Ήταν πριν 22 χρόνια που η ταινία Matrix βγήκε στις αίθουσες.
Ένας άντρας εμφανίστηκε και είπε: "Η ζωή που ζούμε είναι μια προσομοίωση"
Όλοι τον κοίταξαν σαν να ήταν τρελός.
Αλλά κάποιοι τον πήραν στα σοβαρά.
Και λέγεται πως κατάσχεσαν τα αρχεία του!
Σήμερα, ο Elon Musk και οι κβαντικοί φυσικοί λένε ότι ίσως είχε δίκιο.
Αυτή είναι η ανησυχητική ιστορία του Philip K. Dick, του άνδρα που ήθελε να μας πει κάτι το διαφορετικό!
Ήταν το 1977.
Ο Philip K. Dick ανέβηκε στη σκηνή.
Όλοι περίμεναν να μιλήσει για το νέο του μυθιστόρημα.
Αλλά, με παγωμένη φωνή, έριξε τη βόμβα: ζούμε σε μια προγραμματισμένη πραγματικότητα.
Ένας άντρας εμφανίστηκε και είπε: "Η ζωή που ζούμε είναι μια προσομοίωση"
Όλοι τον κοίταξαν σαν να ήταν τρελός.
Αλλά κάποιοι τον πήραν στα σοβαρά.
Και λέγεται πως κατάσχεσαν τα αρχεία του!
Σήμερα, ο Elon Musk και οι κβαντικοί φυσικοί λένε ότι ίσως είχε δίκιο.
Αυτή είναι η ανησυχητική ιστορία του Philip K. Dick, του άνδρα που ήθελε να μας πει κάτι το διαφορετικό!
Ήταν το 1977.
Ο Philip K. Dick ανέβηκε στη σκηνή.
Όλοι περίμεναν να μιλήσει για το νέο του μυθιστόρημα.
Αλλά, με παγωμένη φωνή, έριξε τη βόμβα: ζούμε σε μια προγραμματισμένη πραγματικότητα.
Το μόνο στοιχείο είναι τα déjà vu και τα σφάλματα του συστήματος που εμφανίζονται όταν αλλάζουν οι μεταβλητές.
Déjà vu και “glitches”
-. στο Matrix:
Το déjà vu είναι ένδειξη ότι η προσομοίωση άλλαξε
-. στον Dick:
Υπάρχουν συνεχώς# σπασίματα της πραγματικότητας
# αντικείμενα που αλλάζουν
# μνήμες που δεν ταιριάζουν
Αυτό είναι το καθαρά Dick-ικό μοτίβο
και...
Η αίθουσα έμεινε σιωπηλή.
Οι επιστήμονες γέλασαν αμήχανα.
Όλα ξεκίνησαν το 1974, με μια διανομέας που έφτασε στην πόρτα του.
Η γυναίκα φορούσε στο λαιμό της ένα μενταγιόν με το σύμβολο του ψαριού.
Τη στιγμή που ο Philip K. Dick κοίταξε αυτό το μενταγιόν, υπέστη ένα είδος πνευματικής κατάρρευσης.
Αργότερα το περιέγραψε ως μια ροζ ακτίνα λέιζερ.
Ξαφνικά, ο εγκέφαλός του γέμισε με γνώσεις γλωσσών που δεν γνώριζε και κβαντικής φυσικής.
Αυτό το ονόμασε Anamnesis!
Ο Philip K. Dick άρχισε να γράφει ότι ο κόσμος ήταν μια ψεύτικη κατασκευή, μιά παραβολή!
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κυβερνήσεις προκαλούσαν ψεύτικους πολέμους και η τεχνολογία υποδούλωνε τα μυαλά του κόσμου!
Αυτό που έγραφε τράβηξε την προσοχή!
Και είχε κατά καιρούς επαφές και ελέγχους από αρχές ασφαλείας, κυρίως λόγω επιστολών και δηλώσεών του την ταραγμένη περίοδο την δεκαετία του 1970!
Λέγεται πως έκλεψαν τα χειρόγραφά του.
Λέγεται πως πίστευαν ότι είχε επαφές με ανώτερες δυνάμεις, ειδικά μετά από εμπειρίες του 1974 (το περίφημο “2-3-74” γεγονός) το οποίο και τροφοδότησε τις μεταγενέστερες εικασίες!
Το “2-3-74” είναι η συντομογραφία που χρησιμοποιείται για ένα σύνολο εμπειριών που ισχυρίστηκε ο Philip K. Dick ότι είχε τον Φεβρουάριο–Μάρτιο του 1974.
Είναι από τα πιο διάσημα και ένα από τα πιο τεκμηριωμένα και συζητημένα γεγονότα της ζωής του Philip K. Dick
Η αίθουσα έμεινε σιωπηλή.
Οι επιστήμονες γέλασαν αμήχανα.
Όλα ξεκίνησαν το 1974, με μια διανομέας που έφτασε στην πόρτα του.
Η γυναίκα φορούσε στο λαιμό της ένα μενταγιόν με το σύμβολο του ψαριού.
Τη στιγμή που ο Philip K. Dick κοίταξε αυτό το μενταγιόν, υπέστη ένα είδος πνευματικής κατάρρευσης.
Αργότερα το περιέγραψε ως μια ροζ ακτίνα λέιζερ.
Ξαφνικά, ο εγκέφαλός του γέμισε με γνώσεις γλωσσών που δεν γνώριζε και κβαντικής φυσικής.
Αυτό το ονόμασε Anamnesis!
Ο Philip K. Dick άρχισε να γράφει ότι ο κόσμος ήταν μια ψεύτικη κατασκευή, μιά παραβολή!
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι κυβερνήσεις προκαλούσαν ψεύτικους πολέμους και η τεχνολογία υποδούλωνε τα μυαλά του κόσμου!
Αυτό που έγραφε τράβηξε την προσοχή!
Και είχε κατά καιρούς επαφές και ελέγχους από αρχές ασφαλείας, κυρίως λόγω επιστολών και δηλώσεών του την ταραγμένη περίοδο την δεκαετία του 1970!
Λέγεται πως έκλεψαν τα χειρόγραφά του.
Λέγεται πως πίστευαν ότι είχε επαφές με ανώτερες δυνάμεις, ειδικά μετά από εμπειρίες του 1974 (το περίφημο “2-3-74” γεγονός) το οποίο και τροφοδότησε τις μεταγενέστερες εικασίες!
Το “2-3-74” είναι η συντομογραφία που χρησιμοποιείται για ένα σύνολο εμπειριών που ισχυρίστηκε ο Philip K. Dick ότι είχε τον Φεβρουάριο–Μάρτιο του 1974.
Είναι από τα πιο διάσημα και ένα από τα πιο τεκμηριωμένα και συζητημένα γεγονότα της ζωής του Philip K. Dick
Ας δούμε ακριβώς τι είναι αλήθεια και πώς εξελίχθηκε η ιστορία:
Το γεγονός (Φεβρουάριος 1974)
Στα τέλη Φεβρουαρίου του 1974, ο Philip K. Dick είχε αφαιρέσει τα οδοντικά φάρμακά του και βρισκόταν σε μεγάλο πόνο.
Μια νεαρή γυναίκα (που στα γραπτά του ονομάζει "Sheri") ήρθε στην πόρτα του για να παραδώσει μια παραγγελία αναπληρωματικών φαρμάκων (Darvon).
Η γυναίκα αυτή φορούσε ένα μενταγιόν.
Δεν ήταν απλά ένα "ψάρι", αλλά το σύμβολο του Vesica Piscis (δύο κύκλοι που τέμνονται, σχηματίζοντας έναν μυτερό elliptικό χώρο που μοιάζει με ψάρι), το οποίο στην παλαιοχριστιανική τέχνη συμβόλιζε τον Ιχθύ και τον Χριστό.
Η "Κατάρρευση" (ή η Έκσταση;)
Όταν ο Philip K. Dick κοίταξε το μενταγιόν, αντί να υποστεί μια κλασική πνευματική κατάρρευση (π.χ. πανικός ή κατάθλιψη), υπέστη αυτό που περιέγραψε ως ένα ξέσπασμα θεϊκού φωτός.
Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι μια "ροζ ακτίνα φωτός" βγήκε από το μενταγιόν και τον χτύπησε στο μάτι - είδε ένα ροζ φως ή “ροζ ακτίνα” (pink beam/light).
Αυτή η εμπειρία τον ξύπνησε από αυτό που ονόμαζε "την ανάμνηση" (anamnesis).
Για τους επόμενους δύο μήνες (Μάρτιος και Απρίλιος του 1974), ο Philip K. Dick βίωσε μια σειρά από υπερρεαλιστικές, μυστικιστικές εμπειρίες:
Είχε παραισθήσεις (έβλεπε αρχαίoους Ρωμαίους στρατιώτες στον δρόμο, επιστημονικά σύμβολα στον ουρανό).
Είχε την αίσθηση ότι ο κόσμος είχε αλλάξει, ότι ζούσε σε ένα είδος "μαύρου σιδήρου" φυλακής που τώρα έσπαγε - ένιωσε ότι έλαβε πληροφορίες/γνώσεις που δεν μπορούσε να εξηγήσει λογικά.
-. είχε έντονες εμπειρίες που ερμήνευσε ως επαφή με μια "ανώτερη νοημοσύνη" που αποκαλούσε συχνά “Vast Active Living Intelligence System” (VALIS).
Άρχισε να πιστεύει ότι υπήρχε ένα είδος υπερβατικής ή πληροφοριακής πραγματικότητας πίσω από τον κόσμο.
Άρχισε να πιστεύει ότι υπήρχε ένα είδος υπερβατικής ή πληροφοριακής πραγματικότητας πίσω από τον κόσμο.
Γιατί έγινε τόσο “μύθος”
Το “2-3-74” έγινε διάσημο γιατί:
-. ο ίδιος το ενσωμάτωσε σε έργα του, όπως στο μυθιστόρημα VALIS,
τα θέματα του Dick (πραγματικότητα vs. ψευδαίσθηση) ταιριάζουν πολύ με τέτοιες αφηγήσεις
και γιατί ο ίδιος έγραψε εκτενώς γι’ αυτό σε σημειώσεις και επιστολές.
Και συμπεραίνουμε πως αυτό το γεγονός είναι κυρίως ένα βιωματικό επεισόδιο, που όμως επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνία του και τροφοδότησε πολλές ερμηνείες.
Και γιατί τόσος ντόρος για έναν συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας;
Διότι οι υποθέσεις του Philip K. Dick έγιναν η επιστήμη του σήμερα.
Το “2-3-74” έγινε διάσημο γιατί:
-. ο ίδιος το ενσωμάτωσε σε έργα του, όπως στο μυθιστόρημα VALIS,
τα θέματα του Dick (πραγματικότητα vs. ψευδαίσθηση) ταιριάζουν πολύ με τέτοιες αφηγήσεις
και γιατί ο ίδιος έγραψε εκτενώς γι’ αυτό σε σημειώσεις και επιστολές.
Και συμπεραίνουμε πως αυτό το γεγονός είναι κυρίως ένα βιωματικό επεισόδιο, που όμως επηρέασε βαθιά τη λογοτεχνία του και τροφοδότησε πολλές ερμηνείες.
Και γιατί τόσος ντόρος για έναν συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας;
Διότι οι υποθέσεις του Philip K. Dick έγιναν η επιστήμη του σήμερα.
Ο Philip K. Dick ήταν ο "προφήτης" της εικονικής πραγματικότητας και της αμφισβήτησης της ύπαρξης.
Στην περίφημη ομιλία του στο Μετς το 1977, σε ένα συνέδριο επιστημονικής φαντασίας στη Γαλλία, είχε δηλώσει:
"Ζούμε σε μια υπολογιστικά προγραμματισμένη πραγματικότητα και η μόνη ένδειξη που έχουμε γι' αυτό είναι όταν αλλάζει κάποια μεταβλητή και συμβαίνει μια μεταβολή στον κόσμο μας."
Στα έργα του, όπως το Ubik ή το A Scanner Darkly, η ψευδαίσθηση δεν είναι μόνο ένα εξωτερικό σκηνικό, όπως το Matrix, αλλά συχνά πηγάζει από τη φθορά του μυαλού, τα ναρκωτικά ή την υποκειμενική αντίληψη.
Για τον Dick, η "φυλακή" είναι όντως εσωτερική.
Μια από τις πιο διάσημες ατάκες του είναι:
"Πραγματικότητα είναι αυτό που, όταν σταματάς να το πιστεύεις, δεν εξαφανίζεται."
Ας έρθουμε στο σήμερα.
Γιατί το σύμπαν ακολουθεί τόσο αυστηρούς μαθηματικούς κανόνες;
Μήπως επειδή είναι γραμμένο σε κώδικα;
Αυτή τη στιγμή, η "Υπόθεση της Προσομοίωσης" βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ θεωρητικής φυσικής και φιλοσοφίας, επειδή μας λείπουν τα εργαλεία για να "κοιτάξουμε έξω από το κουτί".
Όμως, ο Elon Musk, ο οποίος είναι ο πιο διάσημος υποστηρικτής αυτής της ιδέας, έχει δηλώσει πως η πιθανότητα να ζούμε στην "πραγματική πραγματικότητα" είναι μία στο δισεκατομμύριο, αλλά και άλλοι επιστήμονες παίρνουν την ιδέα στα σοβαρά, μελετώντας τρεις συγκεκριμένους επιστημονικούς πυλώνες
1. Η Κβαντοποίηση του Χώρου και του Χρόνου
Στη φυσική, υπάρχει το μήκος Planck
Είναι η μικρότερη δυνατή μονάδα μήκους.
Κάτω από αυτό το όριο, οι έννοιες της γεωμετρίας και του χώρου καταρρέουν.
Για πολλούς επιστήμονες υπολογιστών, αυτό μοιάζει τρομακτικά με το pixel μιας οθόνης ή τη διακριτή μονάδα μνήμης ενός υπολογιστή.
Αν ο κόσμος ήταν "αναλογικός" και συνεχής, δεν θα έπρεπε να έχει ελάχιστη μονάδα μέτρησης.
2. Το "Rendering" της Πραγματικότητας
Στα σύγχρονα video games, ο υπολογιστής δεν σχεδιάζει (render) ολόκληρο τον κόσμο ταυτόχρονα, αλλά μόνο το μέρος που κοιτάζει ο παίκτης, για να εξοικονομήσει πόρους.
Στην κβαντομηχανική, έχουμε το φαινόμενο της κατάρρευσης της κυματοσυνάρτησης: ένα σωματίδιο δεν έχει συγκεκριμένη θέση μέχρι τη στιγμή που θα το παρατηρήσουμε.
Αυτή η "οικονομία" του σύμπαντος —να ορίζει την κατάσταση της ύλης μόνο όταν υπάρχει αλληλεπίδραση— θυμίζει έντονα προγραμματιστική βελτιστοποίηση.
3. Διορθωτικοί Κώδικες (Error-Correcting Codes)
Ο θεωρητικός φυσικός James Gates Jr. ανακάλυψε κάτι εκπληκτικό ενώ μελετούσε τις εξισώσεις της θεωρίας των υπερχορδών (που προσπαθεί να εξηγήσει τα πάντα στο σύμπαν).
Βρήκε μαθηματικές δομές που είναι πανομοιότυπες με τους αυτοδιορθωτικούς κώδικες που χρησιμοποιούν οι browsers (όπως αυτός που χρησιμοποιείς τώρα) για να διορθώνουν τα σφάλματα στη μεταφορά δεδομένων.
"Πώς είναι δυνατόν κώδικας που χρησιμοποιούμε για να λειτουργεί το internet να βρίσκεται κρυμμένος στις εξισώσεις της θεωρητικής φυσικής;" αναρωτήθηκε ο Gates.
Το πρόβλημα της επιβεβαίωσης
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι αν η προσομοίωση είναι "τέλεια", οι νόμοι της φυσικής που μελετάμε είναι απλώς οι κανόνες του λογισμικού.
Είναι σαν να προσπαθεί ένας χαρακτήρας μέσα στο Super Mario να καταλάβει ότι τρέχει σε έναν επεξεργαστή χρησιμοποιώντας μόνο τα τούβλα και τα μανιτάρια που έχει γύρω του.
Αν ποτέ επιβεβαιωθεί, πιθανότατα θα γίνει μέσω κάποιου στατιστικού σφάλματος (glitch) στη μικροκλίμακα ή μέσω της ανακάλυψης ότι το σύμπαν έχει ένα πεπερασμένο όριο στην υπολογιστική του ισχύ.
- . και τι πιστεύουμε; - αν αποδεικνυόταν αύριο επιστημονικά, ότι ζούμε σε προσομοίωση, αυτό θα άλλαζε τον τρόπο που ζούμε την καθημερινότητά μας ή θα το αποδεχόμασταν απλώς ως έναν ακόμα νόμο της φύσης και θα συνεχίζαμε να τρώμε και να πίνουμε αμέριμνοι;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι αν η προσομοίωση είναι "τέλεια", οι νόμοι της φυσικής που μελετάμε είναι απλώς οι κανόνες του λογισμικού.
Είναι σαν να προσπαθεί ένας χαρακτήρας μέσα στο Super Mario να καταλάβει ότι τρέχει σε έναν επεξεργαστή χρησιμοποιώντας μόνο τα τούβλα και τα μανιτάρια που έχει γύρω του.
Αν ποτέ επιβεβαιωθεί, πιθανότατα θα γίνει μέσω κάποιου στατιστικού σφάλματος (glitch) στη μικροκλίμακα ή μέσω της ανακάλυψης ότι το σύμπαν έχει ένα πεπερασμένο όριο στην υπολογιστική του ισχύ.
- . και τι πιστεύουμε; - αν αποδεικνυόταν αύριο επιστημονικά, ότι ζούμε σε προσομοίωση, αυτό θα άλλαζε τον τρόπο που ζούμε την καθημερινότητά μας ή θα το αποδεχόμασταν απλώς ως έναν ακόμα νόμο της φύσης και θα συνεχίζαμε να τρώμε και να πίνουμε αμέριμνοι;
ιδού η απορία μου!
κείμενο και επιμέλεια κειμένου:ntina
