Δεν έφταιγεν ο ίδιος, τόσος ήτανε

Γιάννης Μπεχράκης

Δεν έφταιγεν ο ίδιος, τόσος ήτανε

η εποχή, τα βάρη, οι συνθήκες

κι άλλοι την πάθανε που τότε είπαν το ναι

και δεν ακούσανε των παλιών τις υποθήκες.

Τάχα η θέλησή σου λίγη

τάχα ο πόνος σου μεγάλος

η ζημιά ήτανε στο ζύγι

πάντα φταίει κάποιος άλλος.

Καλά καλά ποιο είναι το κέρδος, ποια η ζημιά

ποιος να το πει δεν ξέρει

το βέβαιο ήτανε πως κάτι δεν πήγε καλά

δεν έφτασε όπου ονειρεύτηκε το χέρι.

Δεν έφταιγεν ο ίδιος, τόσος ήτανε

κι οι άνθρωποι γεμάτοι είναι τώρα απαιτήσεις

αφού σήμερα δε θά `λεγε το ίδιο το ναι

τώρα περίσσεψαν η σύνεση και η κρίση.

Μανώλης Αναγνωστάκης

theinsider.gr

Θεωρίες και επιχειρήματα υπέρ και κατά της ύπαρξης παράλληλων συμπάντων

Η θεωρία της ύπαρξης παράλληλων συμπάντων αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα αντικείμενα της Επιστημονικής Φαντασίας, και ως εκ τούτου έχει εμφανιστεί πολλάκις σε σειρές, ταινίες, βιβλία, κόμικ κ.α.

Για την ακρίβεια, πρόκειται για τη θεωρία πίσω από μια ολόκληρη υποκατηγορία του χώρου της ΕΦ, που κινείται και στα «χωράφια» της ιστορικής φαντασίας:

Ο λόγος για την «εναλλακτική ιστορία» (alternate history, π.χ. Ένας κόσμος όπου οι Ναζί έχουν κερδίσει τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ένας κόσμος όπου ο Μέγας Αλέξανδροςέζησε μέχρι τα γεράματα ή που η βιομηχανική επανάσταση άρχισε κατά την ελληνιστική περίοδο, ένας κόσμος όπου ο Ιησούς σκοτώθηκε ως βρέφος στη σφαγή των νηπίων, ή ακόμα και οι φανταστικοί κόσμοι των βιβλίων ηρωικής φαντασίας του Μάικλ Μούρκοκ κ.α.). Βεβαίως, πρόκειται για μια ιδιαίτερα εξωτική θεωρία, και συνεπώς είναι ιδιαίτερα «τολμηρό» να μιλά κανείς για αυτές από επιστημονικής πλευράς.

Σε σχετικό δημοσίευμα του space.com παρατίθενται επιχειρήματα υπέρ και κατά της θεωρίας του πολυσύμπαντος (multiverse).

Υπέρ

Δεδομένης της επικρατούσας θεωρίας περί «Big Bang», με την απότομη διαστολή στις τρεις διαστάσεις και την εμφάνιση του φωτός και της μάζας στις τρεις διαστάσεις, υπάρχουν τουλάχιστον πέντε θεωρίες που εξηγούν γιατί ένα πολυσύμπαν θα ήταν δυνατόν να υπάρχει.

1. Δεν ξέρουμε ποιο ακριβώς είναι το σχήμα του χωροχρόνου. Σύμφωνα με μία θεωρία, είναι επίπεδο και εκτείνεται αιώνια, στο άπειρο. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι υπάρχουν πολλά σύμπαντα. Αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει και επανάληψή τους, καθώς υπάρχει πεπερασμένος αριθμός συνδυασμών των σωματιδίων.

2. «Αιώνια διαστολή»: Βάσει έρευνας από τον Αλεξάντερ Βιλένκιν, κοσμολόγο του Πανεπιστημίου Tufts, όταν κάποιος κοιτά τον χωροχρόνο στο σύνολό του, κάποιες περιοχές του Διαστήματος σταματούν να διαστέλλονται (όπως το Big Bang διέστειλε το σύμπαν μας) ενώ κάποιες άλλες συνεχίζουν. Οπότε, αν φανταστεί κανείς το σύμπαν μας ως μια «φούσκα», αυτό θα σήμαινε ότι μπορεί να αποτελεί απλά μία από ένα δίκτυο από «φούσκες»- άλλα σύμπαντα, που μπορεί να έχουν ακόμα και διαφορετικούς νόμους της Φυσικής.

3. Πιθανώς τα πολλαπλά σύμπαντα να ακολουθούν τη θεωρία της κβαντομηχανικής, όσον αφορά στη «συμπεριφορά» των υποατομικών σωματιδίων, στο πλαίσιο της θεωρίας του «θυγατρικού σύμπαντος». Βάσει των νόμων των πιθανοτήτων, για κάθε εξέλιξη που μπορεί να προκύψει από μία επιλογή μας υπάρχει ένα διαφορετικό σύμπαν- οπότε είναι πρακτικά άπειρα.

4. Άλλη μία «οδός» την οποία μπορεί κάποιος να ακολουθήσει είναι η εξερεύνηση των μαθηματικών συμπάντων: Εν ολίγοις, η «δομή» των μαθηματικών αλλάζει ανάλογα με το σύμπαν στο οποίο βρίσκεται κανείς. «Μια μαθηματική δομή είναι κάτι που μπορείς να περιγράψεις με έναν τρόπο που είναι τελείως ανεξάρτητος από το ανθρώπινο “φορτίο”» αναφέρει ο Μαξ Τέγκμαρκ του ΜΙΤ, που πρότεινε τη θεωρία, στο σχετικό άρθρο το 2012. «Πιστεύω πραγματικά ότι υπάρχει εκεί έξω αυτό το σύμπαν, που μπορεί να υπάρχει ανεξάρτητα από εμένα, και θα συνεχίσει να υπάρχει ακόμα και αν δεν υπήρχαν άνθρωποι».

5. Παράλληλα σύμπαντα: Βάσει της θεωρίας περί επίπεδου χωροχρόνου, ο αριθμός των πιθανών συνδυασμών σωματιδίων σε πολλαπλά σύμπαντα θα ήταν περιορισμένος- 10^10^122, όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα. Οπότε, με έναν άπειρο αριθμό από κοσμικές «νησίδες», οι συνδυασμοί εντός τους πρέπει να επαναλαμβάνονται αιώνια. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν απείρως πολλά «παράλληλα σύμπαντα», δηλαδή «κοσμικές νησίδες» όμοιες με τη δική μας, καθώς και άλλες οι οποίες θα διαφέρουν π.χ. μόνο κατά τη θέση ενός ή δύο σωματιδίων, μέχρι και εντελώς διαφορετικά σύμπαντα.

Κατά

Δεν είναι λίγοι αυτοί που διαφωνούν με τις θεωρίες περί παράλληλων συμπάντων, ωστόσο.

Σε άρθρο του το 2015 στο Medium, ο αστροφυσικός Ήθαν Σίγκαλ δεχόταν ότι ο χωροχρόνος θα μπορούσε να εκτείνεται στο άπειρο, αλλά σημείωνε ότι υπάρχουν περιορισμοί στην ιδέα αυτή.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι το σύμπαν μας είναι ηλικίας 14 δισ. ετών, οπότε η ηλικία του δεν είναι «άπειρη».

Αυτό περιορίζει τις πιθανότητες συνδυασμού/ διάταξης των σωματιδίων. Επίσης, η διαστολή/ επέκταση στην αρχή του Σύμπαντος έλαβε χώρα εκθετικά, επειδή υπήρχε πολλή ενέργεια στον χώρο.

Ωστόσο, αυτή η διαστολή επιβραδύνθηκε – αυτά τα σωματίδια ύλης που δημιουργήθηκαν κατά το Big Bang, σύμφωνα με τον Σίγκαλ, δεν συνέχισαν να επεκτείνονται.

Μεταξύ των συμπερασμάτων που εξάγονται από αυτό είναι ότι τα διαφορετικά σύμπαντα θα είχαν διαφορετικούς ρυθμούς διαστολής – και αυτό από μόνο του μειώνει την πιθανότητα ύπαρξης συμπάντων παρομοίων με τα δικά μας.

«Ακόμα και παραμερίζοντας ζητήματα περί ύπαρξης άπειρων πιθανών αξιών για θεμελιώδεις σταθερές, σωματίδια και αλληλεπιδράσεις, και προσπερνώντας ζητήματα ερμηνείας όπως το αν η προσέγγιση περί πολλών κόσμων περιγράφει στην πραγματικότητα τη δική μας φυσική πραγματικότητα, το θέμα είναι ότι ο αριθμός των πιθανών αποτελεσμάτων/ εξελίξεων αυξάνεται τόσο γρήγορα- πιο γρήγορα από εκθετικά – οπότε εκτός και αν η διαστολή λαμβάνει χώρα για πραγματικά άπειρο χρονικό διάστημα (στην αιωνιότητα), δεν υπάρχουν παράλληλα σύμπαντα όμοια με το δικό μας».

huffingtonpost.gr

Επιστήμονες αποθήκευσαν φωτογραφίες σε DNA

Χάρις στην τεράστια πυκνότητα αποθήκευσης δεδομένων,
οι γενετικοί ψηφιακοί δίσκοι αναμένεται να «απαντήσουν» στην ολοένα μεγαλύτερη παραγωγή ψηφιακών πληροφοριών. Μία τάση που σημαίνει πως το 2020 το «ψηφιακό σύμπαν» θα έχει αγγίξει τα 44 τρισεκατομμύρια gigabyte.

Του Κώστα Δεληγιάννη

Επιστήμονες από το πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και τη Microsoft έκαναν ένα ακόμη βήμα για την ανάπτυξη ψηφιακών αποθηκευτικών μέσων που θα βασίζονται σε DNA και θα έχουν πολύ μικρότερες διαστάσεις από τους συμβατικούς δίσκους – αφού μία τέτοια μονάδα με μέγεθος όσο ένας «κύβος» ζάχαρης θα μπορεί να αποθηκεύσει όγκο δεδομένων για τον οποίο σήμερα θα χρειαζόταν μία υποδομή με έκταση όσο ένα σουπερμάρκετ.

Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέπτυξαν μία νέα τεχνική για την κωδικοποίηση και τη φύλαξη ψηφιακών εικόνων σε μικρές τεχνητές αλυσίδες DNA.

Όπως μάλιστα ανέφεραν σε παρουσίασή τους σε συνέδριο στις ΗΠΑ την περασμένη εβδομάδα, οι δοκιμές τους έδειξαν επίσης πως η τεχνική λειτουργεί με επιτυχία, αφού εξασφαλίζει ότι οι πληροφορίες μπορούν ανά πάσα στιγμή να ανακτηθούν από το γενετικό υλικό.

Οι δοκιμές έγιναν με την κωδικοποίηση τεσσάρων φωτογραφιών σε ένα γενετικό «σκληρό δίσκο».

Φωτογραφίες που μπορούσαν να ανασυνθέσουν διαβάζοντας τον «σκληρό δίσκο», αφού κατά τη διαδικασία δεν χανόταν ούτε ένα byte δεδομένων.

«Η φύση έχει δημιουργήσει το DNA, ένα μόριο που αποθηκεύει με φανταστική αποτελεσματικότητα όλες τις πληροφορίες των γονιδίων – αφού είναι εξαιρετικά συμπαγές και ανθεκτικό» αναφέρει ο Λουίς Κέζε, αναπληρωτής καθηγητής στο πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον και μέλος της ομάδας.

«Αυτό που ουσιαστικά κάνουμε είναι πως το προσαρμόζουμε στην αποθήκευση ψηφιακών δεδομένων –εικόνων, βίντεο, κειμένων– για εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια».

Χάρις στην τεράστια πυκνότητα αποθήκευσης δεδομένων, οι γενετικοί ψηφιακοί δίσκοι αναμένεται να «απαντήσουν» στην ολοένα μεγαλύτερη παραγωγή ψηφιακών πληροφοριών.

Μία τάση που σημαίνει πως το 2020 το «ψηφιακό σύμπαν» θα έχει αγγίξει τα 44 τρισεκατομμύρια gigabyte.

Αν αυτός ο όγκος πληροφοριών αποθηκευόταν σε tablet, τα οποία στοιβάζονταν το ένα πάνω στο άλλο, τότε θα σχηματίζονταν έξι σωροί που θα εκτείνονται από τη Γη έως τη Σελήνη.

Αντίθετα, μία μικρή σταγόνα γενετικού υλικού μπορεί να αποθηκεύσει έως και 10.000 gigabyte δεδομένων.

Ωστόσο, εκτός από την περιορισμένη χωρητικότητα, όλα τα σημερινά μέσα αποθήκευσης έχουν επίσης το μειονέκτημα πως έχουν «ζωή» που δεν ξεπερνά τις λίγες δεκαετίες.

Αντίθετα, το DNA υπόσχεται ότι οι πληροφορίες θα είναι ανακτήσιμες ακόμη κι έπειτα από αρκετούς αιώνες.

Για να αναπτύξουν την τεχνική τους, οι ερευνητές επινόησαν σε πρώτη φάση μία καινοτόμα μέθοδο αποθήκευσης των ψηφιακών δεδομένων (των αλληλουχιών 0 και 1) στις τέσσερις μονάδες του DNA, δηλαδή σε νουκλεοτίδια που περιέχουν τις βάσεις αδενίνη, θυμίνη, κυτοσίνη ή γουανίνη.

Οι ερευνητές ανέπτυξαν επίσης ένα σύστημα «διευθυνσιοδότησης» ώστε, με τη «συρραφή» των νουκλεοτίδιων σε αλυσίδες, να κωδικοποιήσουν σε αυτές τη «διεύθυνση» στην οποία είναι αποθηκευμένη κάθε πληροφορία.

Έτσι, επιστρατεύοντας στη συνέχεια μεθόδους που χρησιμοποιούνται από τους μοριακούς βιολόγους, μπορούσαν κάθε φορά να εντοπίσουν τη «διεύθυνση» στην οποία βρίσκονταν τα δεδομένα που αναζητούταν, ώστε να τα «διαβάσουν» και να τα αποκωδικοποιήσουν.

Πάντως, αν και με τη συγκεκριμένη τεχνική φαίνεται να ξεπερνιέται ένα σημαντικό πρακτικό πρόβλημα για την ανάπτυξη γενετικών «σκληρών δίσκων», ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια που παραμένει είναι το πολύ υψηλό κόστος που θα είχε η κωδικοποίηση μεγάλου όγκου δεδομένων σε DNA.

Ακόμη κι έτσι όμως, σύμφωνα με τους ερευνητές, η αποθήκευση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί σε περιπτώσεις που οι αποθηκευμένες πληροφορίες είναι εξαιρετικά σημαντικές και πρέπει να «ζήσουν» για αιώνες.

naftemporiki.gr

washington.edu

Φυτοχημικά, αντιοξειδωτικές βιταμίνες & άσκηση ενάντια στον καρκίνο

Νίκος Μεταξωτός

Πλαστικός Χειρουργός, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών,

Πρόεδρος μη κερδοσκοπικού σωματείου

 I LIVE FOR ME

Περίπου 4 εκατ. νέα περιστατικά καρκίνου αναμένονται στην Ευρώπη ως το 2025, αύξηση περίπου 16% έναντι των 3,4 εκατ. που διαγνώσθηκαν το 2012.

Τα στοιχεία προκύπτουν από έρευνα της HERO (Health Economics in Radiation Oncology) που πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ακτινοθεραπείας και Ογκολογίας.

Η σωστή διατροφή και η άσκηση έχουν πολλαπλά οφέλη για την υγεία και μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην πρόληψη του καρκίνου.

Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, το 60% όλων των περιπτώσεων καρκίνου οφείλεται σε λάθος διατροφή, όπως αναφέρει το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον Καρκίνο.

Ιδιαίτερα στις αναπτυγμένες χώρες, το κυρίαρχο διατροφικό πρότυπο με τις μεγάλες ποσότητες σε κρέας, λευκό αλεύρι και ζάχαρη αυξάνει τον κίνδυνο για αρκετές μορφές καρκίνου.

Το Βρετανικό Ινστιτούτο για τη μελέτη του καρκίνου, προειδοποιεί ότι ένα στα δέκα περιστατικά της νόσου μπορούν να προληφθούν μέσω της διατροφής, επισήμανση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη.

Επιπλέον, η παχυσαρκία έχει εξελιχθεί σε επιδημία στο δυτικό κόσμο, όχι μόνο λόγω ποσότητας και ποιότητας τροφής που καταναλώνουμε, άλλα κυρίως λόγω τρόπου ζωής.

Οι διατροφικές συστάσεις για την πρόληψη του καρκίνου αφορούν μικρές αλλαγές στις καθημερινές μας διατροφικές επιλογές.

Από όσα τρόφιμα και θρεπτικά συστατικά έχουν μπει στο μικροσκόπιο των επιστημόνων, κάποια ξεχωρίζουν για την προστατευτική τους δράση απέναντι στον καρκίνο.

Τα φυτοχημικά είναι ουσίες που βρίσκονται σε πολύ μικρές συγκεντρώσεις σε συγκεκριμένα τρόφιμα, φαίνεται ότι έχουν αντιοξειδωτική δράση και ότι μειώνουν τον κίνδυνο καρκινογένεσης μέσω άλλων μηχανισμών.

Από τα πιο γνωστά φυτοχημικά είναι οι ανθοκυανιδίνες, που περιέχονται κυρίως στα μούρα, π.χ. φράουλες, βατόμουρα και κράνμπερι.

Δεν θα μπορούσαμε να παραλείψουμε το λυκοπένιο, που περιέχεται στη ντομάτα, και φαίνεται ότι προστατεύει τα κύτταρα από βλάβες που ενδεχομένως οδηγούν στη δημιουργία καρκινικών κυττάρων.

Είναι από τα λίγα θρεπτικά συστατικά που προτιμάται να προσλαμβάνεται από μαγειρεμένα φαγητά, καθώς έτσι ενισχύεται η απορρόφησή του.

Καλές πηγές λυκοπενίου είναι, επίσης, το καρπούζι, το ροζ γκρέιπφρουτ και οι κόκκινες πιπεριές.

Τα φλαβονοειδή που περιέχονται σε τροφές, όπως πορτοκάλια, γκρέιπφρουτ, μήλα, σταφύλια, φασόλια, πράσινο τσάι και κρασί, φαίνεται, επίσης, να έχουν προστατευτική δράση έναντι της καρκινογένεσης.

Σύμφωνα με τις δημοσιεύσεις της American Cancer Society, πολύ σημαντικό ρόλο σε μία διατροφή που προστατεύει από τον καρκίνο έχουν και οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες.

Η πιο γνωστή και ισχυρή είναι η βιταμίνη C, που υπάρχει σε επαρκείς ποσότητες σε πορτοκάλια, πιπεριές, φράουλες, ακτινίδια και μπρόκολο.

Αντιοξειδωτική είναι και η βιταμίνη Ε, καλύτερη πηγή της οποίας είναι το ελαιόλαδο.

Περιέχεται ακόμη σε ξηρούς καρπούς, όπως αμύγδαλα, ηλιόσπορος, φουντούκια και φιστίκια.

Η βιταμίνη Ε είναι λιποδιαλυτή, για αυτό και αποθηκεύεται στον οργανισμό, συγκριτικά με τη βιταμίνη C, που δεν αποθηκεύεται και είναι απαραίτητη η καθημερινή κατανάλωσή της.

Σε κάθε περίπτωση ενδείκνυται να προσλαμβάνουμε τις βιταμίνες από τα φυσικά τρόφιμα και όχι συμπληρωματικά, καθώς έτσι λαμβάνουμε και άλλα σημαντικά συστατικά.

Αντίστοιχα σημαντική είναι η β-καροτίνη, πρόδρομη ουσία της βιταμίνης Α.

Η β-καροτίνη ενισχύει τα λευκά αιμοσφαίρια, που συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες και μέσω αυτού του μηχανισμού περιορίζουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Παρόλο που υπάρχουν αρκετά επιστημονικά δεδομένα που αναδεικνύουν τον ρόλο της β-καροτίνης στην πρόληψη του καρκίνου, δεν συνιστάται η χορήγηση συμπληρώματος.

Καλές πηγές της είναι τα καρότα, πιπεριές, σπανάκι, βερίκοκα, μπρόκολο, αρακάς και γλυκοπατάτες.

Τα ιχνοστοιχεία, όπως το σελήνιο, έχουν επίσης, προστατευτικό ρόλο έναντι του καρκίνου.

Μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the National Cancer Institute, αναφέρει ότι η επαρκής πρόσληψη σεληνίου μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, αλλά συστήνει να μην χορηγείται συμπληρωματικά, καθώς δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που να επιτρέπουν τέτοια σύσταση.

Την ίδια οδηγία δίνει και η American Cancer Society.

Εξαιρετικές πηγές σεληνίου είναι τα καρύδια Βραζιλίας, φιστίκια, χοιρινό, μοσχάρι, κοτόπουλο, θαλασσινά, αθερίνα και άλλα ψάρια, το κακάο, το σουσάμι και τα προϊόντα του.

Τα ολικής άλεσης σιτηρά είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και λιγνάνες.

Οι λιγνάνες έχουν αντιοξειδωτική δράση και συνδέονται με μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ενώ η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών συνδέεται κυρίως με μείωση του κινδύνου εμφάνισης του παχέος εντέρου.

Ας μην ξεχνάμε όμως και τον πολύ σημαντικό ρόλο της άσκησης. Όταν αναφερόμαστε στην πρόληψη του καρκίνου, η καθιστική ζωή και η παχυσαρκία αποτελούν βασικούς παράγοντες επικινδυνότητας. Η σωματική δραστηριότητα, έστω και σε μέτριες δόσεις, μπορεί να μας προστατεύσει από τον καρκίνο όταν μπαίνει στο πρόγραμμά μας καθημερινά.

Μισή ώρα μέτριας έντασης άσκησης καθημερινά -σε συνδυασμό με υγιεινή διατροφή- μειώνουν τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου και άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Αμερικανικό Ινστιτούτο για την Έρευνα του Καρκίνου, η τακτική σωματική δραστηριότητα συνδέεται με την πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου, καθώς και με τη μείωση πιθανότητας εμφάνισης καρκίνου του μαστού και του ενδομητρίου σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Επίσης, υπάρχουν περιορισμένα, αλλά ενδεικτικά στοιχεία, ότι μειώνει τον κίνδυνο του καρκίνου του πνεύμονα, του παγκρέατος και του μαστού σε γυναίκες που δεν έχουν περάσει στην εμμηνόπαυση.

Συμπερασματικά, μια διατροφή πλούσια σε λαχανικά, φρούτα, ξηρούς καρπούς, όσπρια, πουλερικά, ψάρια και ολικής άλεσης σιτηρά, σε συνδυασμό με μέτριας έντασης άσκηση σε καθημερινή βάση, μπορεί να είναι η καλύτερη επένδυση για την υγεία και ευεξία μας. 

Τα παραπάνω στοιχεία έχουν συλλεχθεί από διατροφολόγους και ιατρούς εθελοντές συνεργάτες του I LIVE FOR ME.

πηγή:huffingtonpost.gr

NASA -Το σχέδιο του Χόκινγκ για το ταξίδι στα αστέρια

Εκατοντάδες μικρά διαστημικά σκάφη στο μέγεθος πεταλούδας, που κινούνται με την ταχύτητα φωτός φιλοδοξούν να στείλουν σε μακρινά αστέρια 4,37 έτη φωτός μακριά οι Στήβεν Χώκινγκ, Μαρκ Ζάκερμπεργκ και ο Ρώσος επενδυτής, Γιούρι Μίλνερ.

Η αναζήτηση της δεύτερης Γης, υπό την εποπτεία του Πίτ Γόρντεν (Pete Worden), πρώην διευθυντής της μονάδας ερευνών Ames, της NASA, θεωρείται ότι είναι το πιο φιλόδοξο ταξίδι στο Διάστημα, ένα πρωτόγνωρο εγχείρημα.

Κάποια από τα λαμπρότερα μυαλά, στηρίζουν την προσπάθεια και ήδη έχει χρηματοδοτηθεί με 100 εκατομμύρια δολάρια. Τα νάνο-σκάφη έχουν βάλει στόχο τον Άλφα του Κενταύρου, το εγγύτερο αστρικό σύστημα στον Ήλιο. Ο δάσκαλος της φυσικής, Στήβεν Χώκινγκ ανέφερε, σύμφωνα με το CNN: « Η Γη είναι ένα υπέροχο μέρος, αλλά δεν θα υπάρχει για πάντα. Αργά ή γρήγορα θα πρέπει να αναζητήσουμε μια νέα κατοικία στα αστέρια. Είναι ένα σημαντικό βήμα, ένα τέτοιο ταξίδι».

Ο Χώκινγκ , ο Μίλνερ και ο Ζάκερμπεργκ, απαρτίζουν το διοικητικό συμβούλιο της αποστολής, η οποία ονομάζεται «Breakthrough Starshot». Του έργου θα ηγηθεί ο Pete Worden και η ερευνητική ομάδα αποτελείται από κορυφαίους επιστήμονες και μηχανικούς.

Το σχέδιο της ομάδας είναι να δημιουργήσουν μικρά διαστημικά οχήματα, με το καθένα να ζυγίζει μερικά γραμμάρια και να είναι εξοπλισμένα με κάμερες, ωθητήρες από φωτόνιο, να έχει παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και εξοπλισμό επικοινωνίας.

Με ισχυρά λέιζερ από τη Γη, θα ελέγχεται η πορεία τους, και εκτιμάται ότι θα μπορούν να κινούνται με ταχύτητα 20% αυτής με την ταξιδεύει το φως, δηλαδή πολύ πιο γρήγορα από ότι ταξιδεύουν τα σημερινά διαστημικά σκάφη. Στο Άλφα του Κενταύρου, που είναι και ο στόχος εξερεύνησης, με τη βοήθεια των λέιζερ τα διαστημόπλοια θα μπορούν να στείλουν πίσω στη γη φωτογραφικό υλικό και στοιχεία για τους αστερισμούς.

Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι σήμερα, το ταχύτερο διαστημικό όχημα χρειάζεται περίπου 30.000 χρόνια για να φτάσει στο αστρικό σύστημα, που βρίσκεται 25 τρισεκατομμύρια μίλια μακριά. Όμως τα νάνο-διαστημόπλοια, θα μπορούν να ταξιδέψουν 1.000 φορές ταχύτερα, το οποίο θα επιτρέψει την εξερεύνηση του Κενταύρου, σε περίπου 20 έτη. Με βάση την τεχνολογία που διαθέτουν, έχουν σχηματίσει ήδη το προσχέδιο.

Συγκεκριμένα, πιστεύουν ότι θα μπορούν να βρουν έναν πλανήτη, ο οποίος θα περιστρέφεται γύρω από έναν ήλιο και θα έχει πετρώδη σύσταση και νερό, παρόμοια χαρακτηριστικά δηλαδή με τη Γη.

«Η ανθρώπινη ιστορία είναι κοντά στο να κάνει σημαντικά βήματα για το μέλλον», αναφέρει σε δήλωσή του ο Μίλνερ. «Πενήντα πέντε χρόνια πριν, ο Γιούρι Γκαγκάριν ήταν ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε το πόδι του στο φεγγάρι. Σήμερα, είμαστε έτοιμοι, να κάνουμε το πρώτο βήμα, στα αστέρια».

Stephen Hawking wants to send tiny space probes to the stars

By Brandon Griggs, CNN

https://www.cnn.gr/tech/story/28683/to-sxedio-toy-xokingk-gia-to-taxidi-sta-asteria

Μια πόλη του χρυσού κάτω από το Λονδίνο με αξία 248 δισ. δολαρίων

Όσοι έχουν περπατήσει στην Threadneedle Street, περπατούν πάνω από ένα κρυφό χρυσωρυχείο. Κάτω από αυτά τα 28,000,000 τετραγωνικά μέτρα, στην καρδιά της πρωτεύουσας της Μεγάλης Βρετανίας βρίσκεται ένας λαβύρινθος από τα θησαυροφυλάκια οκτώ Τραπεζών της Αγγλίας.

Οι ράβδοι χρυσού είναι τοποθετημένοι πάνω σε μπλε ράφια τα οποία είναι αριθμημένα. Κάθε μια από τις μπάρες ζυγίζει περίπου 12 κιλά και η αξία της ξεπερνά τις 350.000 στερλίνες (445.000 ευρώ).

Κάθε ράβδος είναι ελαφρώς διαφορετική από την άλλη, προδίνοντας τον τόπο όπου χυτεύτηκε: άλλες έχουν λειασμένες γωνίες και ορισμένων οι πλευρές είναι ελαφρώς τραχιές, μερικές είναι αρμονικές και κάποιες τόσο ακανόνιστες που θυμίζουν καρβέλια ψωμί.

"Ο χρυσός είναι η απόλυτη εναλλακτική απέναντι στην αβεβαιότητα" επισημαίνει στον Pádraig Belton από το BBC ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας G Cubed Metal, Jonathan Spall. Όπως εξηγεί, το 1/5 του χρυσού που διαθέτουν τα κράτη της υφηλίου φυλάσσεται στη βρετανική πρωτεύουσα, μια ποσότητα που ξεπερνά τους 6.256 τόνους και η σημερινή αξία της εκτιμάται στα 248 δισ Δολάρια.

Μόνο το θησαυροφυλάκιο της Τράπεζας της Αγγλίας κατέχει 5.134 τόνους, που εκτός από τα επίσημα αποθέματα του Ηνωμένου Βασιλείου συμπεριλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού που διακινείται στην αγορά του Λονδίνου. Κάτι που αντανακλά βεβαίως τη φήμη των αγγλικών θησαυροφυλακίων διεθνώς.

Τα θησαυροφυλάκια της Τράπεζας κατασκευάσθηκαν στη δεκαετία του 30. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου τα αποθέματα της Αγγλίας σε χρυσό μεταφέρθηκαν με άκρα μυστικότητα στον Καναδά, ώστε σε περίπτωση κατάληψης του Νησιού να μην πέσουν στα χέρια των Ναζί, και ένα από αυτά μετατράπηκε σε εντευκτήριο και καντίνα για τους εργαζομένους της Τράπεζας. Αργότερα, στη δεκαετία του 1940, ο υπόγειος θάλαμος χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο.

Αλλά από το 1945, τα θησαυροφυλάκια έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κύριο λόγο για τη φύλαξη χρυσού. Μετά τον πόλεμο οι ράβδοι χρυσού άρχισαν να καταφτάνουν στο Λονδίνο είτε μέσω θαλάσσης (από τα χυτήρια PAMP της Ελβετίας και Rand του Γιοχάνεσμπουργκ) είτε μέσω εμπορικών πτήσεων από όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης.

Ο χρυσός κινείται με αεροπλάνα επιβατών. "Στα αμπάρια των εμπορικών επιβατικών αεροσκαφών, μπορείτε συχνά να βρείτε χρυσό, φρέσκα λουλούδια, και πτώματα", λέει ο Ruth Crowell, διευθύνων σύμβουλος του Συνδέσμου Bullion Market του Λονδίνου.

Όπως όμως σημειώνει η Ρουθ Crowell, ήταν πιο εύκολο να βρεθεί μέσο για τη μεταφορά του χρυσού παρά ένα κατάλληλο μέρος για να φυλαχτεί. Και αυτό γιατί το υπέδαφος του Λονδίνου είναι αργιλώδες, οπότε εάν οι ράβδοι ξεπεράσουν κάποιο συγκεκριμένο ύψος μπορεί λόγω του υπερβολικού βάρους το θησαυροφυλάκιο να βυθιστεί.

Αυτό είναι μικρότερο πρόβλημα σε άλλες πόλεις. Στο Μανχάταν, το οποίο βρίσκεται στο φυσικό βράχο, η Ομοσπονδιακή Αποθεματική Τράπεζα μπορεί να στοιβάξει τις μπάρες χρυσού από το δάπεδο μέχρι την οροφή.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα στο άνω διάζωμα κάθε θησαυροφυλακίου στο Λονδίνο, οι ράβδοι χρυσού να τοποθετούνται σε ύψος τεσσάρων παλετών ενώ στο κάτω διάζωμα στοιβάζονται σε έξι. Αυτό σημαίνει πως το Λονδίνο χρειάζεται περισσότερα θησαυροφυλάκια και μάλιστα διασπαρμένα σε μεγαλύτερη έκταση.

Έτσι, εκτός από τα υπόγεια του City υπάρχουν αρκετά ακόμη θησαυροφυλάκια κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου Μ25 που περιβάλει το μείζον Λονδίνο, τα οποία ανήκουν σε τράπεζες όπως η JP Morgan και η HSBC ενώ τρία ακόμη βρίσκονται γύρω από το αεροδρόμιο Heathrow.

Oι τοποθεσίες όλων αυτών των θησαυροφυλακίων είναι απολύτως μυστικές. Όταν το 2011 κάποιοι δημοσιογράφοι του CNBC επισκέφτηκαν το θησαυροφυλάκιο της JP Morgan υποχρεώθηκαν να παραδώσουν τα κινητά τους τηλέφωνα και έφτασαν στις εγκαταστάσεις του με αυτοκίνητα που τα τζάμια τους ήταν καλυμμένα.

Το ρεπορτάζ του BBC αναφέρεται επίσης στον τρόπο καθορισμού της τιμής του χρυσού χαρακτηρίζοντας του περίπλοκο και μυστικοπαθές. Λαμβάνει χώρα δύο φορές την ημέρα και στη διαδικασία συμμετέχουν 12 αντιπρόσωποι από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, τη Γαλλία και την Κίνα. Η τιμή καθορίζεται με βάση το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης.

Από πέρσι η διαδικασία αυτή γίνεται ηλεκτρονικά, με την ευθύνη της Intercontinental Exchange η οποία διαχειρίζεται και το Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης. Όπως υπογραμμίζει ο Matthew Glenville, επιχειρησιακός διευθυντής της εταιρίας Intercontinental Exchange Benchmark Administration, οι συναλλαγές χρυσού σε ημερήσια βάση ξεπερνούν συνήθως τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ.

Όταν η παγκόσμια οικονομία πηγαίνει καλά ο χρυσός δεν έχει μεγάλη ζήτηση. Όταν όμως το κλίμα γίνεται αβέβαιο και ολισθηρό τότε ο χρυσός είναι το ασφαλέστερο καταφύγιο τόσο για τους ιδιώτες ή τις επιχειρήσεις όσο και για τα κράτη. Και τότε η τιμή του ανεβαίνει σε δυσθεώρητα ύψη.

Σήμερα τα κράτη της υφηλίου, οι τράπεζες και τα επενδυτικά founds κατέχουν το 32% του χρυσού που είναι διαθέσιμος στον πλανήτη. Ένα 12% ακόμη χρησιμοποιείται στη βιομηχανία (π.χ. σε ηλεκτρονικά κυκλώματα) και το υπόλοιπο (55% περίπου) διοχετεύεται στην αργυροχρυσοχοΐα.

Οι πιο δυναμικές αγορές είναι η Κίνα και η Ινδία που 15 χρόνια πριν απορροφούσαν μόλις το 10% της παγκόσμιας προσφοράς. Τώρα το ποσοστό αυτό και για τις δύο μαζί έχει ξεπεράσει το 90%.

πηγή:http://www.huffingtonpost.gr

ΗΠΑ: Σχέδια για την αναβάθμιση των δίδυμων «κυνηγών» βαρυτικών κυμάτων

Στην περίπτωση του Advanced LIGO, η αρχή της αβεβαιότητας σημαίνει πως όσο πιο ακριβής είναι η μέτρηση της έντασης των δεσμών, τόσο λιγότερο ακριβής είναι η μέτρηση της φάσης των κυμάτων φωτός, από την οποία προκύπτουν οι ανιχνεύσεις των κυμάτων.

με τις δύο πανομοιότυπες διατάξεις του, στην Ουάσιγκτον και τη Λουιζιάνα των ΗΠΑ, το πείραμα Advanced LIGO έχει ήδη γράψει ιστορία στη φυσική, αφού στις αρχές Φεβρουαρίου κατάφερε για πρώτη φορά να ανιχνεύσει βαρυτικά κύματα.

Αυτό ωστόσο κάθε άλλο παρά σημαίνει πως το πείραμα ολοκλήρωσε την αποστολή του. Αντίθετα, όχι μόνο οι διατάξεις συνεχίζουν να αναζητούν βαρυτικά κύματα, αλλά οι επιστήμονες εξετάζουν ήδη τρόπους για να τις αναβαθμίσουν, ώστε να αυξήσουν την ευαισθησία του πειράματος.

Τέτοιοι προτεινόμενοι τρόποι τέθηκαν στο τραπέζι την περασμένη εβδομάδα, σε συνάντηση που οργάνωσε γι’ αυτό τον σκοπό η Ένωση Αμερικανών Φυσικών στο Salt Lake City. Με δεδομένο πως το Advanced LIGO βασίζεται στην απειροελάχιστη παραμόρφωση των αποστάσεων που προκαλούν τα βαρυτικά κύματα, στη συνάντηση κατατέθηκαν ιδέες για το πώς θα μπορούν να ανιχνευθούν παραμορφώσεις μικρότερες από το 0,01% της διαμέτρου του πρωτονίου.

Κάθε ανιχνευτής του Advanced LIGO αποτελείται από δύο σήραγγες μήκους 4 χιλιομέτρων, οι οποίες είναι κάθετες μεταξύ τους. Στην κοινή τους βάση, μία συσκευή διαιρεί μία δέσμη λέιζερ, στέλλοντας από μία σε κάθε σήραγγα. Κάθε δέσμη θα διατρέξει τη σήραγγα, θα ανακλασθεί στο άκρο από ένα κάτοπτρό, και θα επιστρέψει.

Αν οι δέσμες ταξιδέψουν ίσες αποστάσεις, τότε θα γυρίσουν ταυτόχρονα πίσω στη βάση. Αν όμως περάσει από τη διάταξη κάποιο βαρυτικό κύμα, τότε αυτό θα αλλοιώσει τις αποστάσεις που διανύουν οι δέσμες – μία αλλαγή που μπορούν να ανιχνεύσουν οι επιστήμονες.

Όπως είναι φυσικό, για να μετρηθούν τόσο μικρές παραμορφώσεις, θα πρέπει να ξεπερασθούν αρκετά τεχνικά προβλήματα. Πρώτο και καλύτερο, το γεγονός ότι μία απειροελάχιστη δόνηση, ακόμη και από ένα αυτοκίνητο που περνά από την περιοχή, μπορεί να μετακινήσει ελαφρώς τα κάτοπτρα και επομένως να γίνει αιτία για πειραματικό σφάλμα.

Μία στρατηγική για να απομονωθούν ακόμη πιο αποτελεσματικά οι διατάξεις από τέτοιους τοπικούς «θορύβους» είναι τα κάτοπτρα να μην αγγίζουν το έδαφος, αλλά να αιωρούνται κρεμασμένα από σκαλωσιές. Παράλληλα, σεισμογράφοι θα καταμετρούν την παραμικρή μετακίνηση του εδάφους, ώστε σε πραγματικό χρόνο να μεταβάλλεται η θέση των κατόπτρων για να παραμείνει  σταθερή η απόστασή τους από την κοινή βάση.

Μία τέτοια λύση, όμως, θα σήμαινε πως τα κάτοπτρα δεν θα επηρεάζονταν από τα τοπικά μικροτραντάγματα, αλλά μόνο από τις δονήσεις που προέρχονται από μεγάλες αποστάσεις – ακόμη κι από έναν σεισμό με επίκεντρο την Αυστραλία. Επομένως, για να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο και οι σεισμογράφοι, και αυτοί δεν θα έρχονται σε επαφή με το έδαφος, αλλά θα αιωρούνται επίσης κρεμασμένοι από ειδικές σκαλωσιές.

Εκτός από τεχνικά προβλήματα όπως το παραπάνω, για να αυξηθεί η ευαισθησία του πειράματος θα πρέπει να λυθεί ένα ακόμη πιο θεμελιώδες εμπόδιο, το οποίο προέρχεται από την κβαντική φυσική. Ο λόγος είναι πως, στην περίπτωση βαρυτικών κυμάτων πάνω από μία συγκεκριμένη συχνότητα (περίπου 1 kHz), μπαίνουν περιορισμοί από την αρχή της απροσδιοριστίας. 

Αυτό το βασικό αξίωμα της κβαντομηχανικής, το οποίο διατύπωσε ο Γερμανός Βέρνερ Χάιζενμπεργκ τη δεκαετία του 1920, έχει εφαρμογή σε συγκεκριμένα ζεύγη φυσικών μεγεθών, όπως για παράδειγμα στη θέση και την ορμή, βάζοντας ένα όριο στην ακρίβεια των μετρήσεών τους. Έτσι, για παράδειγμα, όσο πιο ακριβής είναι η μέτρηση της θέσης ενός σωματιδίου, τόσο λιγότερο ακριβής είναι η μέτρηση της ταχύτητάς του.

Στην περίπτωση του Advanced LIGO, η αρχή της αβεβαιότητας σημαίνει πως όσο πιο ακριβής είναι η μέτρηση της έντασης των δεσμών, τόσο λιγότερο ακριβής είναι η μέτρηση της φάσης των κυμάτων φωτός, από την οποία προκύπτουν οι ανιχνεύσεις των κυμάτων.

Για να παρακαμφθεί το αξίωμα, Δανοί φυσικοί πρότειναν οι δέσμες να περνούν μέσα από έναν ειδικό κρύσταλλο. Το αποτέλεσμα θα είναι να μπορεί να μετρηθεί η φάση των κυμάτων με μικρότερο σφάλμα, «εις βάρος» της ακρίβειας κατά τη μέτρηση της έντασης.

Μαζί με τις υπόλοιπες ιδέες, η τεχνική αυτή θα αξιοποιηθεί στην επόμενη φάση βελτιώσης του Advanced LIGO. Όταν έγινε η προηγούμενη αναβάθμιση του πειράματος, η οποία ολοκληρώθηκε τον περασμένο φθινόπωρο και κόστισε 200 εκατομμύρια δολάρια, δεν ήταν έτοιμη για να εφαρμοσθεί.

πηγή:http://www.naftemporiki.gr

Το πείραμα του "Milgram"

Το πείραμα του Μίλγκραμ είναι ένα από τα πιο γνωστά αντιδεοντολογικά πειράματα της ψυχολογίας, ουσιαστικά μια «φάρσα» που ξεγύμνωσε την ανθρώπινη ψυχή. 

Το 1961, ο είκοσι εφτάχρονος  Στάνλει Μίλγκραμ, επίκουρος καθηγητής ψυχολογίας στο Γέιλ, αποφάσισε να μελετήσει την υπακοή στην εξουσία.  

Είχαν περάσει λίγα μόνο χρόνια από τα φρικτά εγκλήματα των Ναζί και γινόταν μια προσπάθεια κατανόησης της συμπεριφοράς των απλών στρατιωτών και αξιωματικών των SS, οι οποίοι είχαν εξολοθρεύσει εκατομμύρια αμάχων.

Η ευρέως αποδεκτή εξήγηση –πριν το πείραμα του Μίλγκραμ- ήταν η αυταρχική τευτονική διαπαιδαγώγηση και η καταπιεσμένη –κυρίως σεξουαλικά- παιδική ηλικία των Γερμανών. 

Όμως ο Μίλγκραμ ήταν κοινωνικός ψυχολόγος και πίστευε ότι αυτού του είδους η υπακοή –που οδηγεί στο έγκλημα- δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα μόνο της προσωπικότητας, αλλά περισσότερο των πιεστικών συνθηκών. 

Και το απέδειξε κάνοντας τη «φάρσα» του.

Τα υποκείμενα του πειράματος ήταν εθελοντές, κυρίως φοιτητές, οι οποίοι καλούνταν έναντι αμοιβής να συμμετέχουν σε ένα ψυχολογικό πείραμα σχετικό με τη μνήμη.

Χώριζε τους φοιτητές σε ζεύγη και –μετά από μια εικονική κλήρωση- ο ένας έπαιρνε το ρόλο του «μαθητευομένου» και ο άλλος του «δασκάλου».

Ο έκπληκτος «μαθητευόμενος» δενόταν χειροπόδαρα σε μια ηλεκτρική καρέκλα και του περνούσαν ηλεκτρόδια σε όλο το σώμα.

   Έπειτα του έδιναν να μάθει δέκα ζεύγη λέξεων.

Ο «δάσκαλος», από την άλλη, καθόταν μπροστά σε μια κονσόλα ηλεκτρικής γεννήτριας.

Μπροστά του δέκα κουμπιά με ενδείξεις: «15 βολτ, 30 βολτ, 50 βολτ κλπ.»

Το τελευταίο κουμπί έγραφε: «450 βολτ. Προσοχή! Κίνδυνος!»

Πίσω από το «δάσκαλο» στεκόταν ο πειραματιστής, ο υπεύθυνος του πειράματος. (Και περνάμε σε ενεστώτα για να γίνουμε μέτοχοι της στιγμής.)

«Θα λέτε την πρώτη λέξη από τα ζεύγη στο μαθητευόμενο.

Αν κάνει λάθος θα σηκώσετε το πρώτο μοχλό και θα υποστεί ένα ηλεκτροσόκ 15 βολτ. Σε κάθε λάθος θα σηκώνετε τον αμέσως επόμενο μοχλό», λέει ο πειραματιστής και ο «δάσκαλος» αισθάνεται ήδη καλά που δεν του έτυχε στην κλήρωση ο άλλος ρόλος.

Το πείραμα ξεκινάει. Ο «δάσκαλος» λέει τις λέξεις από το μικρόφωνο.

Ο «μαθητευόμενος», ήδη τρομαγμένος, απαντάει σωστά, αλλά όχι για πολύ.

Μόλις κάνει το πρώτο λάθος ο «δάσκαλος» γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή.

Εκείνος του λέει να προχωρήσει στο πρώτο ηλεκτροσόκ.

Ο «δάσκαλος» υπακούει. 15 βολτ δεν είναι πολλά, αλλά ο «μαθητευόμενος» έχει αλλάξει ήδη γνώμη.

Παρ’ όλα αυτά απαντάει σωστά σε άλλη μια ερώτηση, αλλά στο επόμενο λάθος δέχεται 30 βολτ.

«Αφήστε να φύγω», λέει ο «μαθητευόμενος» που δεν μπορεί να λυθεί.

«Δε θέλω να συμμετάσχω σε αυτό το πείραμα.»

Ο «δάσκαλος» κοιτάει τον πειραματιστή. Εκείνος του κάνει νόημα να συνεχίσει.

Τα βολτ αυξάνονται και τώρα πια ο πόνος είναι εμφανής στο πρόσωπο του «μαθητευόμενου»,  που εκλιπαρεί να τον αφήσουν ελεύθερο. 

Στα 200 βολτ ταρακουνιέται ολόκληρος.

Ο «δάσκαλος» πριν κάθε ηλεκτροσόκ γυρνάει να κοιτάξει τον πειραματιστή. 

Εκείνος, με σταθερή φωνή, του λέει ότι το πείραμα πρέπει να συνεχιστεί.

Ο «δάσκαλος» συνεχίζει να βασανίζει έναν άγνωστο, έναν απλό φοιτητή που κλαίει, ζητάει τη βοήθεια του Θεού και παρακαλεί να τον λυπηθούν.

Δεν μπορεί πια να απαντήσει στις ερωτήσεις, αλλά ο πειραματιστής λέει στο «δάσκαλο»:

«Τη σιωπή την εκλαμβάνουμε ως αποτυχημένη απάντηση και συνεχίζουμε με την τιμωρία.»

Στα 345 βολτ ο «μαθητευόμενος» τραντάζεται ολόκληρος, ουρλιάζει και χάνει τις αισθήσεις του.

Ο «δάσκαλος», ιδρωμένος και με τα χέρια του να τρέμουν, κοιτάει τον πειραματιστή.

«Μην ανησυχείτε», λέει εκείνος, «το πείραμα είναι απολύτως ελεγχόμενο...

Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

«Μα είναι λιπόθυμος», λέει ο «δάσκαλος».

«Δεν έχει καμιά σημασία. Το πείραμα πρέπει να ολοκληρωθεί. Συνεχίστε με τον τελευταίο μοχλό.»

Πόσοι από τους εθελοντές έφτασαν ως τον τελευταίο μοχλό;

Πριν ξεκινήσει το πείραμα του ο Μίλγκραμ είχε κάνει μια «δημοσκόπηση» ανάμεσα στους ψυχιάτρους και στους ψυχολόγους, ρωτώντας ‘τους τι ποσοστό των εθελοντών θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό.

Σχεδόν όλοι απάντησαν ότι κανείς δε θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό, πέρα ίσως από κάποια άτομα με κρυπτοσαδιστικές τάσεις, καθαρά παθολογικές.

Δυστυχώς έκαναν λάθος!

Μόλις το 5% των «δασκάλων» αρνήθηκαν εξ’ αρχής να συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο πείραμα και αποχώρησαν –συνήθως βρίζοντας τον πειραματιστή. Το υπόλοιπο 95% προχώρησε πολύ το πείραμα, πάνω από τα 150 βολτ. Και το 65%... Έφτασε μέχρι τον τελευταίο μοχλό, τα πιθανότατα θανατηφόρα 450 βολτ

Που έγκειται η φάρσα;

Ο «μαθητευόμενος» δεν ήταν φοιτητής, αλλά ηθοποιός, που είχε προσληφθεί από το Μίλγκραμ για αυτόν ακριβώς το «ρόλο». 

Δεν υπήρχε ηλεκτρισμός ούτε ηλεκτροσόκ.

Ο ηθοποιός υποκρινόταν. 

Το μοναδικό πειραματόζωο ήταν ο «δάσκαλος».   

Όμως τα αποτελέσματα ήταν αληθινά:

Το μεγαλύτερο ποσοστό των ανθρώπων θα υπακούσει και θα βασανίσει –ίσως και θα σκοτώσει- έναν άγνωστο του, αρκεί να δέχεται εντολές από κάποιον με κύρος (στην προκειμένη περίπτωση επιστημονικό) και ταυτόχρονα να αισθάνεται ότι δεν τον βαρύνει η ευθύνη για ό,τι συμβεί –αφού εκείνος «απλά ακολουθούσε τις διαταγές». 

Και φυσικά οι περισσότεροι από εμάς θα σκεφτούν όταν μάθουν για αυτό το πείραμα:

«Εγώ αποκλείεται να έφτανα ως τον τελευταίο μοχλό.»

Όμως δείτε τι συμβαίνει στην κοινωνία μας, κάθε μέρα.

Ο υπάλληλος της ΔΕΗ που δέχεται να κόψει το ρεύμα από έναν άνεργο ή άπορο, ξέροντας ότι έτσι τον ταπεινώνει, τον υποβάλει σε ένα διαρκές βασανιστήριο και πιθανότατα θέτει σε κίνδυνο τη ζωή του, ανήκει στο 65% του τελευταίου μοχλού.

Και δεν είναι καθόλου κρυπτοσαδιστής.
Απλά ακολουθάει τις εντολές που του έδωσαν.

Ο υπάλληλος του σούπερ-μάρκετ που σου δίνει το χαλασμένο ψάρι και σε διαβεβαιώνει ότι είναι φρέσκο (μιλώ εξ’ ιδίας πείρας, ως αγοραστής) δε σε μισεί, παρότι γνωρίζει ότι μπορεί να πάθεις και δηλητηρίαση.

Απλώς ακολουθάει εντολές.

Ο αστυνομικός ο οποίος ραντίζει με χημικά τους διαδηλωτές δεν είναι κρυπτοσαδιστής –αν και πολλοί θα διαφωνήσουν στο συγκεκριμένο παράδειγμα.

Απλώς κάνει τη δουλειά του.

Ο υπάλληλος της εφορίας ή της τράπεζας που υπογράφει την κατάσχεση κάποιου σπιτιού για 1.000 ευρώ χρέος, θα έφτανε ως τον τελευταίο μοχλό στο πείραμα.

Γιατί υπακούει.

Ο πολιτικός που υπογράφει το μνημόνιο το οποίο οδηγεί ένα ολόκληρο έθνος στην εξαθλίωση του νεοφιλελευθερισμού θα έφτανε μέχρι τον τελευταίο μοχλό. 

Και αυτός υπακούει, σε εντολές πολύ πιο ισχυρές από εκείνες του πειραματιστή με την άσπρη φόρμα.

Αν όμως δούμε το πείραμα του Μίλγκραμ από την ανθρωπιστική-ηθική του πλευρά (από την πλευρά του 5% που αρνήθηκε να υπακούσει) θα καταλάβουμε ότι κανένας δεν είναι άμοιρος ευθυνών.

Αν σε διατάζουν να κάνεις κάτι που προκαλεί κακό στον άλλον, στο συμπολίτη σου, σε έναν μετανάστη, σε έναν άνθρωπο (ή σε ένα ζώο, αλλά αυτό περιπλέκει πολύ τα πράγματα, εφόσον συνεχίζουμε να τρώμε κρέας), πρέπει να αρνηθείς να υπακούσεις. Ακόμα κι αν χάσεις το μπόνους παραγωγικότητας, την προαγωγή, την επανεκλογή, τη δουλειά σου

Mόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να αρνηθούμε να υπακούσουμε στις «μικρές» και καθημερινές εντολές βίας –με τις οποίες οι περισσότεροι ασυνείδητα συμμορφωνόμαστε, μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι να προβούμε σε μια γενικευμένη και μέχρι τέλους πολιτική, κοινωνική, καταναλωτική ανυπακοή, μόνο όταν μάθουμε να συμπεριφερόμαστε ως αυτεξούσιοι άνθρωποι και όχι ως ανεύθυνοι υπάλληλοι, μόνο τότε θα μπορέσουμε να γκρεμίσουμε τη λαίλαπα του νεοφιλελευθερισμού που μας θέλει υπάνθρωπους, υπάκουους και υπόδουλους.
Τα υποκείμενα του πειράματος του Μίλγκραμ, οι εθελοντές φοιτητές, μάθαιναν από εκείνον ποιος ήταν ο στόχος του πειράματος. 
Μάθαιναν ότι ο «μαθητευόμενος» ήταν ηθοποιός και ότι δεν είχε ποτέ υποστεί ηλεκτροσόκ.
Ο Μίλγκραμ το έκανε αυτό για να τους ανακουφίσει, αλλά πέτυχε το ακριβώς αντίθετο. 
Αυτοί οι άνθρωποι, ειδικά το 65% που είχε φτάσει ως τον τελευταίο μοχλό, πέρασαν την υπόλοιπη ζωή τους κυνηγημένοι από τις Ερινύες της πράξης τους. 
Γιατί συνειδητοποίησαν ότι δεν ήταν τόσο αθώοι και τόσο «καλοί» όσο ήθελαν να πιστεύουν για τον εαυτό τους.

Η ΤΑΙΝΙΑ

* Στο video, υπάρχει ένα απόσπασμα από το θρίλερ  του  Ένρι Bερμέιγ  όπως το παρουσίασε στο θρίλερ του,  "Επιχείρηση Ίκαρος",   γαλλική ταινία του 1979.  

Η πλοκή της ταινίας βασίζεται στην δολοφονία Κένεντι και στη μετέπειτα έρευνα. 

Η ταινία ξεκινά με τη δολοφονία του Προέδρου Marc Jarry, ο οποίος είναι έτοιμος να ανοίξει για μια δεύτερη θητεία έξι χρόνων. 

Ο Υβ Μοντάν υποδύεται έναν δικηγόρο, δημόσιο λειτουργό του κράτους και μέλος της Επιτροπής που είναι επιφορτισμένη με τη διερεύνηση της δολοφονίας  (με βάση την Επιτροπή Warren ) αρνείται να συμφωνήσει σε τελικά συμπεράσματα της επιτροπής. 

Η δράση λαμβάνει χώρα σε ένα φανταστικό δυτικό κράτος όπου η ομιλούμενη γλώσσα είναι κυρίως Γαλλικά, αλλά τα γερμανικά, τα αγγλικά και τα ισπανικά  μιλιούνται, επίσης.  

Η θέση αυτού του φανταστικού κράτους, ή ακόμη και η ήπειρος, είναι άγνωστη. 

Η δράση της ταινίας παρουσιάζεται μέσα σε μία πρωτεύουσα με  σύγχρονα κτίρια, μόνο, όπως η Μπραζίλια.

Το πολιτικό καθεστώς είναι προεδρικό, ο πρόεδρος είναι ο Marc Jarry στην αρχή της ταινίας.

Η νέα πόλη Cergy στα βορειοδυτικά προάστια του Παρισιού χρησιμοποιήθηκε ως τόπος γυρισμάτων για την ταινία.

Ο πύργος EDF-GDF σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Renzo Moro είναι το κτίριο από το οποίο "έπεσαν" οι πυροβολισμοί που δολοφόνησαν τον πρόεδρο Marc Jarry. 

Το παλάτι του κυβερνήτη ήταν ο νομός του Val d'Oise.

Η τεράστια αίθουσα που χρησιμοποιείται για τις συνεδριάσεις του συμβουλίου είναι το High Court of Justice. 

Η μεγάλη σκηνή του ψυχολογικού πειράματος προς το τέλος της ταινίας, υποτίθεται ότι θα λάβει χώρα στο Πανεπιστήμιο του Laye, στην πραγματικότητα λαμβάνει χώρα στο ESSEC Business School στην Cergy. 

Οι δημιουργοί επέλεξαν τη σύγχρονη και καινοτόμο αρχιτεκτονική της νέας πόλης για να αποφευχθεί απεικονίζει κάποια συγκεκριμένη χώρα.

 * I as in Icarus,  Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας,  παίζουν,  Yves Montand as Henri Volney - Michel Etcheverry as Frederic Heiniger  Roger Planchon as Prof. David Naggara - Pierre Vernier as Charly Feruda

(Περισσότερα για το πείραμα του Μίλγκραμ μπορείτε να διαβάσετε στο υπέροχο βιβλίο της Lauren Slater: «Το κουτί της ψυχής», από τις εκδόσεις Οξύ, μετάφραση Δέσποινα Αλεξανδρή, 2009)

scholeio.blogspot.gr