμε. Σκοπός της επιστήμης είναι να τις προσεγγίσει με όσο το δυνατόν πιο καθαρή και αμερόληπτη ματιά γίνεται.

Πώς φαντάζεται ο Astronio τον Άνθρωπο του μέλλοντος; Θα διαφέρει από εμάς;

Είναι κάτι που σκέφτομαι συχνά. Θεωρώ ότι είναι αναγκαίο να επαναξιολογήσουμε τις αξίες και τους στόχους μας σε μια πιο ορθολογική και επιστημονική βάση. Ειδικά όταν βλέπεις τα πράγματα μέσα από το πρίσμα της αστρονομίας η ζωή των ανθρώπων παίρνει μια τελείως διαφορετική μορφή: κάποια πράγματα αρχίζουν να φαίνονται εντελώς άσκοπα και κάποια άλλα πολύ σημαντικά.

Για παράδειγμα τι αξία έχει προσωρινή αύξηση της οικονομικής ή στρατιωτικής δύναμης μιας χώρας μπροστά στο ενδεχόμενο πρόσκρουσης ενός μετεωρίτη πάνω στον πλανήτη μας; Τι αξία έχουν οι εθνικές, φυλετικές, οικονομικές διαφορές μπροστά στη μεγάλη εικόνα που είναι ότι η Γη είναι ένας απειροελάχιστος εύθραυστος κόκκος σκόνης που ταξιδεύει μέσα σε ένα σύμπαν δύο τρισεκατομμυρίων γαλαξιών;

Μπορεί αυτό να ακούγεται μηδενιστικό αλλά είναι τουλάχιστον ένας δημιουργικός μηδενισμός. Γιατί μας επιτρέπει να εστιάσουμε σε αυτό που είναι πραγματικά σημαντικό: την επίλυση των προβλημάτων μας στη Γη, την επέκταση της γνώσης μας και την εξερεύνηση του σύμπαντος στο οποίο κατοικούμε. Μου φαίνεται εντελώς μάταιη μια ανθρώπινη ύπαρξη που σε αυτόν τον απειροελάχιστο χρόνο που έχει να ζήσει δε θα αναρωτηθεί έστω μια φορά «πού βρίσκομαι;»

Η ανθρωπότητα του μέλλοντος που ονειρεύομαι έχει εξελίξει την τεχνολογία της σε τέτοιο βαθμό που έχει απαλλαχθεί σχεδόν ολοκληρωτικά από την εργασία ως προϋπόθεση επιβίωσης. Έτσι μπορεί να απελευθερώσει τη δημιουργική της δύναμη για την επέκταση της γνώσης της και την καλυτέρευση του εαυτού της. Ο πόλεμος με την άγνοια θα είναι ο μόνος πόλεμος που θα γνωρίζει και η ευτυχία των όντων του πλανήτη θα είναι κυρίαρχη επιταγή στους αξιακούς της κώδικες.
~~~~~~~~~~~~~~~~
πηγή του άρθρου:nostimonimar.gr

Παρασκευή, 23 Μαρτίου 2018

Παρελθόν-μπορεί κάποιο συμβάν να το διαγράψει;

Κι αν κάτι διέγραφε όλο σας το παρελθόν;
Δεν υπάρχει στο σύμπαν πιο εξωτικό ουράνιο αντικείμενο από τις μαύρες τρύπες.

Δεν τις έχουμε δει, αλλά ξέρουμε ότι υπάρχουν από τις τροχιές αστέρων γύρω από ένα κέντρο όπου δεν υπάρχει τίποτα.
Εκεί βρίσκεται μια μαύρη τρύπα. 
Η βαρύτητά της φτάνει στο άπειρο, ούτε το φως δεν μπορεί να διαφύγει – εξ ου και μαύρες.

Την ύπαρξή τους προέβλεψε το 1916 ο Αυστριακός Καρλ Σβάρτσιλντ-Karl Schwarzschild-βασισμένος στη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας του Αϊνστάιν.
Ο Σβάρτσιλντ έλυνε εξισώσεις στα χαρακώματα του Α΄ Παγκοσμίου, όπου και πέθανε. Τις εξισώσεις του εκτίμησε δεόντως ο μέγας Αλβέρτος, πλην όμως ήταν σίγουρος πως τέτοια αντικείμενα (μαύρες τρύπες τις βάφτισε το 1967 ο Αμερικανός αστροφυσικός Τζον Αρτσιμπαλντ Ουίλερ) αποκλείεται να υπάρχουν διότι η φύση θα έχει προβλέψει μια ασφαλιστική δικλίδα.
Σήμερα ξέρουμε ότι εδώ ο Αϊνστάιν έπεσε έξω.

Ο κύριος Γκρι μου υπενθυμίζει ότι το διεθνές αστρονομικό πρότζεκτ «Ορίζοντας Γεγονότων» («κολεκτίβα» από πανίσχυρα ραδιοτηλεσκόπια σε διάφορα μέρη της Γης) ίσως μας δώσει φέτος την πρώτη επεξεργασμένη φωτογραφία μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας που βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας, γνωστής ως Τοξότης Α*.
«Το πρότζεκτ», εξηγεί ο κύριος Γκρι, «λέγεται “Ορίζοντας Γεγονότων” διότι αυτό είναι το νοητό όριο που περιβάλλει μια μαύρη τρύπα. Πέρα από αυτό, τα γεγονότα όπως τα ξέρουμε στο σύμπαν παύουν να ισχύουν».

Υποτίθεται ότι εάν ένας ταξιδιώτης διαβεί τον ορίζοντα γεγονότων θα συνθλιβεί από τις βαρυτικές δυνάμεις που οδηγούν στο κέντρο της μαύρης τρύπας, στη λεγόμενη ανωμαλία (singularity).
Ωστόσο, σε άρθρο του πριν από ένα μήνα στο έντυπο Physical Review Letters, ο μεταδιδακτορικός φοιτητής του Μπέρκλεϊ, Peter Hintz, ισχυρίστηκε ότι σε ορισμένους τύπους μαύρων τρυπών, όπως στις υπερμεγέθεις στα κέντρα των γαλαξιών, οι εξισώσεις δείχνουν ότι όχι μόνον επιβιώνει ο ταξιδιώτης αλλά κι ότι συμβαίνει κάτι εξωφρενικό: διαγράφεται όλο του το παρελθόν ανοίγοντας ταυτόχρονα μια βεντάλια με άπειρα μέλλοντα.
Όσο περισσότερο πλησιάζει στο κέντρο της μαύρης τρύπας, ο ταξιδιώτης βιώνει μια υπερβατική εμπειρία όπου ο χρόνος μοιάζει με μονομπλόκ: τίποτα δεν έχει συμβεί και τα πάντα δύναται να συμβούν.
Κάθε γνωστός ντετερμινιστικός μηχανισμός καταρρέει.

Για τον κύριο Γκρι, οι μαύρες τρύπες των αστροφυσικών είναι σαν το ασυνείδητο των ψυχαναλυτών – και του κάθε απλού, καθημερινού ανθρώπου. «Ναι, διότι και εκεί δεν ξέρουμε τι συμβαίνει», λέει.
«Στου καθενός μας το ασυνείδητο τα πάντα είναι σκοτεινά, βουβά. Ψυχανεμιζόμαστε πράγματα στο ντιβάνι και στα όνειρα, όταν τρομάζουμε ή όταν ερωτευόμαστε, μα ώς εκεί.
Ολοι οι χρόνοι που ζήσαμε και θα ζήσουμε, εκεί κάπου βρίσκονται, αφρός που κοχλάζει.
Αν οι μαύρες τρύπες στο Διάστημα είναι μία φορά εξωτικές, το ανθρώπινο ασυνείδητο είναι χίλιες. 
Και όπως οι μαύρες τρύπες, είναι και αυτό πολύ τρομακτικό. Στην κυριολεξία, η καρδιά του σκότους. Γύρω από αυτή δεν έχουμε όλοι μας έναν ορίζοντα γεγονότων;».

Ηλίας Μαγκλίνης
πηγή του άρθρου:kathimerini.gr

Πέμπτη, 22 Μαρτίου 2018

Αναζητώντας την κοσμική πηγή του νερού

Το πώς γεννιέται το νερό στο Σύμπαν θα αναζητήσουν οι επιστήμονες με το νέο τηλεσκόπιο

Το πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb θα διεισδύσει σε μοριακά νέφη για να εντοπίσει τους μηχανισμούς σχηματισμού του νερού

Το νερό αποτελεί ως γνωστόν τον πιο καθοριστικό παράγοντα για την ύπαρξη της ζωής, όπως τουλάχιστον εμείς τη γνωρίζουμε. Πώς μπορούμε να φτιάξουμε νερό; Η δημιουργία νερού απαιτεί περισσότερα πράγματα από το να αναμείξουμε απλά υδρογόνο με οξυγόνο. 

Απαιτεί σύμφωνα με τους επιστήμονες τις ειδικές συνθήκες που υπάρχουν στο εσωτερικό ψυχρών μοριακών νεφών στο Διάστημα τα οποία περιβάλλονται από κοσμική σκόνη, η οποία εμποδίζει την είσοδο στο νέφος του υπεριώδους φωτός, γεγονός που επιτρέπει να γίνονται απρόσκοπτα διάφορες χημικές διεργασίες.

Τα μοριακά νέφη αποτελούν τα κοσμικά μαιευτήρια μέσα στα οποία γεννιούνται και αναπτύσσονται τα άστρα. Επίσης τα μοριακά νέφη θεωρούνται οι μεγαλύτερες «δεξαμενές» νερού στο Σύμπαν.

Οπως ανακοίνωσε πριν από λίγες μέρες η NASA, το πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb που κατασκευάζει η αμερικανική διαστημική υπηρεσία θα προσπαθήσει να διεισδύσει στο εσωτερικό των μοριακών νεφών και να συλλέξει στοιχεία για τις διεργασίες δημιουργίας του νερού.

Το James Webb θεωρείται ως ο διάδοχος του πατριάρχη των διαστημικών τηλεσκοπίων, του Hubble, το οποίο επί τρεις δεκαετίες συνεχίζει να διευρύνει τις γνώσεις και τους ορίζοντές μας στο Σύμπαν. Σε αντίθεση με το Hubble, το οποίο ήταν σχεδιασμένο να βλέπει κυρίως στο ορατό μέρος του φάσματος, το James Webb σχεδιάστηκε για παρατηρήσεις στο υπέρυθρο φάσμα. Το υπέρυθρο φως διαπερνά τα σύννεφα σκόνης και αερίου που κρύβουν πολλά σώματα στον ουρανό.

 Το James Webb θα μπορέσει έτσι να δει το φως των πρώτων άστρων που άναψαν στο Σύμπαν, μόλις 600 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Εκρηξη.

Θα παρατηρήσει επίσης άστρα να γεννιούνται μέσα σε σύννεφα υδρογόνου, θα μελετήσει τους πρώτους γαλαξίες και την εξέλιξή τους, και θα αναζητήσει πλανήτες με ατμόσφαιρες που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη ζωή.

To πιο «μαύρο» νερό
Πρόσφατα διαπιστώθηκε ότι δεν είναι μόνο τα μοριακά νέφη πηγές δημιουργίας του νερού.
Δύο ανεξάρτητες ερευνητικές ομάδες, επικεφαλής των οποίων ήταν επιστήμονες του Ινστιτούτου Τεχνολογίας της Καλιφόρνιας (Caltech) και της NASA, έκαναν μια εκπληκτική όσο και σχεδόν ασύλληπτη για τα δικά μας δεδομένα ανακάλυψη.

Οι ερευνητές εντόπισαν έναν μακρινό κβάζαρ (πυρήνας ενεργού γαλαξία), ο οποίος αντλεί ενέργεια από μια γιγάντια μαύρη τρύπα. Το τοπικό κοσμικό περιβάλλον επέτρεψε σύμφωνα με τους επιστήμονες την παραγωγή τεράστιων ποσοτήτων νερού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών, η ποσότητα του νερού που υπάρχει στη «δεξαμενή» που έχει δημιουργηθεί στο κβάζαρ περιέχει 140 τρισεκατομμύρια φορές περισσότερο νερό από όσο έχουν συνολικά οι ωκεανοί της Γης!

Το κβάζαρ που έχει λάβει την κωδική ονομασία APM 08279+525 βρίσκεται σε απόσταση 12 δισ. ετών φωτός, δηλαδή ο γαλαξίας στον οποίο βρίσκεται είναι από τους πρώτους που δημιουργήθηκαν στο Σύμπαν αν υπολογίσουμε ότι η Μεγάλη Εκρηξη έγινε πριν από περίπου 13,4 δισ. έτη και οι πρώτοι γαλαξίες εκτιμάται ότι άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια έτη αργότερα. Συνεπώς το νερό άρχισε να κάνει έντονη την παρουσία του από τις απαρχές της ύπαρξης του κόσμου.
πηγή του άρθρου:tovima.gr
Λαΐνας Θοδωρής
photo:google.gr

Τετάρτη, 21 Μαρτίου 2018

το Facebook είναι μια "εταιρεία παρακολουθήσεων",λέει Έντουαρντ Σνόουντεν

Δριμεία επίθεση εξαπέλυσε εναντίον του Facebook ο Έντουαρντ Σνόουντεν, ο πρώην εργαζόμενος της NSA από τον οποίο προήλθαν οι διαρροές για τα μαζικά προγράμματα ηλεκτρονικής παρακολούθησης των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Ο Σνόουντεν, ο οποίος έχει καταφύγει στη Ρωσία, έγραψε το Σαββατοκύριακο στο Twitter πως το Facebook είναι μια «εταιρεία παρακολουθήσεων» που πουλάει τα προσωπικά στοιχεία των χρηστών της.

«Οι επιχειρήσεις που βγάζουν χρήματα συλλέγοντας και πουλώντας λεπτομερή αρχεία ιδιωτικών ζωών κάποτε χαρακτηρίζονταν απλά “εταιρείες παρακολουθήσεων”. Το rebranding τους ως “social media” είναι η πιο επιτυχημένη παραπλάνηση από τότε που το υπουργείο Πολέμου έγινε υπουργείο Άμυνας» έγραψε ο Σνόουντεν σε tweet του, το οποίο έλαβε μεγάλο αριθμό από retweets, λίγο καιρό μετά τις αποκαλύψεις ότι η Cambridge Analytica (εταιρεία που συνεργάστηκε με την προεκλογική καμπάνια του Ντόναλντ Τραμπ) είχε συλλέξει προσωπικά δεδομένα από πάνω από 50 εκατομμύρια χρήστες του Facebook χωρίς τη συναίνεσή τους.

Σημειώνεται πως την προηγούμενη εβδομάδα δημοσιεύτηκαν δύο ρεπορτάζ, από τον Guardian και τους New York Times, βάσει των οποίων χρησιμοποιήθηκαν προσωπικά δεδομένα άνω των 50 εκατ. χρηστών του Facebook από την Cambridge Analytica- εταιρεία που εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο- η οποία δούλευε για την προεκλογική καμπάνια Τραμπ το 2016. Τα νέα αυτά προκάλεσαν θύελλα στα social media, με καταιγισμό αρνητικών σχολίων και αποδοκιμασιών για το Facebook, που τον τελευταίο καιρό έχει βρεθεί πολλές «στο στόχαστρο» λόγω των επιλογών και των στρατηγικών του σε πολλά θέματα (από τα fake news μέχρι τα προσωπικά δεδομένα κ.α.).

Το Facebook έχει απαγορεύσει στην Cambridge Analytica να λειτουργεί στην πλατφόρμα του (απαγόρευση διαφημίσεων, διαχείρισης σελίδων κ.α.). Όπως έγινε γνωστό, το Facebook ανακάλυψε στα τέλη του 2015 ότι η εταιρεία είχε πάρει δεδομένα 50 εκατ. χρηστών χωρίς τη συναίνεσή τους, χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες για δημιουργία ψυχογραφικών προφίλ για σκοπούς στοχευμένης προεκλογικής διαφήμισης.

Το Facebook ζήτησε από την εταιρεία να καταστρέψει τα δεδομένα αυτά, και αυτή είπε πως το έκανε- ωστόσο βάσει των ρεπορτάζ, η Cambridge Analytica είχε διατηρήσει αντίγραφα. Η ίδια η εταιρεία υποστηρίζει πως συμμορφώθηκε και ότι τα δεδομένα αυτά δεν χρησιμοποιήθηκαν κατά την προεκλογική περίοδο του 2016, ωστόσο αμερικανικές και βρετανικές αρχές έχουν αρχίσει να εξετάζουν την υπόθεση από μια σειρά διαφορετικών οπτικών- από τον πιθανό ρόλο στο Brexit μέχρι την ανικανότητα του Facebook να προστατέψει τα δεδομένα των χρηστών του κ.α.

Σε άλλο tweet του, ο Σνόουντεν τόνισε πως το Facebook «βγάζει τα λεφτά του εκμεταλλευόμενο και πουλώντας προσωπικές λεπτομέρειες σχετικά με τις ιδιωτικές ζωές εκατομμυρίων, πολύ πέρα από τις λίγες λεπτομέρειες που ανεβάζετε από μόνοι σας. Δεν είναι θύματα. Είναι συνεργοί».
πηγή του άρθρου:naftemporiki.gr

8 τρόποι για να «ανοίξετε» το μυαλό σας

Υπάρχει τρόπος να γίνετε πιο έξυπνοι; Αν ακολουθήσετε τις συμβουλές της επιστήμης, μπορείτε να επεκτείνετε και να εκμεταλλευθείτε στο έπακρο τις δυνατότητες του εγκεφάλου σας

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι το πιο σύνθετο σύστημα επεξεργασίας πληροφοριών που γνωρίζουμε. Είναι σχεδιασμένος έτσι ώστε να διαθέτει ένα σωρό χρήσιμα χαρακτηριστικά, ταυτοχρόνως όμως παρουσιάζει πολλά ελαττώματα και αδυναμίες. Το πρόβλημα είναι ότι δεν συνοδεύεται από οδηγίες χρήσεως. Πρέπει να ανακαλύψουμε τις «πίστες» μόνοι μας. Αν ωστόσο υπάρχουν κάποιοι που ξέρουν κάτι παραπάνω για το μυαλό μας, αυτοί είναι οι νευροεπιστήμονες και οι ψυχολόγοι. Στις επόμενες σελίδες ορισμένοι από τους καλύτερους ειδικούς εξηγούν πώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος εκτελεί τις σημαντικότερες βασικές λειτουργίες του, ενώ παράλληλα αποκαλύπτουν τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να τον κάνουμε να λειτουργήσει στο «μάξιμουμ». Δείτε πώς μπορείτε να βελτιώσετε την προσοχή και τη μνήμη σας, πώς μπορείτε να γίνετε περισσότερο ορθολογικοί αλλά και δημιουργικοί, πώς θα αποκτήσετε τη δύναμη της μάθησης και της γνώσης, πώς θα αυξήσετε το IQ σας, καθώς και ποιες είναι οι καλύτερες ώρες κατά τη διάρκεια της ημέρας για να βάλετε το μυαλό σας να δουλέψει.

1. Πώς να ενισχύσετε την προσοχή σας
Ολα σχεδόν τα χρήσιμα χαρακτηριστικά του εγκεφάλου μας ξεκινούν με την προσοχή. Η προσοχή καθορίζει αυτά για τα οποία έχουμε συνείδηση ανά πάσα στιγμή, επομένως ο έλεγχός της είναι μάλλον το σημαντικότερο πράγμα που έχει να κάνει ο εγκέφαλος.

Για να μπορέσουμε να  κατανοήσουμε το τι συμβαίνει στον κόσμο γύρω μας πρέπει να φιλτράρουμε και να διώξουμε σχεδόν τα πάντα εστιάζοντας αποκλειστικά και μόνο σε όσα είναι σχετικά. Επιπλέον η εστιασμένη προσοχή είναι ουσιαστική για να μάθουμε ή να απομνημονεύσουμε. Είναι λοιπόν επόμενο ότι, αν κάποιος μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά του να προσέχει, μπορεί να βελτιωθεί σχεδόν στα πάντα.

Με απλά λόγια, ο εγκέφαλος έχει δύο συστήματα προσοχής. Το ένα, το «από κάτω προς τα πάνω» σύστημα, στρέφει αυτόματα την αντίληψη προς δυνητικά σημαντικές πληροφορίες όπως τα κινούμενα αντικείμενα, οι ξαφνικοί θόρυβοι ή αισθήματα της αφής. Το σύστημα αυτό είναι γρήγορο, ασυνείδητο και πάντα σε λειτουργία (τουλάχιστον όταν είμαστε ξύπνιοι).

Το άλλο, το «από πάνω προς τα κάτω» σύστημα, είναι η εκούσια, εστιασμένη προσοχή η οποία «ζουμάρει» σε οτιδήποτε θέλουμε να σκεφθούμε και, ευελπιστούμε, μένει σε αυτό όσο χρειάζεται για να γίνει αυτή η δουλειά. Αυτό είναι το είδος προσοχής που είναι χρήσιμο για να εκτελέσουμε έργα τα οποία απαιτούν συγκέντρωση.

Δυστυχώς η απόσπαση της προσοχής επέρχεται τόσο ως «ελάττωμα» όσο και ως εγγενές χαρακτηριστικό του σχεδιασμού. Η από πάνω προς τα κάτω προσοχή απαιτεί προσπάθεια, οπότε είναι επιρρεπής στον κίνδυνο να χάσει την εστίασή της ή να τη διακόψει απότομα το από κάτω προς τα πάνω σύστημα.

Το καλό νέο είναι ότι μπορούμε να «πειράξουμε» τις ρυθμίσεις της προσοχής μας ώστε να παραμένουμε περισσότερο συγκεντρωμένοι. Εκτός από το να μειώσουμε τους από κάτω προς τα πάνω περισπασμούς καταργώντας π.χ. τις ειδοποιήσεις του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή βάζοντας το κινητό μας στο αθόρυβο, η Νίλι Λέιβι, γνωσιακή νευροεπιστήμονας στο University College του Λονδίνου, προτείνει να δώσουμε στον εγκέφαλό μας περισσότερη «δουλειά».

Οι έρευνες της κυρίας Λέιβι έχουν δείξει ότι ο καλύτερος έλεγχος τής από πάνω προς τα κάτω προσοχής δεν επιτυγχάνεται με τη μείωση του αριθμού των εισερχόμενων πληροφοριών αλλά με την αύξησή τους. Η θεωρία του φορτίου που έχει αναπτύξει υποστηρίζει ότι από τη στιγμή που ο εγκέφαλος φθάνει το όριό του στην αισθητηριακή επεξεργασία δεν μπορεί πλέον να «συλλάβει» τίποτε, συμπεριλαμβανομένων των περισπασμών.

Αυτό φαίνεται να λειτουργεί τόσο όσον αφορά τους περισπασμούς όσο και το «ταξιδι» του μυαλού σε ονειροπολήσεις, λέει. Στην πραγματική ζωή προτείνει να δοκιμάσουμε να προσθέσουμε οπτικές «πινελιές» σε ένα έργο που έχουμε να εκτελέσουμε ώστε να το κάνουμε να τραβά περισσότερο την προσοχή μας, χωρίς όμως να το κάνουμε περισσότερο δύσκολο: π.χ., να βάλουμε ένα χρωματιστό πλαίσιο γύρω από ένα λευκό έγγραφο και να τονίσουμε με μοβ το κομμάτι του στο οποίο εργαζόμαστε. Οπως προσθέτει, το ίδιο αποτέλεσμα επιτυγχάνεται με όλες τις αισθήσεις, οπότε το να επιλέξουμε να εργαστούμε σε ένα σημείο στο οποίο υπάρχει λίγος θόρυβος «υποβάθρου» μπορεί επίσης να μας βοηθήσει.

Σύμφωνα με άλλες ενδείξεις, κάτι άλλο το οποίο μπορεί να βοηθήσει είναι η γνωστική εξάσκηση. Ερευνητές που εργάζονται με άτομα με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) και τραύματα στον εγκέφαλο έχουν διαπιστώσει ότι η γνωστική εξάσκηση σε συνδυασμό με μη επεμβατική μαγνητική διέγερση του εγκεφάλου μπορεί να βελτιώσει την εστίαση σε ένα έργο το οποίο απαιτεί παρατεταμένη προσοχή.

Ευρύτερες μελέτες διεξάγονται αυτή τη στιγμή επάνω σε αυτό το θέμα και τα πρώτα αποτελέσματα φαίνεται να δείχνουν ότι το σωστό είδος εξάσκησης του εγκεφάλου μπορεί να βοηθήσει σε γενικές γραμμές οποιονδήποτε.

Εν αναμονή των τελικών συμπερασμάτων η καλύτερη επιλογή είναι να μάθουμε να χαλαρώνουμε αλλά με τον σωστό τρόπο. Εχει διαπιστωθεί ότι σε όσους ασχολούνται χρόνια με τον διαλογισμό τα τμήματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με την προσοχή είναι πιο πυκνά, ενώ άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι οι επιδόσεις στα τεστ προσοχής βελτιώνονται ύστερα από ένα σύντομο «μάθημα» διαλογισμού. Το να μάθουμε να συγκεντρωνόμαστε καλύτερα ίσως λοιπόν να είναι τόσο απλό όσο το να μάθουμε να κάνουμε τον χρόνο να σταματάει και να συγκεντρωνόμαστε σε όχι και κάτι το ιδιαίτερο.

2. Γίνετε ένα λογικό και ορθολογικό ον
Μας αρέσει να θεωρούμε τους εαυτούς μας ορθολογικά και λογικά όντα. Και πράγματι μπορούμε να είμαστε - όχι όμως χωρίς κάποια προσπάθεια.

Η λογική σκέψη απαιτεί να συμπεριφερόμαστε σαν ένας μικροεπεξεργαστής, να εκτελούμε κατά βήματα εργασίες με βάση πληροφορίες που χρησιμοποιούν τους κανόνες της λογικής. Αυτό δεν έρχεται με φυσικό τρόπο στους περισσότερους ανθρώπους, χρειάζεται εξωτερική καθοδήγηση για να το μάθουμε και μακρά εκπαίδευση για να μπορούμε να πούμε ότι το κατέχουμε. Ακόμη και τότε όμως πολλές φορές δυσκολευόμαστε να διατηρήσουμε μια καθαρά ορθολογική άποψη των πραγμάτων.

Οπως αποδεικνύεται, υπάρχει ένα ψήγμα αλήθειας στη λαϊκή πεποίθηση ότι «αριστερός εγκέφαλος ίσον λογική». Απεικονιστικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο αριστερός προμετωπιαίος φλοιός είναι απαραίτητος για να κάνουμε λογικές σειρές σκέψεων και πολλές φορές για κάτι τέτοιο δεν απαιτούνται σήματα από τον δεξιό φλοιό.

Οταν όμως υπάρχει σύγκρουση ανάμεσα στο τι φαίνεται λογικό και στις πεποιθήσεις που ήδη έχουμε διαμορφώσει, η δεξιά πλευρά του προμετωπιαίου φλοιού επεμβαίνει για να μας βοηθήσει να ξεδιαλύνουμε τη σύγχυση. Δυστυχώς συνήθως κερδίζει το δεξιό ημισφαίριο. Μελέτες επί μελετών έχουν δείξει ότι, όταν νέες πληροφορίες συγκρούονται με υπάρχουσες πεποιθήσεις, ο εγκέφαλός μας κάνει τα πάντα για να διατηρήσει ακέραιες τις πεποιθήσεις του παρά να τις αναθεωρήσει.

Μια άλλη έκπληξη είναι ότι, αντίθετα με τη λαϊκή πεποίθηση, τα συναισθήματα δεν είναι απαραίτητα εχθρός της λογικής. Τα άτομα που έχουν υποστεί βλάβη στο τμήμα του προμετωπιαίου φλοιού που επεξεργάζεται τα συναισθήματα δυσκολεύονται να πάρουν οποιαδήποτε απόφαση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει κάποιο λογικό πλεονέκτημα σε καμία από τις δύο επιλογές.

Το να ενστερνιστούμε λοιπόν τα όχι και τόσο λογικά ενστικτώδη αισθήματά μας για τις αποφάσεις μας ίσως τελικά να μας βοηθά στο να κάνουμε πιο ορθολογικές επιλογές. Οχι όμως πάντα: άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι τα ισχυρά συναισθήματα μπορεί να παρέμβουν στη λήψη ορθολογικών αποφάσεων, ιδιαίτερα όταν αφορούν ανθρώπους που αγαπάμε.

Εκτός από τη σκληρή δουλειά - και μια εκτίμηση του ρόλου που μπορούν να παίζουν οι πεποιθήσεις και τα συναισθήματα - υπάρχει κάτι άλλο που μπορούμε να κάνουμε για να γίνουμε περισσότερο λογικοί;

Ο Βινόντ Γκοέλ, γνωσιακός ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο Γιορκ στο Τορόντο του Καναδά, υποστηρίζει ότι λίγο ηλεκτρικό ρεύμα στο κεφάλι ίσως κάποτε να μπορεί να μας βοηθήσει. «Οι τεχνικές διέγερσης του εγκεφάλου μπορεί τελικά να προσφέρουν έναν δρόμο προς τη βελτίωση του λογικού συλλογισμού» λέει. Η ομάδα του πρόσφατα χρησιμοποίησε μια παρόμοια προσέγγιση για να ενισχύει τη δημιουργική σκέψη και, επισημαίνει, «μπορεί κάποιος να φανταστεί την ίδια τεχνική να χρησιμοποιείται για να ενισχύει την ικανότητά μας στον λογικό συλλογισμό». Προς το παρόν ωστόσο δεν υπάρχει σύντομος δρόμος. Η εξάσκηση, όπως τονίζει, είναι αυτή τη στιγμή η καλύτερη επιλογή. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει ότι εξάσκηση λίγων μηνών στον λογικό συλλογισμό, στο πλαίσιο του προαπαιτούμενου τεστ για την εισαγωγή στη Νομική Σχολή στις Ηνωμένες Πολιτείες, αύξησε τον αριθμό των συνδέσεων ανάμεσα στον μετωπιαίο και στους βρεγματικούς λοβούς, όπως και ανάμεσα στα δύο ημισφαίρια. Το σημαντικό είναι πως χωρίς τακτική εξάσκηση η επίδραση είναι σχεδόν βέβαιον ότι θα εξασθενήσει μερικούς μήνες μετά το τέλος του μαθήματος.

3. Κάντε τη μνήμη σας να λειτουργήσει
Οπως η προσοχή, η λειτουργική μνήμη αποτελεί μία από τις πιο καθοριστικές λειτουργίες «πρώτης γραμμής» του εγκεφάλου. Ολα όσα ξέρετε και θυμάστε, είτε πρόκειται για ένα περιστατικό, μια δεξιότητα ή ένα συναρπαστικό γεγονός, ξεκίνησαν το ταξίδι τους προς την αποθήκευση περνώντας από την εργαζόμενη ή λειτουργική μνήμη σας.

Η λειτουργική μνήμη όμως είναι κάτι πολύ περισσότερο από απλώς μια αποθήκη για τις μακροπρόθεσμες αναμνήσεις. Την έχουν περιγράψει ως το «πρόχειρο» τετράδιο του εγκεφάλου: το μέρος στο οποίο διατηρούνται οι πληροφορίες και δέχονται διάφορους χειρισμούς. Αν κάνετε οτιδήποτε απαιτεί αβίαστη, εστιασμένη σκέψη, χρησιμοποιείτε τη λειτουργική μνήμη σας.

Στη δεκαετία του 1970 ο Αλαν Μπάντελι και ο Γρέιαμ Χιτς από το Πανεπιστήμιο του Γιορκ στη Βρετανία ανέπτυξαν ένα μοντέλο το οποίο γνώρισε μεγάλη απήχηση για να εξηγήσουν πώς λειτουργεί το σύστημα. Ο βασικός παράγοντας είναι ο εκτελεστικός έλεγχος, ο οποίος «στήνει την παράσταση» εστιάζοντας την προσοχή μας στις σχετικές πληροφορίες.

Αυτός πυροδοτεί επίσης τα «δουλικά» συστήματα για να πιάσουν δουλειά. Ενα από αυτά συγκρατεί ως τέσσερα κομμάτια οπτικών πληροφοριών κάθε φορά, ένα άλλο μπορεί να απομνημονεύσει περίπου δύο δευτερόλεπτα ήχων, ιδιαίτερα από λέξεις που εκφέρονται προφορικά, τα οποία αναπαράγει ξανά και ξανά (σκεφθείτε το να επαναλαμβάνετε νοητικά έναν αριθμό τηλεφώνου ενώ ψάχνετε για ένα στυλό). Το τρίτο είναι η ενδιάμεση μνήμη, η οποία προσθέτει σχετικές πληροφορίες από τη μακροπρόθεσμη μνήμη.

Μια αδυναμία αυτού του μοντέλου είναι ότι η λειτουργική μνήμη δεν καταλαμβάνει μια διακριτή περιοχή του εγκεφάλου την οποία μπορούμε να παρακολουθήσουμε εν δράσει σε έναν εγκεφαλικό τομογράφο. Για τον λόγο αυτόν ορισμένοι γνωσιακοί νευροεπιστήμονες έχουν υποστηρίξει ότι ίσως να μην αποτελεί ένα ξεχωριστό σύστημα αλλά να πρόκειται απλώς για ένα τμήμα της μακροπρόθεσμης μνήμης στο οποίο τη συγκεκριμένη στιγμή στρέφουμε την προσοχή μας.

Ο,τι και να είναι, η λειτουργική μνήμη αποτελεί «τυποποιημένο» χαρακτηριστικό του ανθρώπινου εγκεφάλου, ορισμένοι άνθρωποι όμως έχουν καλύτερη λειτουργική μνήμη από άλλους. Η ικανότητα της λειτουργικής μνήμης αποτελεί καλύτερη ένδειξη από τον δείκτη νοημοσύνης για την ακαδημαϊκή επιτυχία, οπότε το να την εκμεταλλευθούμε όσο το δυνατόν καλύτερα είναι χρήσιμο.

Το καλό νέο είναι ότι το σύστημα μπορεί μάλλον να αναβαθμιστεί. Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι τα προγράμματα άσκησης του εγκεφάλου που στοχεύουν ειδικά στη λειτουργική μνήμη μπορούν να επιφέρουν βελτιώσεις - μάλιστα μερικά «πακέτα» ασκήσεων κυκλοφορούν στην αγορά. Ωστόσο δεν είναι ξεκάθαρο αν αυτά μας κάνουν καλύτερους σε οτιδήποτε άλλο εκτός από τα τεστ λειτουργικής μνήμης.

Ο γνωσιακός νευροεπιστήμονας Τζέισον Τσέιν από το Πανεπιστήμιο Τεμπλ στη Φιλαδέλφεια των Ηνωμένων Πολιτειών, ο οποίος μελετά τη λειτουργική μνήμη, λέει ότι φαίνεται πως υπάρχουν ενδείξεις βελτίωσης και σε άλλες γνωσιακές δεξιότητες, αν και οι όποιες μεταβολές είναι πολύ μικρές. «Μια μικρή επίδραση μπορεί, παρ' όλα αυτά, να είναι σημαντική υπό την έννοια ότι ακόμη και τα πενιχρά οφέλη μπορεί να έχουν εμφανή επίδραση στην καθημερινή γνωστική ικανότητα» τονίζει.

4. Δημιουργικότητα κατά παραγγελία
Η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ έχει πει ότι η ιδέα για τον Χάρι Πότερ ήρθε στο μυαλό της ενώ ήταν καθηλωμένη περιμένοντας ένα τρένο που είχε καθυστερήσει υπερβολικά. Ολοι έχουμε να θυμηθούμε ανάλογες - αν και πιθανώς λιγότερο προσοδοφόρες - στιγμές «επιφοίτησης», όπου μια έμπνευση εμφανίζεται ξαφνικά από το πουθενά. Από πού έρχονται όμως αυτές οι εμπνεύσεις; Και υπάρχει τρόπος να τις έχουμε κατά παραγγελία;

Πειράματα που έγιναν από τον Τζον Κούνιος, νευροεπιστήμονα στο Πανεπιστήμιο Ντρέξελ στη Φιλαδέλφεια, υποδηλώνουν ότι ο λόγος για τον οποίο δεν είμαστε όλοι εκατομμυριούχοι συγγραφείς είναι ότι ορισμένοι εγκέφαλοι είναι καλύτερα προδιατεθειμένοι για τη δημιουργικότητα από ό,τι άλλοι. Μετρήσεις με ηλεκτροεγκεφαλογραφήματα που έγιναν ενώ οι εθελοντές δεν σκέφτονταν τίποτε το ιδιαίτερο αποκάλυψαν φυσικά υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας στο δεξιό ημισφαίριο, στον κροταφικό λοβό, των ατόμων που έλυναν τα προβλήματα χρησιμοποιώντας περισσότερο την ενόραση παρά τη λογική. Ο κ. Κούνιος λέει ότι πρόσφατες μελέτες υποδηλώνουν πως αυτό το χαρακτηριστικό του εγκεφάλου ίσως είναι κληρονομικό, ακόμη όμως και αν τυχαίνει να έχετε έναν περισσότερο εστιασμένο, λιγότερο δημιουργικό εγκέφαλο, υπάρχουν πολλές γενικές συμβουλές σχετικά με το πώς μπορείτε να τον βάλετε στη «δημιουργική» λειτουργία.

Αν και βαρετό, το πρώτο που πρέπει να κάνετε είναι να βάλετε τα θεμέλια για να χτίσετε μια καλή αποθήκη πληροφοριών έτσι ώστε το ασυνείδητο να έχει κάτι για να δουλέψει. Μελέτες σχετικά με την παρασυνειδησιακή ή υποσυνείδητη μάθηση έχουν μάλλον παγώσει την ιδέα ότι η γνώση μπορεί να περάσει στον εγκέφαλο χωρίς καμία συνειδητή προσπάθεια, επομένως αποδίδει το να εστιάζουμε έντονα στις λεπτομέρειες του προβλήματος ώσπου όλα τα δεδομένα να έχουν αποθηκευθεί ασφαλώς. Σε αυτό το στάδιο οτιδήποτε ενισχύει την εστίαση, όπως η καφεΐνη, μπορεί να βοηθήσει.

Από τη στιγμή που έχετε φροντίσει τα παραπάνω είναι καιρός να καλλιεργήσετε μια πιο χαλαρή, θετική διάθεση κάνοντας ένα διάλειμμα για να ασχοληθείτε με κάτι εντελώς διαφορετικό - όπως το να παρακολουθήσετε μερικά διασκεδαστικά βίντεο με γάτες. Μελέτες στις οποίες οι εθελοντές παρακολούθησαν είτε μια κωμωδία είτε ένα θρίλερ προτού τους έρθουν νέες ιδέες έδειξαν ότι μια χαλαρή και ευχάριστη διάθεση είναι καλύτερος «αγωγός» για τις ιδέες από ό,τι μια διάθεση με ένταση και άγχος. Επιπλέον φαίνεται  ότι είναι καλό να «κατεβάζετε» λίγο την ένταση της εστίασης και ο καλύτερος τρόπος για να κάνετε κάτι τέτοιο είναι να ψάχνετε για ιδέες όταν ο εγκέφαλός σας είναι υπερβολικά κουρασμένος για να εστιάσει με ακρίβεια. Μια μελέτη που έγινε το 2011 έδειξε ότι οι «πρωινοί» τύποι είχαν τις πιο δημιουργικές ιδέες τους αργά τη νύχτα ενώ οι «νυχτόβιοι» είχαν τις δικές τους νωρίς το πρωί.

Η νοητική εξάντληση ενδέχεται να είναι μια πιο ρεαλιστική κατάσταση από τη χαλάρωση όταν έχετε μπροστά σας μια σημαντική προθεσμία, αν όμως οι ιδέες εξακολουθούν να αρνούνται να έλθουν ίσως κάποτε να υπάρχει μια πιο εύκολη λύση. Μελέτες με εγκεφαλική διέγερση, στην οποία η δραστηριότητα ενισχυόταν στον δεξιό κροταφικό λοβό και καταστελλόταν στον αριστερό, αύξησαν τις επιδόσεις επίλυσης προβλημάτων κατά 40%. Ισως οι στρεσαρισμένοι δημιουργικοί του μέλλοντος να μπορούν να φοράνε μια «κάσκα σκέψης» για να κάνουν τις ιδέες τους να κυλήσουν.

5. Σκεφθείτε σαν παιδί για να μάθετε πιο γρήγορα
Η μάθηση είναι κάτι που ο εγκέφαλός μας κάνει εκ φύσεως. Στην πραγματικότητα το κάνει κάθε λεπτό που είμαστε ξύπνιοι από περίπου έναν μήνα προτού γεννηθούμε. Αυτή είναι η διαδικασία μέσω της οποίας αποκτούμε και αποθηκεύουμε χρήσιμες (και άχρηστες) πληροφορίες και δεξιότητες. Μπορούμε να την κάνουμε πιο αποτελεσματική;

Η απάντηση βρίσκεται στο τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας ενώ μαθαίνουμε. Καθώς επεξεργάζεται πληροφορίες ο εγκέφαλος δημιουργεί και καταστρέφει συνδέσεις αναπτύσσοντας και ενισχύοντας τις συνάψεις που συνδέουν νευρώνες με τους γειτονικούς τους ή εξασθενίζοντάς τες. Οταν μαθαίνουμε ενεργά η δημιουργία νέων συνδέσεων υπερτερεί της καταστροφής παλιών. Μελέτες σε αρουραίους έχουν δείξει ότι αυτή η διαδικασία αναδημιουργίας των κυκλωμάτων μπορεί να συντελεστεί πολύ γρήγορα, μέσα σε μερικές ώρες μετά την εκμάθηση μιας δεξιότητας, όπως το να μπαίνουν σε μια τρύπα για να πάρουν μια λιχουδιά-ανταμοιβή. Σε ορισμένα δε τμήματά του, κυρίως στον ιππόκαμπο, ο εγκέφαλος αναπτύσσει νέα εγκεφαλικά κύτταρα καθώς μαθαίνει.

Από τη στιγμή όμως που ένα κύκλωμα θα εγκατασταθεί χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί για να εδραιωθεί. Αυτό γίνεται σε μεγάλο βαθμό μέσω της μυελίνωσης - της διαδικασίας μέσω της οποίας ένα κύκλωμα το οποίο έχει διεγερθεί αρκετές φορές αναπτύσσει μια επίστρωση από λιπώδη μεμβράνη. Η μεμβράνη αυτή αυξάνει την ταχύτητα αγωγιμότητας κάνοντας το κύκλωμα να λειτουργεί πιο αποτελεσματικά.

Ποιος είναι λοιπόν ο καλύτερος τρόπος για να μαθαίνουμε κάτι και να το συγκρατούμε; Η απάντηση δεν θα προκαλέσει τεράστια έκπληξη σε οποιονδήποτε έχει πάει στο σχολείο: εστιάστε σε αυτό την προσοχή σας, βάλτε τη λειτουργική μνήμη σας να λειτουργήσει και μετά, λίγο αργότερα, προσπαθήστε ενεργά να το ξαναθυμηθείτε.

Ο Αλαν Μπάντελι από το Πανεπιστήμιο του Γιορκ στη Βρετανία λέει ότι μια καλή ιδέα είναι να τεστάρετε τον εαυτό σας κατ' αυτόν τον τρόπο γιατί έτσι κάνετε τον εγκέφαλό σας να ενισχύει τη νέα σύνδεση. Προτείνει επίσης να προσπαθείτε συνειδητά να συνδέετε νέες πληροφορίες με αυτές που ήδη γνωρίζετε. Αυτό σταθεροποιεί τη σύνδεση στον εγκέφαλο και μειώνει τις πιθανότητες να χαθεί εξαιτίας της μειωμένης χρήσης της.

Η διαδικασία της μάθησης συνεχίζεται εφ' όρου ζωής, επομένως γιατί είναι τόσο δυσκολότερο να μάθουμε όταν γινόμαστε ενήλικοι; Το καλό νέο είναι ότι δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια φυσιολογική αιτία για αυτή την επιβράδυνση. Αντιθέτως, φαίνεται ότι αυτή έχει να κάνει σε μεγάλο βαθμό με το γεγονός ότι απλώς αφιερώνουμε λιγότερο χρόνο στο να μαθαίνουμε νέα πράγματα και όταν το κάνουμε δεν το κάνουμε με το ίδιο ισχυρό μείγμα ενθουσιασμού και προσοχής που το κάνει ένα μέσο παιδί.

Ένα μέρος του προβλήματος φαίνεται να έγκειται στο ότι οι ενήλικοι ξέρουν πάρα πολλά. Έρευνες από την Γκαμπριέλε Βουλφ από το Πανεπιστήμιο της Νεβάδα στο Λας Βέγκας έχουν δείξει ότι οι ενήλικοι τείνουν να μαθαίνουν μια σωματική δεξιότητα, όπως το να χτυπούν μια μπάλα του γκολφ, εστιάζοντας στις λεπτομέρειες της κίνησης. Τα παιδιά ωστόσο δεν σκοτίζονται για τις λεπτομέρειες αλλά πειραματίζονται στο να κάνουν την μπάλα να πάει εκεί που θέλουν. Οταν η κυρία Βουλφ δίδαξε ενηλίκους ώστε να μαθαίνουν περισσότερο όπως τα παιδιά, αυτοί έμαθαν τις καινούργιες δεξιότητες πολύ πιο γρήγορα.

Το ίδιο φαίνεται επίσης να ισχύει στην εκμάθηση πληροφοριών. Ως ενήλικοι έχουμε ένα τεράστιο απόθεμα νοητικών σύντομων δρόμων οι οποίοι μας επιτρέπουν να «πηδάμε» τις λεπτομέρειες. Εξακολουθούμε όμως να διατηρούμε την ικανότητα να μαθαίνουμε νέα πράγματα με τον ίδιο τρόπο όπως τα παιδιά, κάτι το οποίο υποδηλώνει ότι, αν μπορούσαμε να αντισταθούμε στον πειρασμό να «κόβουμε δρόμο», μάλλον θα μαθαίναμε πολύ περισσότερα. Μια πιο «δοκιμασμένη» μέθοδος είναι να παραμένουμε ενεργοί. Καθώς η ηλικία προχωρεί οδηγεί στην απώλεια εγκεφαλικού ιστού, αυτό όμως ίσως σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με το πόσο λίγο τρέχουμε από εδώ και από εκεί σε σχέση με τους νέους. Με λίγη σωματική άσκηση ο εγκέφαλος μπορεί να ξανανιώσει. Σε μια μελέτη 40 λεπτά σωματικής άσκησης τρεις φορές την εβδομάδα για έναν χρόνο αύξησαν το μέγεθος του ιππόκαμπου - περιοχή η οποία είναι καθοριστική για τη μάθηση και τη μνήμη. Βελτίωσαν επίσης τη συνδεσιμότητα σε όλον τον εγκέφαλο διευκολύνοντας τις νέες γνώσεις να εδραιωθούν.

6. Αντλήστε τη δύναμη της γνώσης
Ενα από τα πιο χρήσιμα χαρακτηριστικά του εγκεφάλου είναι η ικανότητα να απορροφά τμήματα πληροφοριών και να κάνει συνδέσεις μεταξύ τους. Η γνώση είναι πραγματικά δύναμη: αν είναι λίγη μπορεί να είναι επικίνδυνη, ενώ όσο περισσότερα γνωρίζουμε τόσο καλύτερα εξοπλισμένοι είμαστε για να αντιμετωπίσουμε τη ζωή.

Τι είναι όμως ακριβώς η γνώση;
Πώς αποθηκεύονται τα δεδομένα, πώς οργανώνονται και πώς ανασύρονται όταν τα χρειαζόμαστε;

Η γνώση προφανώς βασίζεται στη μνήμη - ιδιαίτερα στο είδος της μνήμης που αποθηκεύει γενικές πληροφορίες σχετικά με τα αντικείμενα, τα μέρη, τα γεγονότα και τα άτομα και η οποία είναι γνωστή ως εννοιολογική μνήμη. Αυτό είναι το κομμάτι της μνήμης που ξέρει ότι το Παρίσι είναι η πρωτεύουσα της Γαλλίας, η οποία είναι μια συνταγματική δημοκρατία στη Δυτική Ευρώπη - αλλά όχι το κομμάτι που αποθηκεύει τις αναμνήσεις ενός Σαββατοκύριακου που περάσατε εκεί.

Η γνώση δεν έχει τόσο να κάνει με το ποιες πληροφορίες αποθηκεύετε όσο με το πώς τις οργανώνετε για να δημιουργήσετε μια πλούσια και λεπτομερή κατανόηση του κόσμου η οποία συνδέει μεταξύ τους όλα όσα ξέρετε.

Η θέα ενός σκύλου, για παράδειγμα, αυτόματα ενεργοποιεί άλλα τμήματα πληροφοριών σχετικά με σκύλους: πώς μοιάζουν, πώς μυρίζουν, πώς ακούγονται και πώς κινούνται, το γεγονός ότι είναι εξημερωμένοι λύκοι, τα ονόματα παρόμοιων σκύλων που γνωρίζετε και τα συναισθήματά σας για τους σκύλους.

Το πώς ο εγκέφαλος επιτυγχάνει αυτόν τον τιτάνιο άθλο είναι κάθε άλλο παρά ξεκάθαρο. Μια πρόσφατη πρόταση είναι ότι έχει έναν «κόμβο» ο οποίος βάζει «ταμπέλες» με κατηγορίες σε όλα όσα γνωρίζουμε και συναντάμε επιτρέποντάς μας να συνδέουμε τα σχετικά μεταξύ τους πράγματα.

Το 2003 ο Τιμ Ρότζερς, γνωσιακός ψυχολόγος ο οποίος σήμερα είναι στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον, πρότεινε ως κόμβο τον πρόσθιο κροταφικό λοβό. Ο πρόσθιος κροταφικός λοβός έχει υποστεί μεγάλη βλάβη σε άτομα με εννοιολογική άνοια, τα οποία προοδευτικά χάνουν τη γνώση της έννοιας των λέξεων και των αντικειμένων αλλά διατηρούν τις δεξιότητες και τις αυτοβιογραφικές αναμνήσεις τους. Πειράματα που έχουν γίνει έκτοτε έχουν υποστηρίξει αυτή την ιδέα - όταν ο πρόσθιος κροταφικός λοβός μπλοκάρεται προσωρινά από έναν μικρό ηλεκτρομαγνητικό παλμό, τα άτομα χάνουν την ικανότητα να κατονομάζουν αντικείμενα και να κατανοούν το νόημα των λέξεων.

Ο κ. Ρότζερς υποστηρίζει ότι χωρίς αυτό το σύστημα θα βρισκόμαστε σε σύγχυση σχετικά με το πώς τα πράγματα δένουν μεταξύ τους. «Πώς θα βγάζατε για παράδειγμα το συμπέρασμα, αν κάνατε ένα κολάζ με τα παιδιά σας και σας τελείωνε η κολλητική ταινία, ότι μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αντί για αυτήν κόλλα σε στικ;» λέει. «Η ταινία δεν μοιάζει με την κόλλα στο σχήμα, στο χρώμα ούτε στο πώς τη χρησιμοποιείτε. Χρειάζεστε μια αναπαράσταση η οποία να διευκρινίζει την ομοιότητα σε είδος».

Το καλό νέο είναι ότι φαίνεται πως δεν υπάρχει όριο στη γνώση που μπορεί να χωρέσει μέσα στον εγκέφαλό μας. Εξ όσων γνωρίζουμε, κανείς ποτέ δεν ξέμεινε από αποθηκευτικό χώρο.

Φαίνεται ωστόσο ότι είναι δυνατόν να γνωρίζετε περισσότερα από όσα πρέπει.
Ο Μάικλ Ράμσκαρ από το Πανεπιστήμιο του Τύμπινγκεν στη Γερμανία θεωρεί ότι όποιος ζει αρκετά πολύ κάποια στιγμή φθάνει σε αυτό το σημείο μόνο και μόνο εξαιτίας των γνώσεων που έχει συγκεντρώσει σε μια ολόκληρη ζωή. Υποστηρίζει ότι οι γνωστικές ικανότητες επιβραδύνονται με την ηλικία όχι γιατί ο εγκέφαλος φθείρεται αλλά επειδή είναι τόσο γεμάτος. Και έτσι - όπως ένας υπερβολικά γεμάτος και χρησιμοποιημένος σκληρός δίσκος - χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να ξεχωρίσει το καθετί.

7. Μπορείτε να αυξήσετε το IQ σας;
Η ευφυΐα ήταν πάντα δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί και ένας σημαντικός λόγος για αυτό είναι ότι φαίνεται να εμπλέκει το μεγαλύτερο μέρος του εγκεφάλου, οπότε είναι σχεδόν βέβαιον ότι δεν αποτελεί «ένα πράγμα». Παρ' όλα αυτά, οι βαθμοί σε διαφορετικών ειδών τεστ IQ έχουν δείξει εδώ και καιρό ότι τα άτομα που έχουν εξαιρετικά καλές επιδόσεις - ή κακές - σε ένα από αυτά φαίνεται να έχουν ανάλογες επιδόσεις σε όλα. Αυτό μπορεί να συμπυκνωθεί στο ότι ίσως υπάρχει ένας μεμονωμένος παράγοντας γενικής ευφυΐας (ή «g»), ο οποίος φαίνεται να βρίσκεται σε συνάρτηση με την ακαδημαϊκή επιτυχία, το εισόδημα, την υγεία και τη διάρκεια ζωής.

Το να έχουμε περισσότερη ευφυΐα είναι λοιπόν σαφώς καλό, όμως από πού προέρχεται αυτή; Σε ένα μεγάλο μέρος της η απάντηση φαίνεται να είναι γενετική. Το 1990 οι πρώτες μελέτες σε δίδυμα αδέλφια έδειξαν ότι οι επιδόσεις στα τεστ ευφυΐας των ταυτόσημων διδύμων που είχαν μεγαλώσει ξεχωριστά έμοιαζαν πολύ περισσότερο μεταξύ τους από ό,τι εκείνες των μη ταυτόσημων διδύμων που είχαν μεγαλώσει μαζί. Εκτοτε κάποια γονίδια έχουν συνδεθεί με τον δείκτη ευφυΐας, όλα τους όμως φαίνεται να έχουν πολύ μικρή επίδραση και τα γονίδια που εμπλέκονται θα πρέπει στην πραγματικότητα να είναι χιλιάδες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το περιβάλλον δεν παίζει κάποιον ρόλο, τουλάχιστον κατά την παιδική ηλικία. Ενόσω ο εγκέφαλος αναπτύσσεται, τα πάντα, από τη διατροφή και την παιδεία ως τα ερεθίσματα, έχουν τεράστιο ρόλο στην ανάπτυξη των εγκεφαλικών δομών που είναι απαραίτητες για την ευφυή σκέψη. Τα παιδιά με κακή διατροφή και ελλιπή μόρφωση μπορεί να μην εκπληρώσουν ποτέ το γενετικό τους δυναμικό.

Ακόμη όμως και για τα μορφωμένα και καλοταϊσμένα παιδιά οι επιδράσεις του περιβάλλοντος ατονούν με τον χρόνο. Στους ενηλίκους τα γονίδια ευθύνονται για το 60%-80% των διαφορών στις επιδόσεις στα τεστ ευφυΐας σε σχέση με λιγότερο από 30% στα μικρά παιδιά. Είτε μας αρέσει είτε όχι, μοιάζουμε όλο και περισσότερο με τους στενούς συγγενείς μας καθώς μεγαλώνουμε.

Αν λοιπόν τα γονίδια παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο, υπάρχει κάτι που μπορούν να κάνουν οι ενήλικοι για να βελτιώσουν το IQ τους; Το καλό νέο είναι ότι ένα είδος ευφυΐας εξακολουθεί να βελτιώνεται σε όλη τη ζωή μας. Οι περισσότεροι ερευνητές διακρίνουν τη ρευστή ευφυΐα, η οποία μετρά την ικανότητα να κάνουμε λογικές σκέψεις, να μαθαίνουμε και να εντοπίζουμε μοτίβα, από την αποκρυσταλλωμένη ευφυΐα, η οποία αποτελεί το σύνολο όλων των γνώσεων που έχουμε αποκτήσει ως τώρα. Η ρευστή ευφυΐα επιβραδύνεται με την ηλικία αλλά η αποκρυσταλλωμένη ευφυΐα όχι. Ενώ λοιπόν αρχίζουμε να γινόμαστε λίγο πιο αργοί καθώς μεγαλώνουμε, μπορούμε να είμαστε ήσυχοι ότι εξακολουθούμε να γινόμαστε και πιο έξυπνοι.

8. Ρυθμίστε το ρολόι σας για να γίνετε μεγαλοφυΐες
Το μυαλό είναι άστατο ον - κάποιες φορές είναι κοφτερό σαν ξυράφι και άλλες μπερδεμένο σαν κουβάρι. Τουλάχιστον σε έναν βαθμό αυτές οι μεταπτώσεις μπορούν να εξηγηθούν από τις διακυμάνσεις των κιρκαδικών ρυθμών, κάτι το οποίο σημαίνει ότι, τουλάχιστον θεωρητικά, αν κάνετε το σωστό είδος έργου την κατάλληλη ώρα της ημέρας, η ζωή σας θα πρέπει να κυλάει λίγο πιο ομαλά.

Η ακριβής χρονική περίοδος αυτών των διακυμάνσεων ποικίλλει κατά περίπου δύο ώρες μεταξύ των πρωινών και των νυχτερινών τύπων, επομένως είναι δύσκολο να δώσει κάποιος μια συμβουλή που να ταιριάζει σε όλους. Παρ' όλα αυτά, υπάρχουν μερικοί κανόνες που αξίζει να έχετε κατά νου, όποιος και αν είναι ο φυσικός χρόνος εγρήγορσής σας.

Μια ιδέα είναι να μην κάνετε πράγματα που απαιτούν απόλυτη συγκέντρωση μέσα στις πρώτες δύο ώρες αφότου ξυπνήσετε. Ανάλογα με το πόσο έχετε κοιμηθεί, μπορεί να χρειαστεί να περάσουν από 30 λεπτά ως τέσσερις ώρες ώσπου να φύγει η αδράνεια του ύπνου - γνωστή και ως πρωινή θολούρα.
Αν ωστόσο θέλετε να σκεφθείτε δημιουργικά, η θιολούρα μπορεί να είναι καλή (βλ. 5).

Οταν , παρ' όλα αυτά, η σκληρή δουλειά δεν μπορεί να περιμένει, το καλό νέο είναι ότι οι έρευνες έχουν υποστηρίξει αυτό που οι περισσότεροι ήδη ξέρουμε: μια δόση καφεΐνης βοηθάει να διώξουμε την αδράνεια του ύπνου και να προχωρήσουμε κάπως τη δουλειά μας.

Μια άλλη συμβουλή είναι να συγχρονίσετε τη νοητική γυμναστική σας με τις διακυμάνσεις στη θερμοκρασία του σώματός σας. Μελέτες που έχουν μετρήσει τις διαφορές στα πάντα, από την προσοχή και τη λεκτική συλλογιστική ως τους χρόνους αντίδρασης, έχουν δείξει ότι όταν η εσωτερική θερμοκρασία μας πέφτει κάτω από τους 37 βαθμούς Κελσίου ο εγκέφαλος δεν είναι στα καλύτερά του.

Με αυτό το μέτρο η χειρότερη ώρα για να κάνετε οτιδήποτε απαιτεί σκέψη είναι, όπως είναι αναμενόμενο, ανάμεσα στα μεσάνυχτα και στις 6 π.μ. Σχεδόν εξίσου κακή ώρα είναι μετά το μεσημέρι, από τις 2 μ.μ. ως τις 4 μ.μ., και αυτό σχετίζεται περισσότερο με τη θερμοκρασία του σώματος παρά με το φαγητό - μελέτες σε άτομα που δεν έχουν φάει ή έχουν φάει πολύ λίγο δείχνουν το ίδιο πρόβλημα. Σε γενικές γραμμές, οι καλύτερες ώρες για να στρωθείτε στη δουλειά είναι από τα μέσα του πρωινού ως το μεσημέρι και μετά ξανά από τις 4 μ.μ. ως τις 10 μ.μ.

Υπάρχουν ωστόσο τρόποι να ξεγελάσετε το σύστημα. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι μεταβολές στη θερμοκρασία του σώματος και η εγρήγορση μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ανεξάρτητα από το εσωτερικό ρολόι, επομένως λίγη καλά προγραμματισμένη ως προς τη χρονική στιγμή σωματική άσκηση ή ένα καυτό ντους μπορούν να κάνουν θαύματα.

Παρ' όλα αυτά, καλό θα είναι να αφήσετε τα ανταγωνιστικά αθλήματα για το τέλος της ημέρας. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι χρόνοι αντίδρασης και ο συντονισμός ματιών - χεριών γίνονται προοδευτικά καλύτεροι με το πέρασμα της ημέρας φθάνοντας στην κορύφωσή τους γύρω στις 8 μ.μ.

Υστερα από αυτά έχετε χρόνο για λίγη ακόμη εστιασμένη ενέργεια προτού το σώμα κρυώσει, ο εγκέφαλος επιβραδυνθεί και δεν μπορούμε να κάνουμε με αυτόν τίποτε περισσότερο από το να ονειρευτούμε.
πηγή του άρθρου:tovima.gr

Τρίτη, 20 Μαρτίου 2018

Ο χρόνος βρίσκεται «κάπου εκεί έξω»

Χρόνος, η αναγέννηση
μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος
επιμ. Ν. Χούνος - Κ. Κλείδης
εκδ. Τραυλός, σελ. 476
Όταν ήταν νεότερος, ο θεωρητικός φυσικός Lee Smolin πίστευε πως ο χρόνος είναι μια ανθρώπινη ψευδαίσθηση, ότι δεν υπάρχει.
Θεωρία ευρέως διαδεδομένη σε φιλοσοφικούς και επιστημονικούς κύκλους, ειδικά μέσα στον 20ό αιώνα.
Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Lee Smolin έχει περάσει στην αντίπερα όχθη: θεωρεί πως «τίποτε απ’ όσα γνωρίζουμε ή βιώνουμε δεν πλησιάζει περισσότερο στην καρδιά της φύσης απ’ όσο η πραγματικότητα της ύπαρξης του χρόνου».
Επιπροσθέτως, «από τη στιγμή που υιοθετεί κάποιος την επαναστατική άποψη ότι ο χρόνος έχει πραγματική υπόσταση, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται τα πάντα. Συγκεκριμένα, βλέπει το μέλλον με διαφορετικό τρόπο, με έναν τρόπο που δίνει έμφαση τόσο στις ευκαιρίες όσο και στους κινδύνους που αντιμετωπίζει το ανθρώπινο είδος».
Εξ ου και ο τίτλος του τελευταίου του βιβλίου, που έχει συζητηθεί στο εξωτερικό: «Χρόνος, η αναγέννηση» -στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Τραυλός.

Από τον Πλάτωνα, τον Πλωτίνο, τον Αγιο Αυγουστίνο έως τον Σβέντεμποργκ, τον Καντ, τον Χούσερλ, ο χρόνος προβλημάτισε, άγχωσε, ενέπνευσε. Όπως έχει εύστοχα ειπωθεί, όταν δεν τον σκεφτόμαστε, ξέρουμε τι είναι, όταν όμως αρχίζουμε να τον σκεφτόμαστε, ο ανθρώπινος νους σα να στερεύει.

Συχνότερα, όταν δεν σκεφτόμαστε τον χρόνο, απλώς τον θεωρούμε δεδομένο.
Τι γίνεται τώρα: έως τον Αϊνστάιν και τη Θεωρία της Σχετικότητας, ο χρόνος ήταν ο ίδιος παντού, σε ολόκληρο το Σύμπαν.
Αυτός ήταν ο νευτώνειος χρόνος, γραμμικός, κινούμενος σε μια ευθεία, αδιατάρακτη γραμμή προς τα εμπρός – το περίφημο «βέλος του χρόνου».
Αυτό άλλαξε δραματικά ο Αϊνστάιν. Και όχι μόνον εξαιτίας των καμπυλώσεων του χωροχρονικού συνεχούς μετά τη Σχετικότητα που αφορά τον κόσμο της μακροκλίμακας (πλανήτες, άστρα, γαλαξίες), διότι στην αντίστροφη κλίμακα των μικροσωματιδίων, τα πράγματα είναι ακόμη πιο παράξενα: π.χ., τα ηλεκτρόνια παρουσιάζονται να είναι σωματίδια και κυματισμοί ταυτόχρονα, ενώ άλλα μικροσωματίδια έχει παρατηρηθεί ότι μπορούν να βρίσκονται σε δύο απομακρυσμένα μεταξύ τους σημεία την ίδια στιγμή (!).
Αυτός είναι, χονδροειδώς, ο αλλόκοτος κόσμος της Κβαντοφυσικής.
Το Σύμπαν, οι γαλαξίες και τα σώματά μας αποτελούνται από τέτοια σωματίδια, όμως εμείς δεν ζούμε μια τέτοια ρευστή πραγματικότητα – ή μήπως τη ζούμε αλλά δεν μπορούν οι αισθήσεις μας να το τακτοποιήσουν παρά μόνον σε μια συμβατική σειρά αλληλοδιαδοχής;
Κάπως έτσι, πολλοί επιστήμονες, μεταξύ αυτών και ο Αϊνστάιν, εξέφρασαν την άποψη ότι ο χρόνος όπως τον αντιλαμβανόμαστε είναι μια ψευδαίσθηση.

Ενοποίηση δύο κόσμων

Το «ιερό δισκοπότηρο» της Φυσικής και της Κοσμολογίας είναι η ενοποίηση των δύο ακραία αντίθετων «κόσμων»: της Σχετικότητας και της Κβαντοφυσικής.
Για τον Λι Σμόλιν, το κλειδί στην περίφημη αυτή ενοποίηση (τη Θεωρία του Παντός) είναι ο χρόνος. Μόνον με μια ουσιαστικότερη κατανόηση της φύσης του χρόνου ίσως υπάρχει τρόπος να φθάσουμε σε μια καθολική κατανόηση των νόμων που διέπουν το Σύμπαν.
Που σημαίνει ότι μπορεί ο χρόνος να εξαλείφεται στις μαθηματικές ασκήσεις επί χάρτου (από την απλή πράξη της πρόσθεσης έως τις πλέον περίπλοκες εξισώσεις, όντως τα μαθηματικά είναι άχρονα), όμως ο χρόνος βρίσκεται «κάπου εκεί έξω». «Το πρόβλημα με τον εξοβελισμό του χρόνου», γράφει ο Σμόλιν, «επηρεάζει και τις πράξεις στις οποίες προβαίνουμε ως άτομα, ως μέλη μιας οικογένειας και ως πολίτες, αφού η εικόνα μας για τον χρόνο καθορίζει το πώς σκεφτόμαστε το μέλλον».

Το βιβλίο του Σμόλιν φέρει τον χαρακτήρα της επιστημονικής πραγματείας πλην όμως με διακριτές φιλοσοφικές προεκτάσεις, καθώς ο Σμόλιν συνδέει δεξιοτεχνικά θετικές και ανθρωπιστικές επιστήμες. Ας μην τρομάξει διόλου τους αμύητους (τέτοιος είναι εξάλλου και ο γράφων) στη «σκληρή» επιστήμη: δεν θα σκοντάψετε πάνω σε εξισώσεις και ο συγγραφέας, μετρ της απαιτητικής εκλαϊκευμένης επιστήμης, κάνει τα πάντα για να απλοποιήσει χωρίς να απλουστεύσει. Στην ουσία, μιλάει σε βάθος για κάτι που μας αφορά όλους. Ο χρόνος είμαστε εμείς οι ίδιοι και οι σχέσεις μας με τους άλλους και τα πράγματα.

πηγή του άρθρου:kathimerini.gr΄
photo:el.wikipedia.org