Μουσείο Ακρόπολης: 25η Μαρτίου με ελεύθερη είσοδο

Την Κυριακή 25 Μαρτίου, το Μουσείο της Ακρόπολης θα γιορτάσει την Εθνική Επέτειο με ελεύθερη είσοδο για όλους τους επισκέπτες τόσο στη μόνιμη έκθεση του Μουσείου όσο και στην περιοδική έκθεση «Ελευσίνα. Τα μεγάλα μυστήρια».
Οι εκθεσιακοί χώροι του Μουσείου θα παραμείνουν ανοιχτοί από τις 9 το πρωί ως τις 8 το βράδυ.

Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν και άλλες παράλληλες δράσεις στο ισόγειο του Μουσείου όπως την παρουσίαση πινάκων ζωγραφικής με θέμα τους «Έλληνες του 1821 και τα αρχαία μνημεία» της συλλογής Μιχάλη & Δήμητρας Βαρκαράκη και την παρουσίαση ζωγραφικής και καλλιγραφίας από Κινέζους καλλιτέχνες του Μουσείου της Σαγκάης.

Την ημέρα αυτή το εστιατόριο του Μουσείου στον δεύτερο όροφο θα σερβίρει «ελληνικό παραδοσιακό πιάτο».

«Οι Έλληνες του 1821 και τα αρχαία μνημεία»
Από την Πέμπτη 22 Μαρτίου έως και το Μεγάλο Σάββατο 7 Απριλίου 2018, οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν σε οθόνη στο ισόγειο του Μουσείου μια ειδική προβολή με πίνακες ζωγραφικής με θέμα τους «Έλληνες του 1821 και τα αρχαία μνημεία» της συλλογής του Μιχάλη και της Δήμητρας Βαρκαράκη.
Στον ίδιο χώρο θα έχουν, επίσης, την ευκαιρία να θαυμάσουν από κοντά την εξαιρετική ελαιογραφία «Άποψη της Αθήνας από τον Ιλισσό» του ζωγράφου J.J. Frey (1813-1865).
Για την είσοδο των επισκεπτών στο χώρο δεν απαιτείται εισιτήριο.

Παρουσίαση ζωγραφικής και καλλιγραφίας από το Μουσείο της Σαγκάης
Στο πλαίσιο της εκθεσιακής δράσης του Μουσείου της Ακρόπολης «Θησαυροί από το Μουσείο της Σαγκάης», από την Πέμπτη 22 Μαρτίου έως και την Κυριακή 25 Μαρτίου 2018, τις ώρες 10 π.μ. έως 12 το μεσημέρι και 1 μ.μ. έως 3 μ.μ., οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν δύο Κινέζους καλλιτέχνες από το Μουσείο της Σαγκάης, οι οποίοι θα ζωγραφίζουν έργα με την παραδοσιακή κινεζική τεχνική και θα γράφουν με την περίφημη κινεζική καλλιγραφία. Για την είσοδο των επισκεπτών στο χώρο δεν απαιτείται εισιτήριο.
πηγή του άρθρου:naftemporiki.gr

galatsinews:togalatsi.blogspot.gr

το Facebook είναι μια "εταιρεία παρακολουθήσεων",λέει Έντουαρντ Σνόουντεν

Δριμεία επίθεση εξαπέλυσε εναντίον του Facebook ο Έντουαρντ Σνόουντεν, ο πρώην εργαζόμενος της NSA από τον οποίο προήλθαν οι διαρροές για τα μαζικά προγράμματα ηλεκτρονικής παρακολούθησης των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών.

Ο Σνόουντεν, ο οποίος έχει καταφύγει στη Ρωσία, έγραψε το Σαββατοκύριακο στο Twitter πως το Facebook είναι μια «εταιρεία παρακολουθήσεων» που πουλάει τα προσωπικά στοιχεία των χρηστών της.

«Οι επιχειρήσεις που βγάζουν χρήματα συλλέγοντας και πουλώντας λεπτομερή αρχεία ιδιωτικών ζωών κάποτε χαρακτηρίζονταν απλά “εταιρείες παρακολουθήσεων”. Το rebranding τους ως “social media” είναι η πιο επιτυχημένη παραπλάνηση από τότε που το υπουργείο Πολέμου έγινε υπουργείο Άμυνας» έγραψε ο Σνόουντεν σε tweet του, το οποίο έλαβε μεγάλο αριθμό από retweets, λίγο καιρό μετά τις αποκαλύψεις ότι η Cambridge Analytica (εταιρεία που συνεργάστηκε με την προεκλογική καμπάνια του Ντόναλντ Τραμπ) είχε συλλέξει προσωπικά δεδομένα από πάνω από 50 εκατομμύρια χρήστες του Facebook χωρίς τη συναίνεσή τους.

Σημειώνεται πως την προηγούμενη εβδομάδα δημοσιεύτηκαν δύο ρεπορτάζ, από τον Guardian και τους New York Times, βάσει των οποίων χρησιμοποιήθηκαν προσωπικά δεδομένα άνω των 50 εκατ. χρηστών του Facebook από την Cambridge Analytica- εταιρεία που εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο- η οποία δούλευε για την προεκλογική καμπάνια Τραμπ το 2016. Τα νέα αυτά προκάλεσαν θύελλα στα social media, με καταιγισμό αρνητικών σχολίων και αποδοκιμασιών για το Facebook, που τον τελευταίο καιρό έχει βρεθεί πολλές «στο στόχαστρο» λόγω των επιλογών και των στρατηγικών του σε πολλά θέματα (από τα fake news μέχρι τα προσωπικά δεδομένα κ.α.).

Το Facebook έχει απαγορεύσει στην Cambridge Analytica να λειτουργεί στην πλατφόρμα του (απαγόρευση διαφημίσεων, διαχείρισης σελίδων κ.α.). Όπως έγινε γνωστό, το Facebook ανακάλυψε στα τέλη του 2015 ότι η εταιρεία είχε πάρει δεδομένα 50 εκατ. χρηστών χωρίς τη συναίνεσή τους, χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες για δημιουργία ψυχογραφικών προφίλ για σκοπούς στοχευμένης προεκλογικής διαφήμισης.

Το Facebook ζήτησε από την εταιρεία να καταστρέψει τα δεδομένα αυτά, και αυτή είπε πως το έκανε- ωστόσο βάσει των ρεπορτάζ, η Cambridge Analytica είχε διατηρήσει αντίγραφα. Η ίδια η εταιρεία υποστηρίζει πως συμμορφώθηκε και ότι τα δεδομένα αυτά δεν χρησιμοποιήθηκαν κατά την προεκλογική περίοδο του 2016, ωστόσο αμερικανικές και βρετανικές αρχές έχουν αρχίσει να εξετάζουν την υπόθεση από μια σειρά διαφορετικών οπτικών- από τον πιθανό ρόλο στο Brexit μέχρι την ανικανότητα του Facebook να προστατέψει τα δεδομένα των χρηστών του κ.α.

Σε άλλο tweet του, ο Σνόουντεν τόνισε πως το Facebook «βγάζει τα λεφτά του εκμεταλλευόμενο και πουλώντας προσωπικές λεπτομέρειες σχετικά με τις ιδιωτικές ζωές εκατομμυρίων, πολύ πέρα από τις λίγες λεπτομέρειες που ανεβάζετε από μόνοι σας. Δεν είναι θύματα. Είναι συνεργοί».
πηγή του άρθρου:naftemporiki.gr

Ο χρόνος βρίσκεται «κάπου εκεί έξω»

Lee Smolin

Χρόνος, η αναγέννηση

μτφρ. Νίκος Αποστολόπουλος

επιμ. Ν. Χούνος - Κ. Κλείδης

εκδ. Τραυλός, σελ. 476

Όταν ήταν νεότερος, ο θεωρητικός φυσικός Lee Smolin πίστευε πως ο χρόνος είναι μια ανθρώπινη ψευδαίσθηση, ότι δεν υπάρχει.
Θεωρία ευρέως διαδεδομένη σε φιλοσοφικούς και επιστημονικούς κύκλους, ειδικά μέσα στον 20ό αιώνα.
Είκοσι χρόνια αργότερα, ο Lee Smolin έχει περάσει στην αντίπερα όχθη: θεωρεί πως «τίποτε απ’ όσα γνωρίζουμε ή βιώνουμε δεν πλησιάζει περισσότερο στην καρδιά της φύσης απ’ όσο η πραγματικότητα της ύπαρξης του χρόνου».
Επιπροσθέτως, «από τη στιγμή που υιοθετεί κάποιος την επαναστατική άποψη ότι ο χρόνος έχει πραγματική υπόσταση, αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο σκέφτεται τα πάντα. Συγκεκριμένα, βλέπει το μέλλον με διαφορετικό τρόπο, με έναν τρόπο που δίνει έμφαση τόσο στις ευκαιρίες όσο και στους κινδύνους που αντιμετωπίζει το ανθρώπινο είδος».
Εξ ου και ο τίτλος του τελευταίου του βιβλίου, που έχει συζητηθεί στο εξωτερικό: «Χρόνος, η αναγέννηση» -στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Τραυλός.

Από τον Πλάτωνα, τον Πλωτίνο, τον Αγιο Αυγουστίνο έως τον Σβέντεμποργκ, τον Καντ, τον Χούσερλ, ο χρόνος προβλημάτισε, άγχωσε, ενέπνευσε. Όπως έχει εύστοχα ειπωθεί, όταν δεν τον σκεφτόμαστε, ξέρουμε τι είναι, όταν όμως αρχίζουμε να τον σκεφτόμαστε, ο ανθρώπινος νους σα να στερεύει.

Συχνότερα, όταν δεν σκεφτόμαστε τον χρόνο, απλώς τον θεωρούμε δεδομένο.
Τι γίνεται τώρα: έως τον Αϊνστάιν και τη Θεωρία της Σχετικότητας, ο χρόνος ήταν ο ίδιος παντού, σε ολόκληρο το Σύμπαν.
Αυτός ήταν ο νευτώνειος χρόνος, γραμμικός, κινούμενος σε μια ευθεία, αδιατάρακτη γραμμή προς τα εμπρός – το περίφημο «βέλος του χρόνου».
Αυτό άλλαξε δραματικά ο Αϊνστάιν. Και όχι μόνον εξαιτίας των καμπυλώσεων του χωροχρονικού συνεχούς μετά τη Σχετικότητα που αφορά τον κόσμο της μακροκλίμακας (πλανήτες, άστρα, γαλαξίες), διότι στην αντίστροφη κλίμακα των μικροσωματιδίων, τα πράγματα είναι ακόμη πιο παράξενα: π.χ., τα ηλεκτρόνια παρουσιάζονται να είναι σωματίδια και κυματισμοί ταυτόχρονα, ενώ άλλα μικροσωματίδια έχει παρατηρηθεί ότι μπορούν να βρίσκονται σε δύο απομακρυσμένα μεταξύ τους σημεία την ίδια στιγμή (!).
Αυτός είναι, χονδροειδώς, ο αλλόκοτος κόσμος της Κβαντοφυσικής.
Το Σύμπαν, οι γαλαξίες και τα σώματά μας αποτελούνται από τέτοια σωματίδια, όμως εμείς δεν ζούμε μια τέτοια ρευστή πραγματικότητα – ή μήπως τη ζούμε αλλά δεν μπορούν οι αισθήσεις μας να το τακτοποιήσουν παρά μόνον σε μια συμβατική σειρά αλληλοδιαδοχής;
Κάπως έτσι, πολλοί επιστήμονες, μεταξύ αυτών και ο Αϊνστάιν, εξέφρασαν την άποψη ότι ο χρόνος όπως τον αντιλαμβανόμαστε είναι μια ψευδαίσθηση.

Ενοποίηση δύο κόσμων

Το «ιερό δισκοπότηρο» της Φυσικής και της Κοσμολογίας είναι η ενοποίηση των δύο ακραία αντίθετων «κόσμων»: της Σχετικότητας και της Κβαντοφυσικής.

Για τον Λι Σμόλιν, το κλειδί στην περίφημη αυτή ενοποίηση (τη Θεωρία του Παντός) είναι ο χρόνος. Μόνον με μια ουσιαστικότερη κατανόηση της φύσης του χρόνου ίσως υπάρχει τρόπος να φθάσουμε σε μια καθολική κατανόηση των νόμων που διέπουν το Σύμπαν.

Που σημαίνει ότι μπορεί ο χρόνος να εξαλείφεται στις μαθηματικές ασκήσεις επί χάρτου (από την απλή πράξη της πρόσθεσης έως τις πλέον περίπλοκες εξισώσεις, όντως τα μαθηματικά είναι άχρονα), όμως ο χρόνος βρίσκεται «κάπου εκεί έξω». «Το πρόβλημα με τον εξοβελισμό του χρόνου», γράφει ο Σμόλιν, «επηρεάζει και τις πράξεις στις οποίες προβαίνουμε ως άτομα, ως μέλη μιας οικογένειας και ως πολίτες, αφού η εικόνα μας για τον χρόνο καθορίζει το πώς σκεφτόμαστε το μέλλον».

Το βιβλίο του Σμόλιν φέρει τον χαρακτήρα της επιστημονικής πραγματείας πλην όμως με διακριτές φιλοσοφικές προεκτάσεις, καθώς ο Σμόλιν συνδέει δεξιοτεχνικά θετικές και ανθρωπιστικές επιστήμες. Ας μην τρομάξει διόλου τους αμύητους (τέτοιος είναι εξάλλου και ο γράφων) στη «σκληρή» επιστήμη: δεν θα σκοντάψετε πάνω σε εξισώσεις και ο συγγραφέας, μετρ της απαιτητικής εκλαϊκευμένης επιστήμης, κάνει τα πάντα για να απλοποιήσει χωρίς να απλουστεύσει. Στην ουσία, μιλάει σε βάθος για κάτι που μας αφορά όλους. Ο χρόνος είμαστε εμείς οι ίδιοι και οι σχέσεις μας με τους άλλους και τα πράγματα.

πηγή του άρθρου:kathimerini.gr΄
photo:el.wikipedia.org

Πατάτες και σολανίνη: Μια δηλητηριώδης ουσία που υπάρχει στις πατάτες

Πατάτες και σολανίνη: ποια είναι η επικίνδυνη ουσία σολανίνη που υπάρχει στις πατάτες

Οι περισσότεροι άνθρωποι εκπλήσσονται όταν μαθαίνουν ότι οι πατάτες μπορεί να προκαλέσουν δηλητηρίαση.

Στο παρελθόν έχουν αναφερθεί περιστατικά τροφικής δηλητηρίασης από κατανάλωση πατάτας. Για παράδειγμα, το 1979 στο Λονδίνο 78 μαθητές και δάσκαλοι αρρώστησαν μέσα σε μια μέρα παρουσιάζοντας συμπτώματα όπως πυρετό, εμετό, διάρροια και πόνο στην κοιλιά. Κάποιοι έπεσαν σε κώμα ή παρουσίασαν επιληπτικά επεισόδια. Μετά από προσεκτική εξέταση προέκυψε ότι τα συμπτώματα ξεκίνησαν 14 ώρες αφού οι μαθητές είχαν φάει βραστές πατάτες που είχαν υψηλή συγκέντρωση σολανίνης.
Η α-σολανίνη είναι ένα πικρό γλυκο-αλκαλοειδές που μπορεί να προκαλέσει ναυτία, πονοκέφαλο και νευρολογικά προβλήματα.

Μικρές ποσότητες σολανίνης έχουν ανιχνευτεί σε πλήθος φρούτων και λαχανικών όπως π.χ. στις ντομάτες και στις μελιτζάνες. Η ουσία αποτελεί μια μορφή φυσικού εντομοκτόνου αλλά οι πατάτες που εκτίθενται παρατεταμένα στο φως και σε υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να παράγουν μεγάλες ποσότητες. Αυτό μπορεί να προκαλέσει δηλητηρίαση στον άνθρωπο. Η σολανίνη καταστρέφει τις κυτταρικές μεμβράνες και μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη διαπερατότητα του εντέρου.

Οι βολβοί της πατάτας, αναπτύσσονται και μεγαλώνουν στο χώμα χωρίς να εκτίθενται στο ήλιο. Εάν εκτεθούν στον ήλιο κατά τη διάρκεια της αποθήκευσή τους, προκαλείται σύνθεση σολανίνης. Συγχρόνως δημιουργείται και χλωροφύλλη που δίνει πράσινο χρώμα στην πατάτα. Έτσι, όταν οι πατάτες πρασινίζουν είναι ένα σημάδι ότι περιέχουν αρκετή σολανίνη, αν και το πράσινο χρώμα οφείλεται στη χλωροφύλλη. Η σολανίνη και η χλωροφύλλη δεν έχουν άλλο κοινό μεταξύ τους.

Πρέπει να τονιστεί ότι η χλωροφύλλη είναι απλώς ένας δείκτης της παρουσίας υψηλών επιπέδων σολανίνης σε μια πατάτα, αλλά δεν είναι το τέλειο μέτρο. Στην πραγματικότητα, ανάλογα με την ποικιλία, μια πατάτα μπορεί να γίνει πράσινη πολύ γρήγορα, και να περιέχει μέτρια επίπεδα σολανίνης ενώ μια άλλη ποικιλία μπορεί να γίνει πράσινη πιο αργά, αλλά να περιέχει υψηλά επίπεδα αυτής της τοξίνης.

Η έκθεση μιας πατάτας στον ήλιο για λίγες ώρες αυξάνει την σολανίνη αρκετά, ωστόσο η σολανίνη δεν οφείλεται αποκλειστικά στον ήλιο. Παράγεται και στο σκοτάδι, όταν κατά την αποθήκευσή της η θερμοκρασία ξεπερνά τους 10 βαθμούς Κελσίου. Η παραγωγή της όμως στο σκοτάδι αποτελεί περίπου το 20% αυτής που παράγεται με την έκθεση στον ήλιο.

Ανεξάρτητα από τον ήλιο, η θερμοκρασία επίσης παίζει ρόλο. Ο ρυθμός σύνθεσης της σολανίνης στους 24 βαθμούς Κελσίου είναι περίπου διπλάσιος από το ρυθμό σύνθεσης στους 7 βαθμούς, στο σκοτάδι. Η ιδανική θερμοκρασία αποθήκευσης της πατάτας είναι από 4 μέχρι 10 βαθμούς Κελσίου – οι ειδικοί προτείνουν τους 7 βαθμούς Κελσίου.

Το περιεχόμενο σολανίνης στη φλούδα της πατάτας είναι από 3 mg μέχρι 100 mg ανά 100 γραμμάρια φλούδας. Για τις αποφλοιωμένες πατάτες, το περιεχόμενο ποικίλλει από 0,1 έως 4,5 mg ανά 100 γραμμάρια. Επειδή οι συγκεντρώσεις των γλυκο-αλκαλοειδών είναι 3 έως 10 φορές μεγαλύτερες στη φλούδα από ό, τι στη σάρκα, καθαρίζοντας τη φλούδα επιτυγχάνεται μια σημαντική αφαίρεσή τους, κατά περίπου 60% (Czopek et al., 2008; Czopek et al., 2012). Αυτό σημαίνει πως αν οι πατάτες έχουν πολύ υψηλές συγκεντρώσεις σολανίνης, η αποφλοίωση δεν είναι ένα απόλυτο μέτρο προστασίας. Επειδή η σολανίνη παράγεται σε υψηλότερες συγκεντρώσεις στα φύτρα μιας πατάτας, αυτά πρέπει να αφαιρούνται επίσης. Μια μελέτη του 1974 βρήκε πως το φύτρο της πατάτας περιέχει 2.000–4.000 mg σολανίνη ανά κιλό. Αν η πατάτα είναι πολύ πράσινη είναι καλύτερα να πετιέται στα σκουπίδια.
Πάντως κατά το μαγείρεμα η ποσότητα της σολανίνης μπορεί να μειωθεί, κάτι που εξαρτάται από τον τρόπο μαγειρέματος. Αρχικά είχε φανεί ότι το μαγείρεμα δεν καταστρέφει τα γλυκο-αλκαλοειδή αλλά στη συνέχεια βρέθηκε ότι το βράσιμο της πατάτας μειώνει τη ποσότητα κατά μέσο όρο 22% (Czopek et al., 2008) ενώ το τηγάνισμα μπορεί να προκαλέσει μείωση ακόμα και κατά 94% (Peksa et al., 2006; Czopek et al., 2012; Rytel et al., 2011). Το ψήσιμο στο φούρνο όμως δεν έχει επίδραση.

Η έκθεση της πατάτας στον ήλιο παράγει και ένα άλλο δηλητηριώδες γλυκο-αλκαλοειδές, την α-χακονίνη  (chaconine). Μελέτες στα ζώα έχουν δείξει ότι η χακονίνη είναι πιο τοξική από τη σολανίνη και μπορεί να προκαλέσει τερατογενέσεις διότι αναστέλλει την δράση ορισμένων ενζύμων όπως είναι η ακετυλοχολινεστεράση.

Η βλαβερή δοσολογία
Η ποσότητα των γλυκο-αλκαλοειδών δεν θα πρέπει να ξεπερνά τα 20 mg ανά 100 γραμμάρια πατάτας – αυτό το όριο έχει θεσπιστεί σε ορισμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι περισσότερες από τις εργαστηριακές μελέτες για τα γλυκο-αλκαλοειδή έχουν γίνει σε ζώα. Ένα διεξοδικό εργαστηριακό πείραμα σε ανθρώπους έδειξε ότι 2 mg γλυκο-αλκαλοειδή ανά κιλό σωματικού βάρους παράγει τα κλασικά συμπτώματα δηλητηρίασης.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2005, η λήψη 2 mg  σολανίνης ανά κιλό σωματικού βάρους είναι αρκετή για να προκαλέσει συμπτώματα, ενώ η λήψη 1,25 mg ανά κιλό σωματικού βάρους μπορεί να επηρεάσει κάποια άτομα. Αυτό σημαίνει ότι η κατανάλωση πατάτας 450 γραμμαρίων που έχει ξεπεράσει το αποδεκτό επίπεδο των 20 mg ανά 100 γραμμάρια θα  μπορούσε για να επηρεάσει ένα άτομο 50 κιλών.

Σε γενικές γραμμές, θεωρείται ότι μια δοσολογία 200-400 mg στους ενήλικες μπορεί να προκαλέσει τοξικά συμπτώματα (20-40 mg για τα μικρά παιδιά).
Να να διατηρήσετε χαμηλή την περιεκτικότητα των γλυκο-αλκαλοειδών, αποθηκεύστε τις πατάτες σε χαμηλές θερμοκρασίες, όπως 7 βαθμούς Κελσίου και μακρυά από το φως του ήλιου. Καθαρίστε επίσης καλά τη φλούδα, ειδικά όταν η πατάτα έχει πρασινίσει και αφαιρείτε πάντα τα φύτρα, αν υπάρχουν.
Πηγές: 1. A Review of Important Facts about Potato Glycoalkaloids.
2. Glycoalkaloids in Potatoes, a Review.
http://www.healthyliving.gr/2018/01/22/solaninh-patates-xakoninh/

galatsinews:togalatsi.blogspot.gr

Τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλό μας όταν μαθαίνουμε κάτι;

«Τι συμβαίνει μέσα στον εγκέφαλό μας όταν μαθαίνουμε κάτι;». 

Σε αυτό το ερώτημα προσπάθησε να απαντήσει ο καθηγητής Ιατρικής με εξειδίκευση στη Μοριακή Βιολογία Clifford George Kentros από το Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας (NTNU), κατά τη διάρκεια διάλεξης που έδωσε στο Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.
Ο Δρ Kentros παρουσίασε για πρώτη φορά σε Έλληνες δημοσιογράφους, αλλά και στο κοινό, σε ειδική εκδήλωση που διοργανώθηκε από το Εργαστήριο Βιοπληροφορικής και Ανθρώπινης Ηλεκτροφυσιολογίας (Bihelab) του Ιονίου Πανεπιστημίου, την έρευνά του που σχετίζεται με τη διερεύνηση των μηχανισμών μάθησης και μνήμης, βάσει μιας σειράς μοριακών και γενετικών «εργαλείων» που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να διαλευκάνουν την «καλωδίωση» και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Aναφέρθηκε εκτενώς στο μηχανισμό της χωρικής μνήμης (της λειτουργίας του εγκεφάλου κατά την οποία το άτομο αποθηκεύει, ανακαλεί, επεξεργάζεται και χρησιμοποιεί πληροφορίες που έχουν σχέση με τους χώρους ή αντικείμενα και τις σχέσεις μεταξύ τους), η οποία εντοπίζεται στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου. 

Πρόκειται για μια εγκεφαλική περιοχή  που αποτελείται από ειδικά κύτταρα που καταγράφουν μνημονικά την καθημερινότητα. 

Οι δύο θέσεις του ιππόκαμπου, αριστερά και δεξιά του εγκεφάλου, συντονίζονται έτσι ώστε να «παράγεται» η καθημερινή επεισοδιακή μνήμη, η οποία επηρεάζεται από οποιαδήποτε διαταραχή αυτών των κυττάρων.
Στη συνέχεια μίλησε για τα επονομαζόμενα «κύτταρα πλέγματος» στον ενδορινικό φλοιό του εγκεφάλου, αυτούς τους διάσπαρτους εξειδικευμένους νευρώνες που ενεργοποιούνται με χαρακτηριστικά μοτίβα όταν κάποιος ακολουθεί μια συγκεκριμένη διαδρομή, για τη διαδικασία πυροδότησης συγκεκριμένων περιοχών του εγκεφάλου ανάλογα με το περιβάλλον, καθώς και στα κύτταρα τοποθεσίας που ενεργοποιούνται μόνο σε συγκεκριμένα γεωγραφικά σημεία. Και τα δύο αυτά είδη κυττάρων συμμετέχουν σε ένα σύστημα εντοπισμού θέσης στον εγκέφαλο -ένα είδος βιολογικού συστήματος πλοήγησης που μας επιτρέπει να προσανατολιζόμαστε και να βρίσκουμε το δρόμο μας.
Επιπλέον, ενώ μέχρι τώρα οι ερευνητές γνώριζαν ότι ο ιππόκαμπος διαθέτει ένα απλό και σημαντικό κύκλωμα για τη μνήμη, ο καθηγητής  ανακάλυψε είναι ένα συντομότερο δρόμο (shortcut) αυτού του κυκλώματος, τον οποίο και περιέγραψε.
Ο ερευνητής ηγείται της ερευνητικής ομάδας «Κέντρος», μιας  από τις έξι που έχουν τη βάση τους στο «Χωριό των Νευροεπιστημόνων» στη Νορβηγία, το οποίο δημιουργήθηκε από το ζεύγος May-Britt και Edvard Moser. 

Πρόκειται για το ζευγάρι επιστημόνων που το 2014 απέσπασαν το βραβείο Νομπέλ Φυσιολογίας και Ιατρικής για την ανακάλυψη μιας ομάδας κυττάρων που σχηματίζουν ένα είδος βιολογικού GPS στον εγκέφαλο.
Η συμβολή του Clifford  George Kentros στο χωριό Moser, που βρίσκεται στη νορβηγική πόλη Τροντχάιμ, είναι η δημιουργία διαγονιδιακών μοντέλων ποντικιών που δίνουν στους νευροεπιστήμονες την ικανότητα να αντιλαμβάνονται και να διερευνούν νευρωνικά κυκλώματα και συγκεκριμένες νευρωνικές δραστηριότητες σε επιλεγμένα τμήματα του εγκεφάλου που εμπλέκονται στις παραπάνω εγκεφαλικές λειτουργίες.
Η καινοτομία δε, του εργαστηρίου του είναι τόσο ο συνδυασμός της Μοριακής Γενετικής και ιογενών «εργαλείων» με in vivo καταγραφές της συμπεριφοράς ζωντανών πειραματόζωων, όσο και η «στοχευμένη» χρήση  συνθετικών ιών, που εκείνος κατασκευάζει, ως «οχημάτων» ρυθμιστικών αλληλουχιών DNA οι οποίες ενεργοποιούν συγκεκριμένα γονίδια σε συγκεκριμένους νευρώνες του «Ιπποκάμπου» που σχετίζονται με τη βραχεία μνήμη του χώρου. 

Mε τη χρήση αυτών των συνθετικών ιών, θα καταστεί δυνατός ο έλεγχος συγκεκριμένων περιοχών και λειτουργιών του εγκεφάλου που σχετίζονται με σημαντικές νευροεκφυλιστικές ασθένειες, όπως είναι η νόσος του Πάρκινσον και του Αλτσχάιμερ.
Ο καθηγητής Kentros βρέθηκε στην Ελλάδα μετά από πρόσκληση του προέδρου του Τμήματος Πληροφορικής και διευθυντή του Εργαστηρίου Βιοπληροφορικής και Ανθρώπινης Ηλεκτροφυσιολογίας (Bihelab) του Ιονίου Πανεπιστημίου Παναγιώτη Βλάμου στο πλαίσιο των δορυφορικών συμποσίων του διεθνούς συνεδρίου Genedis 2016 με τίτλο «Genetics, Geriatrics and Neurodegenerative disease research» που θα λάβει χώρα στη Σπάρτη στις 20-23 Οκτωβρίου και το οποίο διοργανώνεται από το Bihelab.
Χθες ο Δρ Kentros επισκέφθηκε το Τμήμα Πληροφορικής του Ιονίου Πανεπιστημίου στην Κέρκυρα  και αφού έδωσε ανοικτή διάλεξη για τους φοιτητές, κήρυξε την έναρξη του Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Bioinformatics  and Neuroinformatics»  για το 2016-2017 και ανακοίνωσε  τη συνεργασία της ερευνητικής του ομάδας «Kentros group» με το Bihelab.
«Η ερευνητική συνεργασία του Bihelab με το Kentros group έχει δυο άξονες. 

Ο  πρώτος αφορά τον προσδιορισμό των νευρώνων του εγκεφάλου που πλήττονται πρώτα από τη νόσο του Αλτσχάιμερ και τις δυνατότητες παρέμβασης σε αυτούς για την αναστολή της νόσου και ο δεύτερος τη μελέτη των πιθανών γεωμετριών που σχετίζονται με τους νευρώνες προσανατολισμού και τη δυνατοτητα εσωτερικής γεωμετρικής  αναπαράστασης του εγκεφάλου», εξήγησε ο καθηγητής Παναγιώτης Βλάμος.
πηγή του άρθρου:
health.in.gr
photo:en.wikipedia.org

πρώτα δημιουργήθηκε η Ντόλι και μετά το πλαίσιο για την κλωνοποίηση.

Πρώτα δημιουργήθηκε η Ντόλι και μετά το πλαίσιο για την κλωνοποίηση.

Μια θεραπεία ταιριαστή με τη μοναδική γονιδιακή ταυτότητα του κάθε ασθενούς, θα έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να δώσει πετυχημένο αποτέλεσμα. Είναι, όμως, έτοιμη η κοινωνία να πληρώσει το οικονομικό και ηθικό κόστος;

Ο Ισραηλινός καθηγητής και ερευνητής Aaron Ciechanover,βραβευμένος με το Νομπέλ Χημείας το 2004, βρέθηκε για λίγες μέρες στη χώρα μας, καλεσμένος του Παναγιώτη Βλάμου, καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Ιονίου, με ειδίκευση στον τομέα της βιοπληροφορικής.
Ένας από τους λόγους της επίσκεψης ήταν μια παρουσίαση για το ευρύ κοινό, με θέμα την επανάσταση της εξατομικευμένης ιατρικής, η οποία ξεκίνησε πρακτικά στις 14 Απριλίου του 2003 με την ανακοίνωση της πλήρους αποκρυπτογράφησης του ανθρώπινου γονιδιώματος.

Σύμφωνα με τον νομπελίστα, ο πρώτος στόχος των εξατομικευμένων θεραπειών είναι να επιμηκύνουμε στα 120 χρόνια το προσδόκιμο ποιοτικής ζωής. Δεν δεσμεύθηκε για το πότε θα επιτευχθεί ο στόχος, τόνισε όμως ότι χρειάστηκαν περίπου 100 χρόνια για να αυξήσουμε το προσδόκιμο κατά 30 χρόνια και οι τεχνολογικές εξελίξεις τρέχουν πλέον με πολλαπλάσιο ρυθμό σε σχέση με το παρελθόν.

Επίσης, όπως ανέφερε στην παρουσίαση του, θεωρεί δεδομένο ότι το αργότερο μέσα στην ερχόμενη τριετία, οι εξατομικευμένες θεραπείες θα είναι εμπορικά διαθέσιμες, γεγονός που θα προκύψει τόσο από την εξέλιξη της φαρμακευτικής έρευνας όσο και από την ευκολία ψηφιοποίησης του ανθρώπινου γονιδιώματος. Σήμερα, το κόστος για να αποκτήσει κάποιος ένα CD με το γονιδίωμά του είναι περίπου 1.000 ευρώ και η διαδικασία δεν απαιτεί επίσκεψη σε γιατρό. Στόχος είναι το κόστος να μειωθεί στα 100 ευρώ και ήδη κάποιες εταιρείες έχουν παρουσιάσει εξειδικευμένους επεξεργαστές που μειώνουν μέχρι και 1.000 φορές τον χρόνο που απαιτεί η ανάλυση.

Είμαστε έτοιμοι να περάσουμε τα όρια; Είναι άξιο λόγου ότι ο νομπελίστας δεν είχε απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Συνεχίζει το έργο του ως ερευνητής, θεωρώντας ότι η κοινή λογική θα οδηγήσει σε ένα ωφέλιμο αποτέλεσμα για την κοινωνία. Κάπως έτσι έχει λειτουργήσει η έρευνα μέχρι σήμερα, με τη διαφορά ότι πλέον η επιστήμη επεμβαίνει στην κλίμακα των νανομέτρων, εκεί δηλαδή που η κβαντομηχανική παίζει ζάρια. Η περίπτωση της Αντζελίνα Τζολί ήταν ένα από τα παραδείγματα που χρησιμοποίησε ο νομπελίστας για να αναδείξει τα προβλήματα που προκύπτουν. Η γνωστή ηθοποιός αφαίρεσε τα δύο στήθη και τη μήτρα της, γνωρίζοντας ότι έφερε μια μετάλλαξη που με αρκετές πιθανότητες θα μπορούσε να δημιουργήσει καρκίνο στα συγκεκριμένα όργανα. Πέρα από την ευνουχιστική μορφή της επέμβασης που από μόνη της είναι ένα ηθικό ζήτημα, εγείρεται και το θέμα της οικονομικής επιβάρυνσης, το οποίο η ηθοποιός κάλυψε ίσως από τον δικό της λογαριασμό, σε άλλες όμως περιπτώσεις θα χρειαστεί να το καλύψει κάποιο κρατικό ταμείο.

Προσωπικά δεδομένα
Ενα δεύτερο κοινωνικό ζήτημα είναι η ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων που το γονιδίωμά μας αντιπροσωπεύει στην έσχατη μορφή τους. Είναι άραγε εξίσου κρίσιμο να μας κλέψουν τον αριθμό της πιστωτικής κάρτας ή τον κωδικό του email μας, με το να μας κλέψουν το αρχείο με το γονιδίωμά μας; Ύστερα από ένα τέτοιο συμβάν, η ειδοποίηση μιας απόλυσης από την εργασία μας ή της διακοπής του ασφαλιστικού μας συμβολαίου θα μπορούσε να θεωρηθεί αξιοκρατική ή συμπτωματική;

Ο νομπελίστας δεν έχει απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Πρακτικά, κανείς δεν έχει απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα. Όλα γίνονται τόσο γρήγορα, που οι σχετικές επιτροπές των ειδικών συστήνονται εκ των υστέρων. Ας θυμηθούμε ότι πρώτα δημιουργήθηκε η Ντόλι και μετά το πλαίσιο για την κλωνοποίηση.
Σχετικά links:
http://www.imdb.com/title/tt0119177/
https://en.wikipedia.org/wiki/CRISPR
http://www.scirp.org/Journal/PaperInformation.aspx? PaperID=74603
https://en.wikipedia.org/wiki/Human_Genome_Project
https://www.genome.gov/19016590/intellectual-property/

πηγή του άρθρου:kathimerini.gr
photo:wiki

Κβαντική η «μηχανή του χρόνου»!

Καφαντάρης Τάσος

tovima.gr

science

Ο χρόνος είναι συμμετρικός για τα κβάντα, δεν πηγαίνει μόνο προς τα εμπρός αλλά μπορεί να γυρίσει και προς τα πίσω.Μήπως όμως τελικά αυτή η συμμετρία δεν περιορίζεται στον νανόκοσμο;

Κβαντική η «μηχανή του χρόνου»!

Ο χρόνος κυλάει πάντα μπροστά.
Το ξέρουμε αυτό αρχαιόθεν, από τότε που οι άνθρωποι μιλούσαν για το «βέλος του χρόνου» που ταξιδεύει πάντα προς το μέλλον.
Είναι, δηλαδή, ένα άνυσμα «μη συμμετρικό», που δεν μας επιτρέπει να γυρίσουμε πίσω και να αλλάξουμε τα λάθη του παρελθόντος.
Ετσι, η «μηχανή του χρόνου» συνέχισε να είναι θέμα ταινιών επιστημονικής φαντασίας και η αθανασία παρέμεινε η «ομορφονιά που δεν την κέρδισε κανείς» - κατά το υπέροχο άσμα των Γκάτσου - Χατζιδάκι.
Αλλά... τι θα συνέβαινε αν αποκαλυπτόταν πως αυτά ισχύουν μόνο για τον «μεγάκοσμο» της ύλης που αντιλαμβανόμαστε εμείς, ενώ στον «νανόκοσμο» των κβάντων ο χρόνος είναι συμμετρικός;
Διότι αυτό ακριβώς ισχυρίστηκε στο Physical Review Letters της 13ης Φεβρουαρίου 2015 (βλ. http://arxiv.org/pdf/1305.7270v2.pdf) ένας φυσικός του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σεντ Λούις των ΗΠΑ - και μάλιστα με πειραματικές αποδείξεις.
Ας δούμε πώς προέκυψε αυτή η... αλχημεία.

Κατασκοπεία με μικροκύματα
Εκείνο που όλοι έχουμε ακούσει για τον μυστηριώδη κόσμο των κβάντων είναι ότι μπορούμε μόνο να εικάσουμε την κατάστασή τους καθώς κάθε απόπειρα μέτρησής της τη μεταβάλλει: η ίδια η πράξη της μέτρησης αναγκάζει το σωματίδιο να καταρρεύσει σε μια οριστική κατάσταση - ποιος δεν έχει ακούσει για τη νεκροζώντανη γάτα του Σρέντινγκερ;
Είναι σαν να έχει ο Σέρλοκ Χολμς εμπρός του το θύμα ενός εγκλήματος αλλά να μην μπορεί να το αγγίξει διότι το άγγιγμά του μπορεί να το μεταβάλει από ζωντανό  σε νεκρό και τούμπαλιν.
Αρα είναι μάλλον απίθανο να εξιχνιάσει το έγκλημα και τον δράστη του.

Αυτή η παραδοξότητα δεν είναι πλέον απόλυτα αληθής: από τη δεκαετία του 1980 ως σήμερα οι επιστήμονες έχουν σκαρφιστεί διάφορες διατάξεις που επιτρέπουν τη διάγνωση της κατάστασης των κβάντων χωρίς να την «ταράξουν». Για παράδειγμα, η διάταξη που χρησιμοποίησε στο πείραμά του ο εν λόγω φυσικός του Πανεπιστημίου της Ουάσινγκτον στο Σεντ Λιούις, ο Κέιτερ Μαρτς (Kater Murch), είναι ένα «τεχνητό άτομο που μπορεί να ακτινογραφηθεί με μικροκύματα». Στην πράξη, είναι ένα κύκλωμα που σε κατάσταση υπεραγωγιμότητας (ψυχόμενο σχεδόν στο απόλυτο μηδέν) εμφανίζει «κβαντισμένα ενεργειακά πεδία», όπως ένα άτομο.
Οι δύο πόλοι της διάταξης αντιστοιχούν ο ένας στο κατώτερο ενεργειακό πεδίο (κατάσταση γείωσης, όπου τα ηλεκτρόνια σφιχταγκαλιάζουν τον πυρήνα ενός ατόμου) και ο άλλος σε ένα πεδίο διέγερσης (όπου τα ηλεκτρόνια κινούνται χαλαρά, σε απόσταση από τον πυρήνα).
Ανάμεσα στις δύο αυτές ενεργειακές καταστάσεις υπάρχουν πάμπολλες ενδιάμεσες, οι λεγόμενες «υπερθέσεις» (superpositions).

Αν βάλεις αυτή τη διάταξη σε ένα κουτί και αφήσεις να διεισδύσει εντός του ένα φωτόνιο, η ενέργεια του φωτονίου θα συντονιστεί με κάποια από τα ενεργειακά πεδία των «φυλακισμένων» και θα τα διαταράξει.
Αν όμως ρίξεις φωτόνιο με συχνότητα μικροκύματος, όπως κάνει ο Μαρτς, τότε το φωτόνιο διέρχεται από τη διάταξη χωρίς να συντονιστεί και εξέρχεται χωρίς να απορροφηθεί από τα κβάντα.
Μετρώντας στην έξοδο την κυματοσυνάρτησή του, παίρνει κανείς την «ακτινογραφία» των ενεργειακών καταστάσεων που συνάντησε ως «αλλαγές φάσης» (μετατοπίσεις πλευρών και ακμών της κυματοσυνάρτησης του φωτονίου).

Στοιχειώδες, αγαπητέ Γουότσον!
Τρελές ανακαλύψεις: στον κόσμο των κβάντων ο χρόνος είναι συμμετρικός και… πιθανόν να συμβεί αυτό και στον δικό μας κόσμο!
Ο πιο απλός τρόπος για να κατανοήσει κανείς την ευαισθησία των κβάντων είναι να τα σκεφθεί σαν νόμισμα που στροβιλίζεται  συνεχώς στον αέρα: έχει όλη την ώρα και «κορόνα» και «γράμματα», αλλά η μόνη στιγμή που «κάθεται» σε ένα από τα δύο είναι όταν το σταματήσεις (το μετρήσεις).
Και βέβαια η πιθανότητα «να έλθει κορόνα ή γράμματα» είναι 50-50.

Ο Μαρτς και η ερευνητική ομάδα του έπαιξαν ένα παιχνίδι πρόβλεψης κρατώντας κρυφή την εκάστοτε «ακτινογραφία» που έβγαζε το όποιο μικροκυματικό φωτόνιο έριχναν στο κουτί.
Χρησιμοποιώντας την εξίσωση Born έβρισκαν κάθε φορά την ενεργειακή υπέρθεση που θα «ακτινογραφούνταν» με πιθανότητα πρόβλεψης ακριβώς 50-50. Αλλά τότε ο Μαρτς είχε την ιδέα να αντιστρέψει τις εξισώσεις πιθανολογώντας το... παρελθόν. «Μπορείς να υπολογίσεις προς τα πίσω» εξήγησε «αν χρησιμοποιήσεις κάτι που ονομάζεται μήτρα αποτελέσματος (effect matrix). Απλά παίρνεις όλες τις εξισώσεις και τις αναποδογυρίζεις. Εξακολουθούν να λειτουργούν και σου επιτρέπουν να ακολουθήσεις την τροχιά του φωτονίου προς τα πίσω».

Το συγκλονιστικό που προέκυψε είναι ότι αυτή η «εκ των υστέρων πρόβλεψη» (retrodiction) ήταν κατά 90% ακριβής.
Δηλαδή, όταν τελικά διάβαζαν την «ακτινογραφία» της μέτρησης, αυτή ταυτιζόταν με την «εκ των υστέρων πρόβλεψη» εννέα στις δέκα φορές.
Αλλά το ακόμη πιο συγκλονιστικό ήταν το επόμενο συμπέρασμα: στον κβαντικό κόσμο ο χρόνος τρέχει τόσο προς τα εμπρός όσο και προς τα πίσω.
Η μετρούμενη κβαντική κατάσταση εμπεριέχει πληροφορίες τόσο από το παρελθόν όσο και από το μέλλον της, πράγμα που αποδεικνύει ότι σε αυτόν τον «νανόκοσμο» των κβάντων ο χρόνος είναι συμμετρικός και το «βέλος του χρόνου»... δικέφαλο.

Τρία ερωτήματα για τον «μεγάκοσμο»
Αν δεχθούμε ότι αυτά τα πειραματικά δεδομένα ισχύουν πέραν πάσης αμφιβολίας, ορθώνονται τουλάχιστον τρία νέα μεγάλα ερωτήματα: κατά πρώτον, ποια είναι πλέον η πραγματική σχέση αιτίου - αιτιατού, κατά δεύτερον γιατί η «συμμετρία του χρόνου» εκδηλώνεται μόνο στις κβαντικές διαστάσεις και, κατά τρίτον, υπάρχουν προϋποθέσεις υπό τις οποίες το φαινόμενο θα μπορούσε να κλιμακωθεί ώστε να ισχύσει και στον δικό μας «μεγάκοσμο»;
«Δεν είναι σαφές το γιατί στον πραγματικό κόσμο - τον κόσμο που αποτελείται από πολλά σωματίδια - ο χρόνος πηγαίνει μόνο προς τα εμπρός και η εντροπία πάντοτε αυξάνεται» δήλωσε ο Μαρτς, «αλλά πολλοί ερευνητές καταγίνονται με αυτό το πρόβλημα και περιμένω ότι σε λίγα χρόνια θα λυθεί».
Προκειμένου να βρεθεί απάντηση στη σχέση αίτιο - αιτιατό, ο ίδιος σκέφτεται να δοκιμάσει ένα νέο πείραμα όπου η κβαντική διάταξη θα επαναλαμβάνεται με βρόγχους ανατροφοδότησης (κρίκοι αλυσίδας αιτίου - αιτιατού).
Τρέχοντας το πείραμα μέσω των βρόγχων προς τα μπρος και προς τα πίσω ταυτόχρονα ελπίζει ότι θα βρει την απάντηση.
Πότε;
«Χρειάζεσαι 20-30 λεπτά της ώρας για να τρέξεις ένα τέτοιο πείραμα» λέει χαρακτηριστικά ο Μαρτς,«αρκετές εβδομάδες για την επεξεργασία όσων προκύπτουν και... έναν χρόνο για να ξύνεις το κεφάλι σου ζυγιάζοντας αν είσαι τρελός ή όχι».

Ως προς το δεύτερο και το τρίτο ερώτημα τα πράγματα δείχνουν να έχουν μια απλή απάντηση:
η συμμετρία του χρόνου παρατηρήθηκε μόνο στα κβάντα διότι μόνο σε αυτόν τον κυματικό νανόκοσμο έχουμε την αστάθεια των ενεργειακών υπερθέσεων. Τελεία και παύλα, λοιπόν, ο χρόνος για μας δεν γυρίζει πίσω.
Σωστά;

Γυρίζει ο χρόνος πίσω και για εμάς;
«Οχι» απάντησαν προ δύο ετών τέσσερις ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βιέννης με δημοσίευσή τους στο New Journal of Physics (http://iopscience.iop.org/article/10.1088/1367-2630/15/8/083004/meta). Συγκεκριμένα οι Michele Sclafani, Thomas Juffmann, Christian Knobloch και Markus Arndt κατόρθωσαν να επιτύχουν «κβαντική συνεκτική διάδοση» φθαλοκυανίνης (phthalocyanine) μέσα από τους σκελετούς χλωροπλαστικών διατόμων (του θαλασσινού φύκους Amphipleura pellucida).
Δηλαδή, πήραν κβαντική συμπεριφορά από... μοριακές δομές!
Μήπως, λοιπόν, η κλιμάκωση είναι εφικτή;

Επειδή οι εκπλήξεις μάλλον τώρα μόλις άρχισαν, έχετε τον νου σας στα «προσεχώς»: ένας εντελώς αλλιώτικος φυσικός κόσμος μπορεί να μας προκύψει στον αιώνα τούτο.
Στο μεταξύ, μην ακούσω κανέναν να λέει «ποιος ο λόγος να ζαλίζουμε τα παιδιά στο λύκειο με κβαντομηχανικές θεωρίες;».
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
πηγή του άρθρου:tovima.gr