Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αρχαίοι πολιτισμοί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα αρχαίοι πολιτισμοί. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 23 Ιανουαρίου 2023

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων κρύβει και άλλα πολύτιμα μυστικά

Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων φυλάσσεται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στην Αθήνα και θεωρείται ως ο πρώτος γνωστός υπολογιστής στον κόσμο, καθώς είναι το πιο πολύπλοκο δείγμα μηχανικής που έχει βρεθεί από τον αρχαίο κόσμο.
Κάθε μέρα που περνάει οι επιστήμονες έρχονται και πιο κοντά στην κατανόηση του μυστηριώδους μηχανισμού των Αντικυθήρων που αμφισβητεί ότι γνωρίζουμε μέχρι σήμερα για την αρχαία τεχνολογία
Το 1900 ο δύτης Ηλίας Σταδιάτης, ντυμένος με χάλκινο και ορειχάλκινο κράνος και βαριά στολή από καμβά, βγήκε από τη θάλασσα τρέμοντας από φόβο και μουρμουρίζοντας για έναν "σωρό νεκρών γυμνών ανθρώπων". 
Ήταν ανάμεσα σε μια ομάδα Ελλήνων δυτών από το νησί Σύμη της Ανατολικής Μεσογείου που αναζητούσαν φυσικούς σπόγγους. 
Είχαν καταφύγει από μια σφοδρή καταιγίδα κοντά στο μικροσκοπικό νησί των Αντικυθήρων, ανάμεσα στην Κρήτη και την ηπειρωτική Ελλάδα. 
Όταν η καταιγίδα υποχώρησε, βούτηξαν για σφουγγάρια και έπεσαν τυχαία πάνω σε ένα ναυάγιο γεμάτο ελληνικούς θησαυρούς - το σημαντικότερο ναυάγιο από τον αρχαίο κόσμο που είχε βρεθεί μέχρι τότε. 
Οι "νεκροί γυμνοί άνθρωποι" ήταν μαρμάρινα γλυπτά διάσπαρτα στο βυθό της θάλασσας, μαζί με πολλά άλλα αντικείμενα. 
Λίγο αργότερα, η ανακάλυψή τους προκάλεσε την πρώτη μεγάλη υποβρύχια αρχαιολογική ανασκαφή στην ιστορία.
Ένα αντικείμενο που ανακτήθηκε από την περιοχή, στο μέγεθος ενός μεγάλου λεξικού, αρχικά διέφυγε της προσοχής εν μέσω συναρπαστικότερων ευρημάτων. 
Μήνες αργότερα, ωστόσο, στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, το αντικείμενο  έσπασε και αποκάλυψε χάλκινους οδοντωτούς τροχούς ακριβείας στο μέγεθος νομισμάτων. Σύμφωνα με τις τότε ιστορικές γνώσεις, γρανάζια όπως αυτά δεν θα έπρεπε να είχαν εμφανιστεί στην αρχαία Ελλάδα, ή οπουδήποτε αλλού στον κόσμο, μέχρι πολλούς αιώνες μετά το ναυάγιο. 
Το εύρημα προκάλεσε τεράστια αναστάτωση αλλά και μεγάλη διαμάχη.
Το αντικείμενο έγινε γνωστό ως ο μηχανισμός των Αντικυθήρων, ένα εξαιρετικό αντικείμενο που έχει προκαλέσει σύγχυση στους ιστορικούς και τους επιστήμονες για περισσότερα από 120 χρόνια. 
Με την πάροδο των δεκαετιώντο αρχικό αντικείμενο διασπάστηκε σε 82 θραύσματα, αφήνοντας στους ερευνητές ένα διαβολικά δύσκολο παζλ για να το συναρμολογήσουν. 
Η συσκευή φαίνεται να είναι μια γραναζωτή μηχανή αστρονομικών υπολογισμών τεράστιας πολυπλοκότητας. 
Σήμερα έχουμε μια λογική αντίληψη για ορισμένες από τις λειτουργίες της, αλλά υπάρχουν ακόμη άλυτα μυστήρια. 
Γνωρίζουμε ότι είναι τουλάχιστον τόσο παλιά όσο και το ναυάγιο στο οποίο βρέθηκε, το οποίο έχει χρονολογηθεί μεταξύ 60 και 70 π.Χ., αλλά άλλα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να κατασκευάστηκε γύρω στο 200 π.Χ.
Τον Μάρτιο του 2021 η ομάδα μου-μιλάει ο Tony Freeth- στο University College του Λονδίνου, γνωστή ως UCL Antikythera Research Team, δημοσίευσε μια νέα ανάλυση του μηχανισμού.
Η ομάδα περιλαμβάνει εμένα - Tony Freeth/μαθηματικό και κινηματογραφιστή, 
τον Adam Wojcik/επιστήμονα υλικών, 
τη Lindsay MacDonald/επιστήμονα απεικόνισης, 
τη Μυρτώ Γεωργακοπούλου/αρχαιομεταλλουργό και δύο μεταπτυχιακούς φοιτητές, τον David Higgon/ωρολογοποιό και τον Άρη Δακανάλη/φυσικό. 
Η εργασία μας θέτει μια νέα εξήγηση για το γρανάζι στο μπροστινό μέρος του μηχανισμού, όπου τα στοιχεία ήταν προηγουμένως αδιευκρίνιστα. 
Τώρα έχουμε μια ακόμη καλύτερη εκτίμηση για την πολυπλοκότητα της συσκευής - μια κατανόηση που αμφισβητεί πολλές από τις προκαταλήψεις μας σχετικά με τις τεχνολογικές δυνατότητες των αρχαίων Ελλήνων.
                    
Γνωρίζουμε ότι οι Έλληνες εκείνης της εποχής ήταν ικανοί αστρονόμοι με γυμνό μάτι. 
Είδαν τον νυχτερινό ουρανό από γεωκεντρική σκοπιά - κάθε βράδυ, καθώς η Γη περιστρεφόταν γύρω από τον άξονά της, έβλεπαν τον θόλο των άστρων να περιστρέφεται. 
Οι σχετικές θέσεις των άστρων παρέμεναν αμετάβλητες, γι' αυτό και οι Έλληνες τα ονόμαζαν "σταθερά άστρα". 
Αυτοί οι πρώτοι αστρονόμοι έβλεπαν επίσης τα σώματα να κινούνται στο φόντο των άστρων: 
- η σελήνη κάνει μια περιστροφή σε σχέση με τα άστρα κάθε 27,3 ημέρες- 
- ο ήλιος χρειάζεται ένα χρόνο....

Κυριακή 4 Δεκεμβρίου 2022

Η προ-αρχαία γνώση που έχει χαθεί… – Τα σημάδια της στους Αρχαίους

     Γιατί όλη αυτή η ζοφερή δυσπραγία που τόσο πολύ μας καταθλίβει σήμερα; Πριν από πολλά χρόνια, βέβαια, είχε κάνει βαρυσήμαντη δήλωση ο “Άγιος των Γραμμάτων” μας, ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης: «Σα νά ’χαν ποτέ τελειωμό τα πάθια κι οι καϋμοί του κόσμου…».  Και όμως… τον τρόπο τερματισμού των εν λόγω “παθών και καϋμών” τον βρίσκουμε στους Αρχαίους, τον είχε υποδείξει, αιώνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, ο Πλάτων και έχει διαχρονική αξία. 
     Πρέπει –μας εξήγησε ο μέγας φιλόσοφος– προκειμένου να πάψουν τα δεινά των ανθρώπων, να συνενωθεί η ισχύς με τη σοφία. Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί, μόνον εάν «εξουσιάσουν οι φιλόσοφοι ή, έστω, φιλοσοφήσουν οι εξουσιαστές». Και οιονεί συμπληρώνοντας τον Πλάτωνα, ο Γούντυ Άλλεν, νοιώθοντας πια να πλησιάζει το τέλος της ζωής του, πήρε το θάρρος, σε πρόσφατη ταινία του, να κάνει διαπίστωση κεφαλαιώδους σημασίας: «Η πολιτική είναι άχρηστη! Τί προσέφερε στους ανθρώπους; Μπορέσαμε μέσω της πολιτικής να καταλάβουμε από πού ερχόμαστε και πού πάμε; Κατορθώσαμε να κατανοήσουμε το τι είμαστε; Μήπως αποτελούμε κομμάτια του τίποτα που διείσδυσαν στον υπαρκτό κόσμο; Μήπως συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο;»
     Δίκιο έχουν και οι τρεις τους. Κι αυτό, διότι, όπως έλεγαν οι παλαιοί μας, τα μεγάλα πνεύματα συνομιλούν μεταξύ τους «καθισμένα το καθένα στην κορυφή της δικής του εποχής». Ποιος όμως άκουσε ποτέ τους σοφούς; Ποιος έστερξε να περιβάλει με ειλικρινή προσοχή τα διδάγματά τους; Στην ουσία κανείς! «Αλέθεται ο άνθρωπος με τούτο και μ’ εκείνο, με το σήμερα και με το αύριο και χαμπάρι δεν παίρνει αυτά που γύρω του γίνονται». Να τι, με τον τρόπο του, μας είπε ένας άλλος Έλληνας συγγραφέας, ο Δημήτρης Χατζής.
     Και εμμέσως αυτός, χωρίς να προχωρήσει σε “αφορισμούς” ανάλογους με εκείνους του Πλάτωνος και του Γούντυ Άλλεν, κατέδειξε την αιτία του προβλήματος: «Εμείς, οι άνθρωποι, δεν έχουμε την τόλμη να σταθούμε πάνω από τα βιοτικά μας προβλήματα». Κατά γράμμα, μας ενδιαφέρει αποκλειστικώς «εδώ και τώρα». Και προσπαθώντας να λύσουμε προβλήματα που, λόγω της πολιτικής, συνιστούν “κτήμα” των ανθρώπων ες αεί, παραμένουμε σταθερώς ανίκανοι να συλλάβουμε την πέρα από τις αισθήσεις μας πραγματικότητα.
Από τους Αρχαίους στον Ροΐδη
     Και όμως… η οδός προς διαφυγή από τη μιζέρια, όπου βρίσκεται βυθισμένη η καθημερινότητα της μεγάλης πλειονότητας των συνανθρώπων μας, ανοίγεται μπροστά μας, ευχερώς ορατή. Περίπου όλοι οι Νεοέλληνες έχουνε –επιτροχάδην έστω και υπό καθεστώς σχολικού καταναγκασμού– διεξέλθει τους Αρχαίους, συγκεκριμένα τον “Φαίδωνα” του Πλάτωνος. Σχεδόν κανένας μας, όμως, δεν ασχολήθηκε με πληροφορία καθοριστικής σημασίας που εμπεριέχεται στο εν λόγω κλασσικό κείμενο. Όλοι μας βιαζόμαστε να το πετάξουμε από τα χέρια, μακαρίζοντας τους εαυτούς μας, επειδή –όπως ειρωνικώς έλεγε ο αείμνηστος Εμμανουήλ Ροΐδης– «γεννηθήκαμε Έλληνες», οι πρόγονοι των οποίων έφθασαν  σε τέτοιο δυσθεώρητο ύψος λεκτικού και φιλοσοφικού κάλλους.
     Εντάξει… ο αυτοθαυμασμός, ειδικά στις μέρες μας, μπορεί τελικώς να αποδειχτεί και χρήσιμος. Αυτή η τελείως επιφανειακή προσέγγιση της Κλασσικής Γραμματείας, όμως, απλώνει γύρω μας “πέπλο συσκοτισμού”. Γιατί; Διότι στον “Φαίδωνα” (110b-d) εντοπίζεται χωρίο που ευχερώς ανάγεται στο διαχρονικώς σπουδαιότερο ερώτημα της ανθρώπινης Ιστορίας. Στο συγκεκριμένο, πράγματι, απόσπασμα μιλάει ο Σωκράτης και εξηγεί το πώς φαίνεται ο πλανήτης μας, εάν κανείς τον δει από το διάστημα: Πρόκειται για μία σφαίρα, την οποία συναποτελούν δώδεκα κομμάτια (οι τεκτονικές πλάκες) και η οποία καλύπτεται από χρωματική ποικιλία εκθαμβωτικής λαμπρότητας, που όμως δεν αντιλαμβάνεται οποιοσδήποτε διαβιώνει πάνω στην επιφάνεια της γης!
     Πρόκειται, με λίγα λόγια, για περιγραφή φωτογραφίας οιονεί παρμένης από το διάστημα και δημοσιευμένης π.χ. στο National Geographic. Πώς τα ήξεραν αυτά οι Αρχαίοι μας Φιλόσοφοι; Δεν είχαν βέβαια βγει στο διάστημα, διότι ο Σωκράτης υπήρξε σαφής: «Λέγεται…». Ποιος το έλεγε; Πώς τα γνώριζε αυτά εκείνος που τα έλεγε; Και πώς έφτασαν στους Αρχαίους; Καμία έρευνα δεν έχει ακόμη αναληφθεί προς αυτήν την κατεύθυνση.
Υπήρξε χαμένος πολιτισμός;
     Και δεν είναι μόνο αυτό. Οι τυφώνες της αμερικανικής ηπείρου, που τώρα καταφθάνουν και στην Ευρώπη, εναργώς περιγράφονται στη “Θεογονία” (στίχοι 742-743) του Ησιόδου, που έζησε πριν από τον Σωκράτη. Η απόσταση, επίσης, της Αμερικής από τις Βρετανικές Νήσους είχε εκτεθεί, σχεδόν με ακρίβεια, από τον Πλούταρχο, ο οποίος έκανε λόγο ακόμη και για τη Θάλασσα των Σαργασσών («Περί του εμφαινομένου προσώπου…», 941b-c).
     Το 480 π.Χ., στη ναυμαχία της Σαλαμίνας, οι Πέρσες δεν νικήθηκαν από τους Έλληνες μόνο χάρη στην “αρετή” των τελευταίων, αλλά και λόγω… “βλημάτων” που εγκαίρως εκτοξεύθηκαν από το Θριάσιο Πεδίο της Ελευσίνας! Και πάλι μας το λέει εμμέσως ο Πλούταρχος (“Bίος Θεμιστοκλέους”, 15), ο οποίος μάλλον δεν το έβγαλε από τη φαντασία του, κάτι θα είχε ακούσει από τους πριν από αυτόν Αρχαίους…
     Τι σημαίνουν αυτά; Το έμμεσο αναπόδεικτο μήνυμα που αναδύεται από τους Κλασσικούς μας είναι ότι υπήρχε, πριν από τον δικό μας, ένας άλλος επίγειος πολιτισμός, πιθανά προηγμένος, που όμως κάποτε έπαψε να υπάρχει για αιτίες και με τρόπο που εμείς αγνοούμε. Οι βασικές όμως γνώσεις αυτής της –ας την πούμε έτσι– “Προανθρωπότητας” διαφυλάχθηκαν κυρίως από ιερατεία των Αρχαίων.
     Επιπλέον, η κατανόηση της πιθανολογούμενης προόδου της “πριν από εμάς” ανθρωπότητας, ίσως μπορεί, μαζί με τους Αρχαίους, να μας προσφέρει δυνατότητα επίλυσης των τωρινών μας πανανθρώπινων προβλημάτων. Αλλά το είπε ο Πλάτων και με τον δικό τρόπο ο Γούντυ Άλλεν: Κανείς μας δεν νοιάζεται για το χρονικώς υπερβατικό. Όλοι μας επιζητούμε το εφήμερο που τελικώς αποδεικνύεται μάταιο.
Η γλωσσική έκπτωση
     Δεν μπορεί να κλείσει αυτή η αναδρομή στο “μακρινό παρελθόν”, χωρίς να προβληθεί και η περισσότερο εμφανής απόδειξη της πτωτικής μας πορείας, δηλαδή η εξέλιξη της γλώσσας. Ο Ροΐδης (1836-1904) στην περίφημη μελέτη του “Τα Είδωλα” προχώρησε σε διαπίστωση που ελάχιστοι στις ημέρες μας έχουν την ικανότητα και διάθεση να κάνουν: Οι γλώσσες που ανά την υφήλιο ομιλούνται εξελίσσονται απλουστευτικώς και στην ουσία πτωτικώς. Διαπίστωσε με άλλα λόγια ο Νεοέλλην διανοούμενος ότι γλώσσες λαών φαινομενικώς “απολίτιστων” ήταν και παραμένουν περισσότερο εξελιγμένες από εκείνες των “προηγμένων” εθνών.
     Ο Ροΐδης, βέβαια, επειδή κατά τη εποχή του εποχή το Γλωσσικό μας Ζήτημα άρχισε να παίρνει διαστάσεις, τάχθηκε υπέρ της Δημοτικής, ενώ ο ίδιος συνέχιζε να γράφει στην Καθαρεύουσα. Παρά τις εν προκειμένω πεποιθήσεις του όμως, η διαπίστωσή του ενέχει σημασία πασιφανώς διαχρονική. Πώς είναι δυνατόν γλώσσες λαών που “πολιτιστικώς υστερούσαν” να είναι πολύ περισσότερο “φιλοσοφημένες” από εκείνες των “πολιτισμένων”;
     Και προκειμένου να πειστεί κανείς, δεν χρειάζεται να ανατρέξει στα “ιδιώματα των ιθαγενών” της Αμερικής, της παλαιάς Ευρώπης και της Αφρικής! Μία απλή σύγκριση της ρωσικής γλώσσας, την οποία για να μιλήσει σωστά κανείς πρέπει να εγκαταστήσει στον εγκέφαλό του “φιλοσοφικό κομπιούτερ”, με την αγγλική, στο πλαίσιο της οποίας οι ίδιες λέξεις συνεχώς μεταβάλλουν τον χαρακτήρα τους ανάλογα με τη θέση τους στην πρόταση, αρκεί για να καταδείξει του λόγου το αληθές. Εν ολίγοις, η τωρινή εξέλιξη των γλωσσικών μορφών της ανθρωπότητας σημαίνει  την απίσχνανσή τους ή, μάλλον, την αποσάθρωσή τους.
     Μήπως αυτό τεκμηριώνει κάτι σημαντικό; Μήπως έχουν δίκιο αυτοί, όπως π.χ. ο Ε. Μ. Φόρστερ, που πολύ πριν από εμάς κατέδειξαν τους κινδύνους που εγκυμονεί η από μέρους των ανθρώπων διαρκής επιδίωξη της ευκολίας και της άνεσης; Μήπως η τεχνολογία προκαλεί μορφή συρρίκνωσης της ικανότητάς μας του “σκέπτεσθαι”; Μήπως ακουσίως και ασυναίσθητα “βαδίζουμε προς την άβυσσο”; Το μέλλον θα δείξει. Ας ελπίσουμε, όμως, ότι αυτός ο διδακτικός χαρακτήρας του μέλλοντος δεν θα αναφανεί πάρα πολύ αργά…

https://slpress.gr/idees/i-pro-archaia-gnosi-poy-echei-chathei-ta-simadia-tis-stoys-archaioys/