Η δρ Ιωάννα Βερνίκου, τέως διευθύντρια του τμήματος Ερευνών Ζωής της ΝΑSΑ, σε μια από τις επισκέψεις της στην Ελλάδα, μας μίλησε για την άμεση σχέση της βαρύτητας με τη γήρανση, δίνονται μας εφαρμόσιμες οδηγίες για το πώς θα παραμείνουμε νέοι!
Η Ιωάννα Βερνίκου, είναι η γυναίκα που για 31 χρόνια είχε στα χέρια της την υγεία των αστροναυτών στη ΝΑSΑ, μελετώντας μεταξύ άλλων το ρόλο και τις επιδράσεις της βαρύτητας στη φυσική τους κατάσταση.
Έτσι, ψάχνοντας τα αίτια που έκαναν τους αστροναύτες να γυρίζουν από τα διαστημικά τους ταξίδια με συμπτώματα γήρανσης και με προβλήματα υγείας, από τα οποία ανάρρωναν αμέσως μετά την επιστροφή τους στη γη, ανακάλυψε τα εξής:
Η έλλειψη βαρύτητας στο διάστημα οδηγεί σε πρόωρη γήρανση.
Κι αντίθετα, η σωστή χρήση της βαρύτητας, εδώ στη γη, μας βοηθά να διατηρηθούμε νέοι και ακμαίοι ως τα βαθιά μας γηρατειά!
Οι πρωτοποριακές ανακαλύψεις της, σχετικά με τη διαδικασία της γήρανσης, έκαναν την Ιωάννα Βερνίκου, μεταξύ άλλων να ασχοληθεί με τη συγγραφή ενός βιβλίου, στο οποίο μεταφέρει τις πολύτιμες εμπειρίες της, γύρω από αυτό το θέμα.
Το γήρας είναι αναπόφευκτο, το ζητούμενο όμως είναι να έχουμε υγιή γεράματα.
Πώς μπορούμε να το πετύχουμε αυτό;
“Με την κίνηση.
Μη κάθεστε,
να κινείστε συνέχεια” συνιστά η πρώην διευθύντρια του τομέα Life Science της NASA, Ιωάννα Βερνίκου η οποία εκτός από διαπρεπής επιστήμονας είναι και υπέρμαχος της σοκολάτας.
Για τη σχέση της βαρύτητας – κίνησης -γήρατος, για τον λόγο που πρέπει να κοιμόμαστε στο απόλυτο σκοτάδι, για τη σχέση της με τη σοκολάτα αλλά και για το τι θα πρέπει να κάνουν οι άνθρωποι αν αποφασίζουν να κάνουν αποικίες στο διάστημα , μίλησε η πρώην Διευθύντρια βιοεπιστημών στη ΝASA, Ιωάννα Βερνίκου
-Είσαστε η μοναδική ελληνίδα που πέρασε ως σήμερα από τη ΝASA και μάλιστα εκ των ιδρυτικών στελεχών της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας.
Πως αλήθεια βρεθήκατε εκεί;
Ήταν το 1964.
Η χρονιά που ο Γκαγκάριν, ο Σέπαρντ και ο Γκλέν είχαν “πετάξει” για το Διάστημα.
Μια εποχή που το ερευνητικό τμήμα της ΝΑSA στις επιστήμες της ζωής, δηλαδή ότι είχε να κάνει με τη βιολογία την ιατρική, είχε μόλις ξεκινήσει.
Την περίοδο εκείνη εγώ δίδασκα φαρμακολογία στο πανεπιστήμιο του Οχάιο.
Η πρόταση λοιπόν που μου έγινε να προσχωρήσω στη ΝΑSA, στο ξεκίνημα της διαστημικής ιδέας και έρευνας, ήταν μεγάλη πρόκληση.
Την είδα σαν την καλύτερη ευκαιρία, να ερευνήσω έναν τομέα που με ενδιέφερε πολύ, αυτόν του στρες.
Έτσι, βρέθηκα στο νέο μου διαστημικό εργαστήριο, να μελετώ στους αστροναύτες τους μηχανισμούς του εγκεφάλου τους και πως αυτοί επηρεάζουν την ψυχολογική τους κατάσταση, καθώς επίσης και το πώς θα μπορούσαν να εξαλειφθούν τα συμπτώματα των αστροναυτών από την έλλειψη βαρύτητας.
-Μιλήστε μας για τις έρευνες σας και συγκεκριμένα για αυτές που σχετίζονται με τη διατήρηση της νεότητας…
Όλα αυτά τα χρόνια της ερευνητικής μου δραστηριότητας στη ΝΑSA, είχαν κυρίως να κάνουν με την κατανόηση της επίδρασης της βαρύτητας στο ανθρώπινο σώμα.
Στο διάστημα δεν υπάρχει βαρύτητα, ενώ εδώ στη γη οι άνθρωποι έχουν την τάση να υποτάσσονται σε αυτήν καθώς περνούν τα χρόνια.
Σταματούν να γυμνάζονται, κάθονται αντί να στέκονται, περνούν περισσότερες ώρες στο κρεβάτι από ότι όταν ήταν νεώτεροι.
Όλες αυτές οι συνήθειες ελαττώνουν την επίδραση της βαρύτητας, η οποία βρίσκεται στη μεγαλύτερη δράση της όταν στεκόμαστε όρθιοι.
Για να δοκιμάσω τη θεωρεία μου, χρησιμοποίησα μεθόδους στο έδαφος, στις οποίες συμμετείχαν εθελοντικά εκατοντάδες νέοι, άνδρες και γυναίκες.
Στα άτομα αυτά, μειώνοντας την επίδραση της βαρύτητας στο σώμα τους (με την υποχρεωτική παραμονή και ανάπαυση στο κρεβάτι για μερικές ημέρες), προκλήθηκαν στον οργανισμό τους αλλαγές παρόμοιες με αυτές που παρατηρούμε στους αστροναύτες.
– Και σε τι συμπεράσματα οδηγηθήκατε μετά από αυτά;
Οι έρευνες, τόσο στους αστροναύτες, όσο και στους εθελοντές που συμμετείχαν στα ερευνητικά μας προγράμματα στη γη, με έπεισαν ότι η βαρύτητα,
δηλαδή η δύναμη κάτω από την οποία η ζωή στη γη έχει εξελιχθεί, είναι ο φίλος του σώματός μας, αλλά μπορεί επίσης να γίνει και εχθρός μας,
εάν εμείς το επιτρέψουμε.
Πολύ σημαντικό, λοιπόν, θεωρώ, οι θεραπείες που εφαρμόσαμε στους αστροναύτες και τους εθελοντές για προληπτικούς λόγους, να μπορούσαν να εφαρμοστούν και σε όλους εμάς που ζούμε στον πλανήτη γη, για να καθυστερήσουμε ή ακόμα να προλάβουμε πολλά από τα συμπτώματα που συνήθως αποδίδονται στα γηρατειά.
Σίγουρα δεν μπορούμε να σταματήσουμε το πέρασμα των χρόνων.
Αν όμως μάθουμε να χρησιμοποιούμε σωστά τη βαρύτητα, θα καλυτερεύσουμε σημαντικά τη ζωή μας και θα παρατείνουμε τη νιότη μας.
– Πως μπορούμε να εκμεταλλευτούμε προς όφελος της υγείας μας τη βαρύτητα στην καθημερινή πρακτική;
«Είναι πολύ απλό.
Δεν έχουμε παρά να ξαναγυρίσουμε στα παιδικά μας χρόνια και να κάνουμε τις κινήσεις που κάναμε τότε.
Δηλαδή, να μην μένουμε σε ακινησία πολύ ώρα αλλά να αλλάζουμε θέσεις συχνά, έτσι ώστε η δύναμη της βαρύτητας να διαχέεται σε διάφορα σημεία του σώματος και να αξιοποιείται αποτελεσματικά.
Να καθόμαστε και να σηκωνόμαστε αρκετές φορές από την καρέκλα (όταν π.χ είμαστε μπροστά στον υπολογιστή ή στην τηλεόραση), να ξαπλώνουμε για λίγο είτε μπρούμυτα είτε ανάσκελα με το κεφάλι να κρέμεται από το κρεβάτι και να είναι πιο χαμηλά από το υπόλοιπο σώμα. Ιδανικό είναι και το ξάπλωμα στο κρεβάτι ή στο πάτωμα με τα γόνατα ή τα πόδια σε υψηλότερο επίπεδο από ότι το κεφάλι για αρκετά λεπτά, μια φορά την ημέρα.
Επίσης, πρέπει να στεκόμαστε όρθιοι.
Η συχνή όρθια στάση διατηρεί καλά συντονισμένα και σε εγρήγορση όλα τα συστήματα (καρδιά, πνεύμονες, κυκλοφορικό), που επωφελούνται της πλήρους επίδρασης της βαρύτητας.
Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και με το μυαλό μας.
Να μην το αφήνουμε να αδρανεί, να μην του επιτρέπουμε να το παρασύρει ο νόμος της βαρύτητας προς τα κάτω.
–Tι θα προτείνατε για την υγεία του μυαλού μας;
Πάνω σε αυτό θα έλεγα:
Μελετήστε, μιλήστε, κρατάτε κοινωνικές επαφές.
Ταξιδέψτε για να δουλεύει ο νους και το πνεύμα και κυρίως ερωτευτείτε.
Δεν υπάρχει ηλικία για τον έρωτα.
Αυτό είναι το κόλπο της ψυχής εναντίον του νόμου που μας γερνάει.
και το πιο σημαντικό;
Εναντιωθείτε στο στρες.
Πάψτε να ζείτε σα να είναι όλα επείγοντα!
– Ποιες είναι οι καλύτερες ασκήσεις για την βελτίωση της μνήμης;
Κάθε μορφή άσκησης του εγκεφάλου διεγείρει τη ροή του αίματος σε αυτόν, άρα και τη βελτίωση της μνήμης.
Τα πάζλ,
η αποστήθιση ενός ποιήματος,
ή οποιαδήποτε άλλη νοητική δραστηριότητα που απαιτεί συγκέντρωση μπορεί να επιφέρει καλά αποτελέσματα.
Οι δραστηριότητες αυτές μπορούν να είναι καθημερινές ασχολίες όπως η λύση ενός σταυρόλεξου,
η οδήγηση προς έναν νέο προορισμό, η δοκιμή μιας ασυνήθιστης γεύσης,
η ενασχόληση με ένα άθλημα ή χόμπι, η αρχή μιας νέας φιλίας, η εκμάθηση ενός νέου μουσικού οργάνου κ.α. και όλα αυτά ανεξαρτήτου ηλικίας.
-Η ηλικία, τελικά, είναι θέμα του πώς νοιώθει κανείς ή πόσων ετών είναι;
Στη σημερινή εποχή δεν υπάρχει ακριβής ορισμός της γήρανσης.
Ο κάθε ένας μπορεί να έχει κάποια εικόνα στο μυαλό του για το άτομο που θεωρεί ηλικιωμένο:
ρυτιδιασμένο πρόσωπο,
γκρίζα μαλλιά,
κακή όραση και ακοή,
γυρτή στάση,
ψεύτικη οδοντοστοιχία,
κακή μνήμη… αλλά δεν μπορεί να τοποθετήσει την κατάσταση αυτή ακριβώς σε κάποια ηλικία.
Πριν από χρόνια. κάποια από τα συμπτώματα αυτά μπορούσαν να εντοπιστούν σε άτομα ηλικίας 50 χρονών.
Όμως σήμερα, ακόμα και ένα άτομο που έφτασε στην ηλικία των 80 μπορεί να μην εμφανίζει τα περισσότερα από αυτά.
Πολλοί αιωνόβιοι μάλιστα έχουν αποδείξει περίτρανα την ζωντάνια τους.
– Πείτε μας με δυο λόγια, ποια είναι τα μυστικά της υγιούς γήρανσης;
Η αντιμετώπιση του άγχους,
οι βιταμίνες,
το νερό,
η κατάλληλη διατροφή και ένα ποτήρι κόκκινο κρασί ημερησίως, όλα τους παίζουν ένα ρόλο στη διατήρηση των λειτουργιών του σώματος, όμως ο καλύτερος τρόπος από όλους είναι η συνεχής κίνηση.
Ποια είναι η Ιωάννα Βερνίκου
Η καταγόμενη από την Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου Ιωάννα Βερνίκου, με ρίζες από την Σίφνο και τις οικογένειες εφοπλιστών Ευγενίδη και Βερνίκου, Ιωάννα Βερνίκου αν και έχει συνταξιοδοτηθεί και δεν είναι πλέον ενεργό στέλεχος της NASA/όπου είχε προσληφθεί το 1964, σήμερα στα 85 της χρόνια παραμένει επιστημονικά και ερευνητικά δραστήρια.
Η Ιωάννα Βερνίκου ή όπως έχει γίνει παγκόσμια γνωστή Dr. Joan Vernikos είναι η πρώτη Ελληνίδα που υπηρέτησε στη NASA. Συνταξιοδοτήθηκε ως διευθύντρια Life Sciences/ 1993 – 2000, ύστερα από μια πλούσια καριέρα στην αμερικανική υπηρεσία διαστήματος ως επικεφαλής ερευνήτρια και επιστημονικά υπεύθυνη πολλών αποστολών, συμπεριλαμβανομένης και της ιστορικής επιστροφής του Τζον Γκλεν το 1998 στην ηλικία των εβδομήντα επτά ετών στο Διάστημα με το διαστημόπλοιο Discovery.
