κωπηλατώντας, ταξιδεύω μαζί με τη γαλέρα μου σε αχαρτογράφητα νερά, προσαράζω σε ξεχασμένα λιμάνια και συλλέγω θησαυρούς...
βλέπω πολλά, διαβάζω άλλα τόσα, καταγράφω ότι μου κεντρίζει το ενδιαφέρον και έχω μότο μου πως - το μονοπάτι της ζωής σ’ ένα γκρεμό τελειώνει
Κι οπού ‘χει στην ψυχή φτερά, τ’ ανοίγει και γλιτώνει!!!
τα νέα της γαλέρας λοιπόν...
..... Steve McCurry... .....ίσως ο πιο γνωστός φωτογράφος παγκοσμίως... είναι ο άνθρωπος που έχει τραβήξει την πλέον διάσημη φωτογραφία του πλανήτη... το Αφγανό κορίτσι με τα πελώρια καταπράσινα μάτια... σε αποστολή στο Πακιστάν το 1984... γεννημένος στην Φιλαδέλφεια κάνει σπουδές σχετικές με τις τέχνες, την αρχιτεκτονική, τον κινηματογράφο και την ιστορία... δουλεύει για δυο χρόνια σε εφημερίδα και έπειτα φεύγει για την Ινδία, ξεκινώντας πιά την ανεξάρτητη καριέρα του... εκεί, λέει, έμαθε να παρακολουθεί και να περιμένει.... να περιμένει ώσπου οι άνθρωποι να ξεχάσουν την κάμερα και η ψυχή τους να βγει στην επιφάνεια και να του φανερωθεί...
.τα παραμύθια συντίθενται από αλλόκοτα υλικά... Πλάτων Ριβέλλης ......Gulia Margaret Cameron.... Αγγλίδα φωτογράφος... http://en.wikipedia.org/wiki/Julia_Margaret_Cameron Η Julia Margaret Cameron γεννηθηκε το 1815 στην Ινδια... στην Καλκουτα... πατερας της ο James Pattle ηταν ενας αυταρχικος αξιωματικος του Βρετανικου στρατου και η μητερα της η Adeline de l'Etang Γαλλιδα αριστοκρατισσα... ''Τα παραμύθια συντίθενται από αλλόκοτα υλικά. Αλληγορίες, συμβολισμούς, υπαινιγμούς, αφαιρέσεις, υπερβάσεις και ελλειπτικά σχήματα πλεγμένα πάνω σε έναν καμβά μαγείας. Τα παραμύθια κτίζονται από μια επικάλυψη ψέματος που κρύβει (και αποκαλύπτει) ένα υπόστρωμα αλήθειας. Τα παραμύθια απευθύνονται στη φαντασία χρησιμοποιώντας σχήματα τής λογικής. Όλα τα παραπάνω θυμίζουν όμως και τη φωτογραφία. Κάθε φωτογραφία. Αφού κάθε φωτογραφία είναι ένα παραμύθι. Που δείχνει όσα η λογική καταλαβαίνει και υπονοεί όσα η φαντασία γεννάει Η Julia Margaret Cameron έλεγε παραμύθια στα παιδιά της. Για την προγιαγιά της που ήταν στην αυλή τής Μαρίας Αντουανέτας ή για τον πατέρα της που πολεμούσε με τους λογχοφόρους τής Βεγγάλης. Κι ύστερα ανακάλυψε το μεγάλο παραμύθι τής τέχνης. Τής ζωγραφικής και τής ποίησης. Ο Λάνσελοτ και η Γκουινεβίαρ, η Οφηλία και ο Άμλετ μαζί με τις αλλόκοσμες ζωγραφικές μορφές των προραφαηλιτών φίλων της έγιναν ο ονειρικός και ταυτόχρονα πραγματικός κόσμος της. Κι ύστερα ανακάλυψε ότι ο φωτογραφικός φακός της μπορούσε να μιλήσει κι αυτός για τέτοιες ιστορίες. Και ότι οι οικείοι της ίσως να ήταν μετενσαρκώσεις των ηρώων που κατοικούσαν στα όνειρά της. Κι ύστερα πήγε στην Ιταλία και ανακάλυψε ότι μερικούς αιώνες πιο πριν, σε μια περιοχή που έκλεινε στις πλευρές του την Τοσκάνη και την Ούμπρια, κάποιοι ζωγράφοι είχαν μεταμορφώσει Θεούς, Παναγίες και Αγίους σε ήρωες δικών τους παραμυθιών. Το 1865, η Julia Margaret Cameron φωτογράφισε τη δική της Αγία Οικογένεια. Την έκλεισε σε έναν νοητό κύκλο. Κύκλο που σχηματίζουν τα ίδια τα πρόσωπα, το σκοτάδι και το φως. Φωλιά και φυλακή. Η ιερότητα αντλείται από το ένα, το πρώτο, το υπέροχο παραμύθι. Αλλά μεταμορφώνεται σε αιώνιο σύμβολο, όπου η φάτνη ενυπάρχει σαν ανάμνηση. Τα πρόσωπα είμαστε εμείς, εσείς, χτες, σήμερα και πάντα. Το παραμύθι μιας κρύας νύχτας τής Βηθλεέμ έδωσε τη θέση του σε ένα άλλο παραμύθι, αυτό τής φωτογραφίας, με τη δύναμη που έχει ο χώρος τής φαντασίας, ο κόσμος τής τέχνης, η επικράτεια των ονείρων, να εναλλάσσουν τις μορφές και να είναι ταυτόχρονα άλλο και ίδιο.''........... ένα κείμενο του Πλάτωνα Ριβέλλη....
48.Συνοψίζοντας τις συμβουλές σε έναν ηγέτη για την αποτυχία Το πιο διαδεδομένο ελάττωμα των ανθρώπων είναι ότι στην καλοκαιρία δε λογαριάζουν την καταιγίδα. Ένας νέος Ηγέτης επιβάλλεται, είτε με τις ικανότητές του είτε με το κύρος και την αρχαιότητα της οικογένειας του. Οι υφιστάμενοι κρίνουν με μεγαλύτερη αυστηρότητα τις κινήσεις του καινούργιου Ηγέτη που πήρε μόνος του την εξουσία, παρά του κληρονομικού. Οι υφιστάμενοι ενδιαφέρονται περισσότερο για το πώς περνάνε σήμερα παρά για τα περασμένα μεγαλεία. Όταν καλοπερνάνε, δε ζητάνε τίποτα άλλο, αποδέχονται και στηρίζουν τον καινούργιο Ηγέτη και λησμονούν τον προηγούμενο, όσα καλά κι αν τους έκανε στο παρελθόν. Η αποτυχία ενός κληρονομικού Ηγέτη είναι διπλάσια από εκείνου που κατέκτησε την εξουσία μόνος του, επειδή, ενώ γεννήθηκε με την εξουσία στα χέρια του, δεν μπόρεσε να την κρατήσει και την έχασε. Η καλύτερη τακτική για να κρατήσεις την εξουσία είναι ποτέ να μην αφεθείς να πέσεις, νομίζοντας αφελώς ότι την τελευταία στιγμή κάποιος θα βρεθεί να σε συγκρατήσει. Οι μόνες ασφαλείς μέθοδοι άμυνας είναι εκείνες που στηρίζονται σε σένα τον ίδιο και στην αξιοσύνη σου. 49. Συνοψίζοντας τις συμβουλές σε έναν ηγέτη για την τύχη Ο πολύς κόσμος πιστεύει πως η ζωή μας εξαρτάται κυρίως είτε από το Θεό είτε από την τύχη. Η αλήθεια είναι πως η τύχη ορίζει τις μισές μας πράξεις αλλά αφήνει σε μας να κανονίσουμε τις άλλες μισές. Η τύχη είναι σαν τα καταστροφικά εκείνα ποτάμια που όταν αγριεύουν κατακλύζουνε κάμπους, τσακίζουνε δέντρα και κτίσματα, σηκώνουν το χώμα και το πάνε μίλια μακριά και οι πάντες κάνουν τόπο στην ορμή τους χωρίς να μπορούν να την ανακόψουν. Όπως οι άνθρωποι στους γαληνεμένους καιρούς λαβαίνουν τα μέτρα τους και φτιάχνουν προχώματα και φράγματα για τα άγρια ποτάμια, ώστε όταν φουσκώσουν να μη σταθεί τόσο ξέφρενη και βλαβερή η ορμή τους, έτσι πρέπει να κάνουν και με την τύχη. Η τύχη στρέφει την ορμή της εκεί που δεν υπάρχει αξιοσύνη, επειδή ξέρει πως εκεί δε φτιάχτηκαν προχώματα και φράγματα για να τη βαστάξουν. Είναι συχνό το φαινόμενο να ευτυχεί σήμερα ένας Ηγέτης και αύριο να καταστρέφεται χωρίς για αυτό να φταίει κάποια αλλαγή στην αξιοσύνη ή στο χαρακτήρα του. Είναι καλότυχος ο Ηγέτης που έτυχε να συνταιριάξει τον τρόπο να μπορεί να πολιτεύεται ανάλογα με τη φυσιογνωμία των καιρών κι αλίμονο σε εκείνον που στα φερσίματά του διχογνωμούν οι καιροί. «Ο Ηγεμόνας» - Νικολό Μακιαβέλι, (απόσπασμα)
Το έχουν αναφέρει και το είχαν χρησιμοποιήσει και ο Ιπποκράτης και ο Διοσκουρίδης και ο Γαληνός. Ο Διοσκουρίδης μας έχει μεταφέρει και πως έκαναν το οξύμελι πολύ παλαιότεροι από αυτών γιατροί, ενώ μας αναφέρει και άλλα θεραπευτικά ποτά όπως η οξάλμη, το ομφακόμελι, το ροδόμελι, το οινόμελι. Και, όπως πολύ σωστά υποθέτουμε, είναι ποτά με μέλι, με κρασί, με ξύδι, με βότανα! Οι ιδιότητες και οι δράσεις των ποτών αυτών εξαρτώνται από τα πρώτα και δεύτερα υλικά τους – σε επόμενο άρθρο θα δώσω περισσότερες πληροφορίες για τα πολύτιμα ποτά... Ο Ιπποκράτης έλεγε πως το οξύμελι είναι πολύ χρήσιμο για τη θεραπεία παθήσεων, όπως η απόχρεμψη, αλλά και η δύσπνοια. read more:https://botanologia.gr/ischyrotato-oxymeli-me-mantarinia-kai-krataigo-kai-oi-tropoi-chrisis-toy/
«Αἰών παῖς ἐστι παίζων, πεσσεύων.παιδός ἡ βασιληίη» Ο Αιών είναι ένα παιδί που παίζει, που παίζει πεσσούς, του παιδιού είναι η βασιλεία” κατά τον στοχασμό του μέγιστου Ηράκλειτου Και ο Hermann Hesse ,ο συgγραφέας που μας έχει χαρίσει “την επιστροφή του Ζαρατούστρα” “το λύκο της στέπας” και το Σιντάρτα σε κάποιο από τα βιβλία του μας έχει πει: “δεν υπάρχει τίποτα πιο θαυμαστό και ασύλληπτο και τίποτα πιο αλλόκοτο κι ολότελα χαμένο για μας από την ψυχή του παιδιού όταν παίζει” ...η φωτογραφία είναι του Don Bartletti (Chiapas Racers) τραβηγμένη τον Αύγουστο του 2000 στο Mexico... http://www.pulitzer.org/works/2003,Feature+Photography
Αν υπήρχε τρόπος να περάσουμε μέσα από τον ορίζοντα των γεγονότων μιας συγκεκριμένης μαύρης τρύπας το παρελθόν μας θα σβηνόταν και θα μας χαρίζονταν άπειρα μέλλοντα
Στον πραγματικό κόσμο, το παρελθόν μας καθορίζει μοναδικά το μέλλον μας. Εάν ένας φυσικός ξέρει πώς ξεκινά το σύμπαν, μπορεί να υπολογίσει το μέλλον του για όλο το χρόνο και για όλο το χώρο. Αλλά ένας μαθηματικός του πανεπιστημίου του Berkeleyέχει βρει ορισμένους τύπους μαύρων οπών στους οποίους ο νόμος αυτός καταρρέει. Εάν κάποιος έπρεπε να βρεθεί σε μια από αυτές τις μαύρες τρύπες, θα μπορούσε να επιβιώσει, αλλά το παρελθόν του θα έσβηνε-θα σταματούσε να υπάρχει- και θα μπορούσε να έχει έναν άπειρο αριθμό πιθανών μελλοντικών προοπτικών. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή Φανταστείτε, για μια στιγμή, ότι το είδος μας έχει τελειοποιήσει το διαστρικό ταξίδι στο διάστημα και μπορούμε να επισκεφτούμε οποιονδήποτε χώρο θέλουμε στο σύμπαν. Θα υπήρχαν πολλά ενδιαφέροντα μέρη για να επισκεφτούμε και πολλά αστροφυσικά φαινόμενα για να ερευνήσουμε, αλλά η κορωνίδα του ταξιδιού μας,το τέλος της διαδρομής μας,θα ήταν μια μαύρη τρύπα. Και γιατί θα ήθελε κάποιος να επισκεφτεί κάτι από το οποίο δεν μπορεί να διαφύγει τίποτα, ούτε το φως; Κυρίως γιατί ομάδες νέων μαθηματικών υποστηρίζουν πως θεωρητικά υπάρχουν μαύρες τρύπες που επιιτρέπουν σε έναν παρατηρητή να επιβιώσει αν περάσει μέσα από τον ορίζοντα των γεγονότων τους Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την διάσπαση του ντετερμινισμού*,ένα θεμελιώδες χαρακτηριστικό του σύμπαντος που επιτρέπει στη φυσική να έχει προγνωστική δύναμη, και το παρελθόν του επισκέπτη της μαύρης τρύπας θα έπαυε να υπάρχει και ο ίδιος θα μπορούσε να ζήσει άπειρα μέλλοντα σε ένα άγνωστο σύμπαν!!!
μαύρη τρύπα
Τα συμπεράσματα αναλύθηκαν σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Physical Review Letters Βέβαια τέτοιοι ισχυρισμοί έχουν γίνει και στο παρελθόν και οι φυσικοί έχουν επικαλεστεί την υπόθεση της κοσμικής λογοκρισίας ** για να τους εξηγήσουν. Διότι κάτι καταστροφικό – συνήθως ένα τρομερός θάνατος – θα εμπόδιζε τον παρατηρητή να εισέλθει σε μια περιοχή του χωροχρόνου όπου το μέλλον του δεν θα ήταν μοναδικά καθορισμένο. Αυτή η αρχή, που προτάθηκε για πρώτη φορά πριν από 40 χρόνια από τον φυσικό Roger Penrose, διατηρεί μια ιερή έννοια – ντετερμινισμός– κλειδί σε οποιαδήποτε φυσική θεωρία. Δηλαδή, δεδομένου του παρελθόντος και του παρόντος, οι φυσικοί νόμοι του σύμπαντος δεν επιτρέπουν περισσότερο από ένα πιθανό μέλλον. Έτσι ενώ οι περισσότεροι φυσικοί δεν έχουν καμία αμφιβολία ότι θα γινόμαστε κομμάτια πολύ πριν πλησιάσουμε οποιαδήποτε μαύρη τρύπα (ο επιστημονικός όρος είναι « spaghettified », όπου οι έντονες βαρυτικές δυνάμεις συνθλίβουν οτιδήποτε), η νέα αυτή έρευνα από τη διεθνή ομάδα των μαθηματικών συνεχίζει να υποστηρίζει πως θεωρητικά υπάρχουν αυτές οι μαύρες τρύπεςπου είναι προσιτές σε έναν παρατηρητή, αν και όπως είπαμε,με παράξενες συνέπειες. Και βέβαια αυτός που θα περάσει δεν θα βγει ποτέ από τη μαύρη τρύπα για να πει την ιστορία του, αλλά αυτό δεν θα είχε καμία σημασία – γιατί δεν θα είχε παρελθόν για να επιστρέψει!!! Και για να μετριάσει τις εντυπώσεις μετά από τέτοιους ισχυρισμούς ο μεταδιδακτορικός ερευνητής Peter Hintz, συμπληρώνει: Οι μαθηματικοί υπολογισμοί μας δείχνουν ότι για ορισμένους ειδικούς τύπους μαύρων οπώνσε ένα σύμπαν όπως το δικό μας, το οποίο επεκτείνεται με ρυθμό επιτάχυνσης, είναι δυνατόν να επιβιώσει κάποιος όταν περάσει από έναν ντετερμινιστικό κόσμο σε ένα μη- σε μια μαύρη τρύπα. Ποια θα ήταν η ζωή του,όμως,σε ένα χώρο όπου το μέλλον είναι απρόβλεπτο και ασαφές,δεν το γνωρίζουμε. Και βέβαια το εύρημα δεν σημαίνει ότι οι εξισώσεις του Αϊνστάιν της γενικής σχετικότητας, που μέχρι τώρα περιγράφουν τέλεια την εξέλιξη του Κόσμου, είναι λάθος, δήλωσε ο Hintz,και συμπλήρωσε: “Κανένας φυσικός δεν πρόκειται να ταξιδέψει σε μια μαύρη τρύπα και να το μετρήσει. Αυτή είναι μια καθαρά μαθηματική ερώτηση. Αλλά από αυτή την άποψη, αυτό κάνει τις εξισώσεις του Αϊνστάιν,μαθηματικά πιο ενδιαφέρουσες,και αυτό είναι ένα ερώτημα που μπορεί πραγματικά να μελετηθεί μόνο με μαθηματικές έννοιες, και έχει σχεδόν φιλοσοφικές συνέπειες,γεγονός που το καθιστά ακόμα πιο ενδιαφέρον!!!
~~~~~~~~~~~~ *Η θεωρία που παραδέχεται ότι όλα όσα συμβαίνουν στον κόσμο μας γίνονται σύμφωνα με κάποια αιτία, που την ακολουθεί αναγκαστικά πάντα το ίδιο αποτέλεσμα.
**Σε μια ανωμαλία καταρρέουν όλοι οι νόμοι της φυσικής ενώ ο χρόνος σταματάει για έναν άτυχο που θα εισερχόταν μέσα της. Το γεγονός ότι δεν μπορεί να διαφύγει τίποτα από εκεί μέσα έκανε τον Penrose να προτείνει την υπόθεση της κοσμικής λογοκρισίας ή ότι «ο Θεός απεχθάνεται μια γυμνή ιδιομορφία», δηλαδή μια ιδιομορφία χωρίς να περιβάλλεται από μια μαύρη τρύπα γύρω της.
*** ορίζοντας των γεγονότων είναι το “σημείο χωρίς επιστροφή”,ένα όριο στο χωροχρόνο μέσα από τον οποίο η ύλη-αν δεν συνθλιφτεί – και το φως μπορούν,μόνο,να εισέλθουν σε μιά μαύρη τρύπα.
Είναι αυτή η γενιά των νέων, 25-30 χρόνων, που έκαναν την προσπάθειά τους, τελείωσαν το πανεπιστήμιο, πήραν και ένα-δυο μεταπτυχιακά και βγήκαν στην αγορά εργασίας. Βγήκαν να αναζητήσουν δουλειά, να διεκδικήσουν τη ζωή τους, να αποδείξουν πως έχουν ικανότητες, γνώσεις και τσαγανό. Αυτή τη γενιά που ξεκίνησε τον αγώνα της μετά το 2010, ανυποψίαστη για ό,τι συνέβαινε γύρω της, δεν την προετοίμασε κανείς για όσα θα αντιμετώπιζε, μια και οι γονείς ευελπιστούσαν σε καλύτερες μέρες και οι κυβερνήσεις ήταν απασχολημένες με τη διαφθορά τους. Σωτήριον έτος 2022 και η κατάσταση διαμορφώνεται ως εξής: Επιστήμονες (και μη) ψάχνουν απεγνωσμένα δουλειά, αφού κανένας εργασιακός κλάδος δεν έχει παραμείνει αλώβητος – κρίση, πανδημία, πόλεμοι… Ο πρώτος και τυχαίος εργοδότης που θα προσλάβει το νέο εργαζόμενο θέτει εξαρχής τις συντεταγμένες του. Εάν θέλεις να εργαστείς με αυτούς τους όρους, καλώς. Εάν όχι, υπάρχουν χιλιάδες άνεργοι που ψάχνουν…
Το ωράριο είναι οκτάωρο, αλλά εάν χρειαστεί να μείνεις παραπάνω, θα μείνεις. Όλοι μένουν… πρέπει να στηρίξεις την εταιρεία για να σε στηρίξει κι εκείνη με τη σειρά της.
Εμείς εδώ δεν πληρώνουμε υπερωρίες… καταλαβαίνεις… δεν βγαίνουμε…
Ο μισθός σου θα είναι 560 ευρώ καθαρά, προς το παρόν… Μετά, βλέπουμε… εάν είσαι συνεπής και εργατικός, όλο και κάτι θα γίνει…
Συνδικαλισμοί και τέτοια δεν μας αρέσουν και καλύτερα να τα αποφύγεις.
Εμπειρία προηγούμενη δεν έχει και έκανε μεγάλο κόπο να βρει αυτή τη δουλειά. 560 καθαρά και πάλι καλά… Πηγαίνει το πρωί στο γραφείο, στο μαγαζί, στο εργοστάσιο, δεν μιλάει σε κανέναν, δουλεύει το εννιάωρο ή το δεκάωρό του και ούτε διάλειμμα δεν κάνει – άλλωστε ο όγκος της δουλειάς δεν το επιτρέπει. Η θλιβερή πορεία του έχει ξεκινήσει και δεν έχει θυμό, ούτε απογοήτευση. Δεν μπορεί να ζήσει με 560 ευρώ, αλλά μπορεί να απολυθεί εάν διαμαρτυρηθεί… https://edromos.gr/neosklavoi/ Από Λόλα Σκαλτσά
Οδοντόκρεμα– αλήθεια αξίζει τον κόπο να ασχοληθούμε να φτιάξουμε τη δική μας οδοντόκρεμα; Ας δούμε κάποια στοιχεία και ας αποφασίσουμε. Οι περισσότεροι από εμάς ξεκινάμε και τελειώνουμε τη μέρα μας με το βούρτσισμα των δοντιών μας. Αναρωτηθήκαμε όμως ποτέ εάν η οδοντόκρεμαπου χρησιμοποιούμε κάθε μέρα είναι πράγματι καλή για την υγεία σας; Οι πρώτες οδοντόκρεμες Οι οδοντόκρεμες δεν είναι κάτι νέο, αφού από το 5000 π.Χ., οι Αιγύπτιοι έφτιαχναν μια σκόνη δοντιών, η οποία αποτελούνταν από κονιοποιημένη στάχτη από οπλές βοδιού, μύρο, κονιοποιημένα και καμένα τσόφλια αυγών και ελαφρόπετρακαι βέβαια και οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι είχαν ασχοληθεί μαζί της. Οι Έλληνες, πρώτοι και στη συνέχεια οι Ρωμαίοι μετά, βελτίωσαν τις συνταγές της οδοντόκρεμαςμε την προσθήκη λειαντικών, όπως θρυμματισμένα οστά και όστρακα στρειδιών... read more:https://botanologia.gr/pos-na-etoimasoyme-ti-diki-mas-odontokrema-gia-na-diatirisoyme-ta-dontia-kai-ta-oyla-mas-ygii/
Η Αφρική, όπως μας βεβαιώνουν οι επιστήμονες, είναι η γενέτειρα των σύγχρονων ανθρώπων και μια περιοχή εκτεταμένης γενετικής, πολιτιστικής, περιβαλλοντικής και φαινοτυπικής ποικιλότητας.
Τα τελευταία χρόνια, οι αυξανόμενες ποσότητες γονιδιωματικών δεδομένων, έχουν προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για την εξελικτική μας ιστορία, συμπεριλαμβανομένης της προέλευσης των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών, της δομής του πληθυσμού και των προτύπων μετανάστευσης και ανάμειξης. Επιπλέον, αυτές οι μελέτες έχουν αναφέρει στοιχεία επιλογής που στοχεύει γονιδιακές λειτουργίες που σχετίζονται με τις αλλαγές στο περιβάλλον και τη διατροφή. Προσθέτοντας ένα επιπλέον επίπεδο πολυπλοκότητας, η μελέτη της επιγενετικής διαφοροποίησης μπορεί να ενημερώσει την αλληλεπίδραση μεταξύ του περιβάλλοντος και του γονιδιώματος, ωστόσο το επιγονιδιωματικό τοπίο των αφρικανικών πληθυσμών παραμένει ανεξερεύνητο. Ανάμεσα στις πολλές έρευνες και μία πολύ μεγάλη έρευνα στα γονιδιώματα πυγμαίων πληθυσμών κυνηγών-τροφοσυλλεκτών καθώς και πληθυσμών αγροτών «Μπαντού» της Κεντρική Αφρική, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature Communications Η έρευνα αυτή έδειξε για πρώτη φορά ότι οι συνήθειες και ο τρόπος ζωής μας μπορεί να έχει αντίκτυπο στις επιγονιδίωμα μας/πρόκειται για το σύστημα που ελέγχει την έκφραση των γονιδίων μας χωρίς να επηρεάζεται η αλληλουχία των βάσεων. Σε αυτή τη μελέτη, οι επιστήμονες απέδειξαν ότι η μετάβαση από ένα δάσος, σε ένα αστικό περιβάλλον έχει σοβαρές επιπτώσεις στα επιγενετικά πρότυπα της ανοσιακής απάντησης. Στη διάρκεια αιώνων ιστορίας οι πληθυσμοί αυτοί έχουν τελείως διαφορετικό τρόπο ζωής/καθιστικό οι αγρότες και υπερδραστήριο οι νομάδες κυνηγοί. Αυτό έχει ως συνέπεια να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο γενετικό τους υλικό οι οποίες συνέβησαν στη διάρκεια των αιώνων μέσω της φυσικής επιλογής. Πώς οι άνθρωποι προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους, πχ στον τόπο διαμονής τους (δάσος, πόλεις) και στον τρόπο ζωής τους (νομαδικό κυνήγι ή καθιστική γεωργία); Κατά τη διάρκεια της ανθρώπινης εξέλιξης, το περιβάλλον ασκεί μια επιλεκτική πίεση, με αποτέλεσμα την επιλογή εκείνων των γενετικών μεταλλάξεων που είναι επωφελείς για το είδος μας. Επιστήμονες από το Ινστιτούτο Παστέρ, απέδειξαν ότι ο τόπος κατοικίας και ο τρόπος ζωής των ανθρώπινων πληθυσμών μπορούν να έχουν (εκτός από γενετική) και επιγενετική επίδραση, επιφέροντας αλλαγές που ρυθμίζουν την έκφραση των γονιδίων. Σε αντίθεση με τη γενετική, η οποία εξετάζει την αλληλουχία των νουκλεϊνικών οξέων που συνθέτουν το DNA και να τα γονίδιά μας, η επιγενετική επικεντρώνεται σε στοιχεία που δεν μεταβάλλουν τη γενετική αλληλουχία, αλλά που μπορούν να επηρεάσουν την έκφραση του γονιδίου. Στη μελέτη αυτή, οι επιστήμονες εξέτασαν επιγενετικές μεταβολές στο DNA, όπως μεθυλίωση, (κατά την οποία προστίθενται χημικές ομάδες μεθυλίου στην γονιδιακή αλληλουχία Για να προσδιοριστεί ο βαθμός στον οποίο το περιβάλλον επηρεάζει το επιγονιδίωμα, οι επιστήμονες εξέτασαν δύο πληθυσμούς στην Κεντρική Αφρική με διαφορετικούς τρόπους ζωής και τόπους διαμονής. Εξέτασαν τους Πυγμαίους, που είναι νομάδες κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες που ζουν σε δάση, και τους Μπαντού, που είναι αγρότες σε αστικές, αγροτικές ή δασικές περιοχές Οι δύο αυτοί πληθυσμοί διαχωρίστηκαν περίπου 60.000 χρόνια πριν. Οι επιστήμονες διερεύνησαν επίσης μια ειδική ομάδα από αγρότες Μπαντού οι οποίοι μοιράζονται το ίδιο δάσος με τους Πυγμαίους. Οι επιστήμονες αρχικά συνέκριναν το επίπεδο της μεθυλίωσης του γονιδιώματος στη συγκεκριμένη ομάδα Μπαντού που κατοικούσε στα δάση με εκείνη των αστών ή αγροτών Μπαντού. Παρατήρησαν ότι η πρόσφατη αλλαγή στο βιότοπο είχε ως αποτέλεσμα αλλαγές στο επιγονιδιώμα που επηρέασε κυρίως τις λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος. Την ίδια στιγμή, συνέκριναν τη μεθυλίωση των Μπαντού που κατοικούν στο δάσος με εκείνη των Πυγμαίων, αυτή τη φορά για να εξετάσουν την επίδραση που είχε ο τρόπος ζωής (οι Μπαντού είναι αγρότες, ενώ οι Πυγμαίοι είναι κυνηγοί-συλλέκτες). Οι επιστήμονες παρατήρησαν διαφορές στο επιγονιδίωμα που σχετίζονταν με τη σωματική διάπλαση (μέγεθος, σύσταση των οστών κ.λπ.). Παρατήρησαν ότι οι αλλαγές αυτές επηρέασαν τα φυσικά χαρακτηριστικά που καθορίζουν τους Μπαντού από τους Πυγμαίους. Οι διαφορές αυτές αναφέρονται από τους μελετητές ως “ιστορικές» Οι επιγενετικές μεταβολές, όπως η μεθυλίωση του DNA επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό από το περιβάλλον, αλλά δεν μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν κληρονομικές όταν ελέγχονται από μια μετάλλαξη στο DNA. Οι ερευνητές απέδειξαν ότι οι «πρόσφατες» αλλαγές στο επιγονιδιώμα οι οποίες επηρεάζουν το ανοσοποιητικό δεν υπόκεινται σε γενετικό έλεγχο, ενώ οι «ιστορικές» μεταβολές έχουν στοιχεία γενετικού ελέγχου, τα οποία καθιστούν αυτές τις διαφορές κληρονομικές και «μακράς διαρκείας». Τα αποτελέσματα αυτά εξηγούν εν μέρει γιατί μερικοί άνθρωποι έχουν προδιάθεση σε ορισμένες ασθένειες. Η έρευνα δείχνει ότι αλλαγές του τρόπου ζωής και των βιοτόπων έχουν σημαντική επίδραση στο επιγονιδίωμά μας και ότι η αστικοποίηση επηρεάζει σημαντικά στο επιγενετικό προφίλ του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η προσπάθεια διερεύνησης των επιγενετικών αλλαγών που οδηγούν σε ένα ανοσοποιητικό σύστημα επιρρεπείς στην ανάπτυξη αυτοάνοσων νόσων, αλλεργιών, κλπ Αυτό το είδος της μελέτης, η οποία συνδυάζει την γενετική και επιγενετική πληθυσμιακών ομάδων, μπορεί σύντομα να εφαρμοστεί σε άλλους πληθυσμούς, έτσι ώστε να προσδιορίσει ποιες είναι οι βιολογικές λειτουργίες που πλήττονται περισσότερο από το ολοένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον, τον τρόπο ζωής και το βιότοπό μας. Το επιγονιδίωμα αναφέρεται σε όλες τις αλλαγές στο DNA που ρυθμίζουν την γονιδιακή δραστηριότητα χωρίς να αλλάζουν τη γενετική αλληλουχία. Η Μεθυλίωσης του DNA είναι μία από αυτές τις αλλαγές κατά τις οποίες μια ομάδα μεθυλίου συνδέεται με την αλληλουχία ενός γονιδίου. Γονίδια με αρκετές ομάδες μεθυλίου είναι υπο-εκφράζονται, ενώ γονίδια χωρίς μεθυλιωμένες ομάδες υπερεκφράζονται . Ενώ η μεθυλίωση δεν αλλάζει ουσιαστικά την γενετική αλληλουχία, μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην γονιδιακή δραστηριότητα. Αυτές οι επιγενετικές μεταβολές είναι πολύ πιο ευέλικτες και εμφανίζονται πολύ πιο γρήγορα από ότι οι κλασσικές γενετικές μεταλλάξεις. Η μελέτη:https://www.nature.com/articles/ncomms10047
