πηγή του άρθρου:evnomia.com.gr
Σύμβαση ΟΒΙΕΔΟΥ- Αναγκαία η ελεύθερη συναίνεση του ατόμου για την διενέργεια εμβολιασμού του
Η υγεία αποτελεί αγαθό που διαθέτει ιδιαίτερη αξιακή βαρύτητα και κατοχυρώνεται συνταγματικά τόσο ως αγαθό, όσο και ως δικαίωμα. Στο Σύνταγμα θεμελιώνεται η υποχρέωση του κράτους να λαμβάνει μέτρα για την προστασία της, ταυτόχρονα όμως, να απέχει από ενέργειες που την προσβάλουν ή περιοριζουν την ελευθερία των πολιτών να αποφασίζουν για θέματα που αφορούν την υγεία τους.
Στην ιατρική πράξη σήµερα, για να εφαρμοστεί οιουδήποτε είδους, διαγνωστική, προληπτική, θεραπευτική παρέμβαση το πρόσωπο στο οποίο θα εφαρμοστεί, είναι ελεύθερο να συναινεί, ύστερα από ενηµέρωση του, ή να την αρνηθεί.
Ο εμβολιασμός αποτελεί σημαντική προληπτική ιατρική πράξη που βοηθά στην προστασία των ανθρώπων από σοβαρά λοιμώδη νοσήματα. Είναι ένα παρεµβατικό µέτρο, και αποτελεί το κυριότερο εργαλείο για την πρωτογενή πρόληψη των ασθενειών και αποτελεσματικό όπλο προστασίας της δημόσιας υγείας.
Η διενέργεια του εμβολιασμού δεν μπορεί όμως να πραγματοποιηθεί χωρίς την συναίνεση του προσώπου και εξαρτάται από την ελεύθερη βούληση του, ακολουθώντας την θεμελιώδη αρχή του Δικαίου και της ιατρικής δεοντολογίας, αυτή της «συναίνεσης κατόπιν ενημέρωσης”.
Μέχρι σήμερα, η Σύμβαση ΟΒΙΕΔΟΥ- Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Ιατρική αποτελεί το μοναδικό νομικώς δεσμευτικό κείμενο του διεθνούς δικαίου στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον τομέα της βιοϊατρικής.
Ειδικότερα σύμφωνα με την Σύμβαση ΟΒΙΕΔΟΥ που ισχύει στην Ελλάδα (κυρωτικός νόμος (Ν. 2619/1998, ΦΕΚ Α’ 132 , Κύρωση της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας του ατόμου σε σχέση με τις εφαρμογές της βιολογίας και της ιατρικής: Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Βιοϊατρική) και συγκεκριμένα στο άρθρο 5 προβλέπεται
“Επέμβαση σε θέματα υγείας μπορεί να υπάρξει μόνον αφού το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δώσει την ελεύθερη συναίνεσή του, κατόπιν προηγούμενης σχετικής ενημέρωσής του.
Το πρόσωπο αυτό θα ενημερώνεται εκ των προτέρων καταλλήλως ως προς το σκοπό και τη φύση της επέμβασης, καθώς και ως προς τα επακόλουθα και κινδύνους που αυτή συνεπάγεται.
Το ενδιαφερόμενο πρόσωπο μπορεί ελεύθερα και οποτεδήποτε να ανακαλέσει τη συναίνεσή του”.
Η συναίνεση μπορεί να είναι ρητή ή σιωπηρή, προφορική ή έγγραφη, όπως προκύπτει από την Ερμηνευτική Έκθεση (παρ. 37), διότι στην Σύμβαση του Οβιέδο δεν προβλέπεται συγκεκριμένος τύπος για την παροχή της συναίνεσης.
Ακόμη και σε πρόσωπα που είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω διανοητικής ανικανότητας δεν έχουν την ικανότητα να συναινέσουν σε επέμβαση εξειδικεύονται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες η επέμβαση αυτή μπορεί να γίνει. σύμφωνα με το άρθρο 6 της Σύμβασης κατά την ερμηνευτική έκθεση αυτής. Αυτό που είναι κρίσιμο είναι πως η συναίνεση σε ιατρική πράξη δεν προϋποθέτει δικαιοπρακτική ικανότητα σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα, αλλά ικανότητα του προσώπου προς συναίνεση, δηλαδή πνευματική ωριμότητα και δυνατότητα κατανόησης των συνθηκών και της σοβαρότητάς τους.
Η ενημέρωση των πολιτών είναι θεμελιώδους σημασίας και πρέπει να απευθύνεται σε όλο τον πληθυσµό, να εξασφαλίζει την εγκυρότητα της πληροφόρησης βασιζόμενη σε αυστηρά µέτρα για την αποφυγή ανακριβών πληροφοριών που µπορεί να καλλιεργούν δυσπιστία ή και φόβο, και να διενεργείται αποκλειστικά από το υπεύθυνο προς τούτο όργανο.
Επιπρόσθετα, στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η διάταξη του άρθρου 12§1 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν.3418/2005) σύμφωνα με την οποία:
“Ο ιατρός δεν επιτρέπεται να προβεί στην εκτέλεση οποιασδήποτε ιατρικής πράξης χωρίς την προηγούμενη συναίνεση του ασθενή”
ενώ στην §3 της ίδιας διάταξης αναφέρονται περιοριστικά οι εξαιρετικές περιπτώσεις που δεν απαιτείται συναίνεση
α) στις επείγουσες περιπτώσεις, κατά τις οποίες δεν μπορεί να ληφθεί κατάλληλη συναίνεση και συντρέχει άμεση, απόλυτη και κατεπείγουσα ανάγκη παροχής ιατρικής φροντίδας,
β) στην περίπτωση απόπειρας αυτοκτονίας ή
γ) αν οι γονείς ανήλικου ασθενή ή οι συγγενείς ασθενή που δεν μπορεί για οποιονδήποτε λόγο να συναινέσει ή άλλοι τρίτοι, που έχουν την εξουσία συναίνεσης για τον ασθενή, αρνούνται να δώσουν την αναγκαία συναίνεση και υπάρχει ανάγκη άμεσης παρέμβασης, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος για τη ζωή ή την υγεία του ασθενή.
Περαιτέρω, η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής εξέδωσε γνώμη για το ζήτημα της αντιπαράθεσης μεταξύ δημοσίου συμφέροντος και προσωπικής αυτονομίας στην περίπτωση των μεταδοτικών λοιμωδών νοσημάτων Δείτε εδώ
Στην σχετική έκθεση Δείτε εδώ παρατίθενται τα ακόλουθα :
» Η προστασία του κοινωνικού συνόλου από την εξάπλωση µεταδοτικών ασθενειών οριοθετείται νοµικά από τις διατάξεις των άρθρων 21 παρ. 3 και 5 παρ. 4 του Συντάγµατος, καθώς και από τη διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 (ε) της Ευρωπαϊκής Σύµβασης ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου (ΕΣ∆Α)
Στο πλαίσιο των παραπάνω διατάξεων, η ευχέρεια του κοινού νοµοθέτη να προχωρήσει σε περιορισµούς ατοµικών ελευθεριών προσώπων που πάσχουν από µεταδοτικές ασθένειες εµφανίζεται ευρεία, σε κάθε όµως περίπτωση οριοθετούνται οι αρµοδιότητες του νοµοθέτη από το Σύνταγµα.. Υπάρχουν, ωστόσο, και όρια:
α) Οι παραπάνω περιορισµοί αφορούν, κατ’ αρχήν, την προσωπική ελευθερία και όχι άλλα θεµελιώδη δικαιώµατα. Εγγυώνται, δηλαδή, την προστασία των άλλων από τη µετάδοση µιας ασθένειας και όχι την ίδια την αντιµετώπιση της ασθένειας ως προς τον ασθενή που τους υφίσταται. ∆εν µπορούν, εποµένως, να θεµελιώσουν και µέτρα υποχρεωτικής θεραπείας, παρακάµπτοντας τη βούληση του ασθενούς
β) Οι περιορισµοί υπόκεινται στην αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ.1Σ.).Δικαιολογούνται, δηλαδή, µόνον στην έκταση που το επιβάλλει η προστασία των άλλων.
γ) Επί πλέον δεν φθάνουν να αναιρούν εντελώς την προσωπική ελευθερία. Ο «πυρήνας» αυτού του δικαιώµατος πρέπει να διατηρείται αλώβητος σε κάθε περίπτωση
Αξίζει περαιτέρω να επισημανθει ότι , μόνο σε «επείγουσες καταστάσεις», δεν µπορεί να αποκλεισθεί ο υποχρεωτικός εµβολιασµός, όπως προσώπων που λόγω επαγγέλµατος, αποτελούν ομάδες υψηλού κινδύνου τόσο µόλυνσης, όσο και µετάδοσης ασθενειών, όπως π.χ. αυτών που εργαζονται στις μονάδες εντατικής θεραπείας με την προυπόθεση ότι θα πρέπει να παρέχεται η ευχέρεια αλλαγής καθηκόντων. Προς αυτή την κατεύθυνση κυμαίνεται και η Γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής για τον εμβολιασμό των παιδιών, όπου επισημαίνεται ότι, “αναγκαστική υποβολή σε εμβολιασμό, δεν νοείται, και δεν μπορεί να παρακαμφθεί η βούληση των γονέων για τη διενέργεια ή μη της ιατρικής αυτής πράξης, εκτός από περιπτώσεις επείγουσας προστασίας της δημόσιας υγείας π.χ. σε περίπτωση μηνιγγίτιδας Δείτε εκθεση εδώ
Τελος στην διάταξη του άρθρου 4§3ιιιβ του πρόσφατου νόμου 4675/2020, το οποίο προβλέπει ότι :
“σε περιπτώσεις εμφάνισης κινδύνου διάδοσης μεταδοτικού νοσήματος, που ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη Δημόσια Υγεία, μπορεί να επιβάλλεται δυνάμει απόφασης του υπουργού Υγείας, μετά από σχετική γνωμοδότηση της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας (ΕΕΔΥ), υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού με σκοπό την αποτροπή της διάδοσης της νόσου. Με την ανωτέρω απόφαση ορίζονται η ομάδα του πληθυσμού ως προς την οποία καθίσταται υποχρεωτικός ο εμβολιασμός με καθορισμένο εμβόλιο, η τυχόν καθορισμένη περιοχή υπαγωγής στην υποχρεωτικότητα, το χρονικό διάστημα ισχύος της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού, το οποίο πρέπει πάντοτε να αποφασίζεται ως έκτακτο και προσωρινό μέτρο προστασίας της δημόσιας υγείας για συγκεκριμένη ομάδα του πληθυσμού, η ρύθμιση της διαδικασίας του εμβολιασμού και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια”
τίθονται οι εξής προυποθέσεις για την εφαρμογή του εμβολιασμού :
και σαφώς με βασικά κριτήρια :
Ως εκ τούτων, το ανωτέροω μέτρο που είναι έκτακτο και προσωρινό και αφορά μόνο συγκεκριμένη ομάδα του πληθυσμού.
Εν κατακλείδι, ο εμβολιασμός είναι επέμβαση στο σώμα του ανθρώπου και δεν μπορεί να διενεργηθεί, παρά τη θέλησή του, ούτε μπορεί να επιβληθεί ως αναγκαίος όρος για την εκπλήρωση δημόσιας υποχρέωσης διότι αυτό θα αντέβαινε στην θεμελιώδη αρχή της ανθρώπινης αξίας.
πληροφορίες από το:dimobio.gr
Γενικού ενδιαφέροντος νομοθετικό κείμενο στη
Βιοϊατρική αποτελεί η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα
Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Βιοϊατρική, γνωστή και ως Σύμβαση του
Οβιέδο, την οποία έχει ενσωματώσει η Ελλάδα στην νομοθεσία της με τον
νόμο 2619 -1990
Oviedo_Convention_N_2619-1998
Και Πρόσθετο Πρωτόκολλο της Σύμβασης για την βιοϊατρική έρευνα, το οποίο έχει υπογράψει και η Ελλάδα.
Additional_protocol_to_the_convention_on_human_rights
το άρθρο διάβασα στο:thesseconomy.gr
Η διάταξη που προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, ορίζει ότι «τα μέλη της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας της Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού, της Επιτροπής Αντιμετώπισης Έκτακτων Συμβάντων Δημόσιας Υγείας και της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, δεν ευθύνονται, δεν διώκονται και δεν εξετάζονται για γνώμη που διατύπωσαν, ή ψήφο που έδωσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Δίωξη επιτρέπεται μόνο για συκοφαντική δυσφήμιση ή εξύβριση».
Την αντίδρασή τους απέναντι σε αυτή τη διάταξη εκφράζουν εκτός από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και οι επιστήμονες. Ο πρώην διοικητής του ΑΧΕΠΑ και χειρουργός μεταμοσχεύσεων Δημήτρης Γάκης με ανάρτηση στον προσωπικό λογαριασμό του στο Facebook επισημαίνει ότι “η κυβέρνηση πρέπει να αποσύρει άμεσα την τροπολογία αναδρομικής αμνηστίας των επιτροπών που χειρίστηκαν την επιδημία και τον εμβολιασμό που ψήφισε”. Ταυτόχρονα τονίζει ότι η τροπολογία αυτή δηλώνει ότι παραδοχή στο ότι η Επιτροπή δεν έκανε τίποτα σωστά, αλλιώς δε θα χρειαζόταν ασυλία.
Από την πλευρά του ο ερευνητής Δημόσιας Υγείας στα πανεπιστήμια Πατρών και Δυτικής Αττικής, Κωνσταντίνος Φαρσαλινός επισημαίνει και διερωτάται : “Η επιστήμη δεν χρειάζεται ποτέ ασυλία και δεν είναι ποτέ ανεύθυνη διότι πάντα βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, τα μέχρι εκείνη τη στιγμή γνωστά δεδομένα. Στην προκειμένη περίπτωση λοιπόν, γιατί χρειάζεται να θεσπιστεί ακαταδίωκτο και ΑΝΕΥΘΥΝΟ? Ρητορικό το ερώτημα…. Μαθαίνω επίσης ότι, πέρα από το ανεύθυνο, τα μέλη της επιτροπής δεν θα μπορούν να κληθούν να καταθέσουν ή να δώσουν εξηγήσεις σε καμία επιτροπή ή σε τυχόν δικαστική διερεύνηση. Άλλο επίπεδο δημοκρατίας πλέον…” σχολίασε χαρακτηριστικά.
O καθηγητής κλινικής φαρμακολογίας ΑΠΘ Δημήτρης Κούβελας τονίζει ότι “H περί ιατρικής ευθύνης νομοθεσία δεν μπορεί να αναιρείται ευκαιριακά. Η ιατρική ευθύνη απέναντι σε άτομο δεν μπορεί να είναι σημαντικότερη από αυτήν έναντι της κοινωνίας” και επισημαίνει ότι όποιος αναλαμβάνει δημόσιο αξίωμα αποδέχεται και τον δημόσιο έλεχγο και τη δημοσια ευθύνη.
Τις επιφυλάξεις του εξέφρασε ο Πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου και μέλος της επιτροπής των ειδικών του υπουργείου Υγείας, Αθανάσιος Εξαδάκτυλος για το ακαταδίωκτο που ψηφίστηκε χθες στη Βουλή που αφορά τις επιτροπές των ειδικών του υπουργείου Υγείας. «Αποποιούμαι των προνομίων αυτών, τα υπόλοιπα είναι του πολιτικού διαλόγου», τόνισε ο κ. Εξαδάκτυλος μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό ΘΕΜΑ 104,6.
Όπως είπε, αίτημα του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου ήταν από τον Μάρτιο του 2020 η ασυλία σε όλο το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό της χώρας που ασχολείται με περιστατικά covid. Όπως γίνεται και σε άλλες χώρες, για παράδειγμα ΗΠΑ, Αυστραλία, Καναδά και Ιταλία. “Το ότι δόθηκε μόνο στις επιτροπές, με φέρνει σε δύσκολη θέση”, σημείωσε μεταξύ άλλων.
Επιπλέον, τόνισε ότι ουδέποτε η επιτροπή έχει πάρει αποφάσεις “κατά παραγγελία”. Παραδέχθηκε ωστόσο, ότι γίνονται πιέσεις ανοίγματος κάποιων δραστηριοτήτων, όμως, η επιτροπή αν κρίνει ότι είναι επικίνδυνη αυτή η κίνηση το αρνείται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα όπως είπε, είναι ότι ενώ έχει αιτηθεί η κυβέρνηση το άνοιγμα των mall η επιτροπή το έχει αρνηθεί, γιατί κρίνει ότι δεν είναι ασφαλής η έναρξη τους.
Πριν από λίγο μιλώντας στην εκπομπή ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ η διευθύντρια της 7ης πνευμονολογικής κλινικής του νοσοκομείου ΣΩΤΗΡΙΑ Μίνα Γκάγκα τόνισε ότι “θέλουμε προστασία από τους κακόβουλους” με την ευρωβουλευτή της ΝΔ Μισέλ Ασημακοπούλου να συμπληρώνει ότι “τι θα γίνει αν ο καθένας πηγαίνει τους γιατρούς στα δικαστήρια;”.
Ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων Άδωνις Γεωργιάδης φιλοξενήθηκε στην πρωινή εκπομπή του Open και το θέμα αυτό ήταν το πρώτο για το οποίο ρωτήθηκε: “Φαντάζεστε κύριε Παυλόπουλε, όταν τελειώσει αυτή η πανδημία με τους εμβολιασμούς σε λίγες εβδομάδες, οι άνθρωποι που συμμετείχαν ένα χρόνο σε αυτή την επιτροπή και λάμβαναν αποφάσεις να ήταν εκτεθειμένοι σε οποιονδήποτε παλαβό από αυτούς που βλέπουμε στο Facebook στο Twitter και παντού, να τους κάνουν μηνύσεις και αγωγές και να τρέχουν τα επόμενα 30 χρόνια της ζωής τους στα δικαστήρια επειδή δέχθηκαν να συμβουλεύουν μία κυβέρνηση ένα κράτος πως να αντιμετωπίσει την πανδημία. Εγώ απορώ και το πως γίνεται η συζήτηση”.
Όταν ρωτήθηκε γιατί επιλέχθηκε αυτή η στιγμή και το αν έπαιξε ρόλο το γεγονός οτι η χώρα πάει για άνοιγμα με την πίεση στο ΕΣΥ να είναι ασφυκτική, απάντησε: “Γιατί η πανδημία πλησιάζει στην λήξη της και οι άνθρωποι αυτοί θα επιστρέψουν στην κανονική τους ζωή. Όσο περνάει η πανδημία και υπάρχει μεγαλύτερη στεναχώρια, αυξάνονται οι εχθρικές αναρτήσεις εναντίον των επιστημόνων που έβαλαν το κεφάλι τους στο ντορβά. Ένας μαγαζάτορας που θεωρεί οτι έπαθε ζημιά το μαγαζί του επειδή εισηγήθηκε ο Χ λοιμωξιολόγος το lockdown, θα μπορούσε να κάνει μήνυση και αγωγή στον Χ λοιμωξιολόγο που ψήφισε υπέρ του lockdown”, είπε μεταξύ άλλων.
Η θεσμοθέτηση του ακαταδίωκτου -που έρχεται να προστεθεί και σε άλλες παρόμοιες προσπάθειες της κυβέρνησης, όπως για παράδειγμα με ακαταδίωκτο τραπεζικών στελεχών- προκάλεσε “σεισμό” στο twitter με το χάσταγκ #ακαταδίωκτο να βρίσκεται στην πρώτη θέση.
